Nieuwe EU-wetgeving tegen witwassen: privacycoins verboden, grens van €10.000 voor contant geld

De EU heeft met de Anti-Witwasverordening (AMLR, Regulation (EU) 2024/1624) een ingrijpend pakket maatregelen aangenomen om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan. De verordening is sinds 9 juli 2024 van kracht, maar de meeste bepalingen worden pas op 10 juli 2027 van toepassing . Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste punten, met name voor de cryptosector en contante betalingen.

Privacycoins: een totaalverbod voor gereguleerde diensten

De AMLR verplicht crypto-dienstverleners (CASPs) om het gebruik van privacycoins (ook wel ‘anonimiteitsverhogende crypto-activa’ genoemd) te verbieden. Gereguleerde bedrijven mogen geen diensten aanbieden die met deze munten te maken hebben . Dit betekent dat een Nederlands crypto-handelsplatform bijvoorbeeld geen Monero of Zcash mag verhandelen of aanbieden.

Contante betalingen: een EU-brede grens van €10.000

De verordening voert een bindende EU-brede grens voor contante betalingen in: betalingen boven de €10.000 zijn verboden . Lidstaten mogen een lager nationaal limiet instellen als de nationale risico's daarom vragen, maar mogen niet boven de €10.000 uitkomen . Dit betekent dat je bijvoorbeeld geen auto of woning meer contant kunt afrekenen.

Hoe de reisregel (Travel Rule) werkt voor zelfbewaarde wallets

Directe peer-to-peer transacties tussen twee zelfbewaarde (self-custody) wallets die geen tussenkomst van een gereguleerde intermediair kennen, zijn vrijgesteld van de identificatie- en reisregelverplichtingen. De verordening laat deze privé-wallet-naar-wallet transacties buiten de verplichte identificatie .

Wordt er echter een gereguleerde CASP betrokken, dan gelden de regels van de Reisregel (Regulation (EU) 2023/1113) :

• Onder €1.000: De CASP moet informatie over de afzender en ontvanger verzamelen en bewaren, zoals naam, walletadres en identificatienummer .
• Boven €1.000: De CASP moet het eigenaarschap van de zelfbewaarde wallet verifiëren, bijvoorbeeld door een kleine testtransactie of een ondertekend bericht .
• Intermediaire CASPs in de keten moeten ervoor zorgen dat alle verplichte gegevens behouden blijven en dat transacties zonder de juiste informatie worden geweigerd .

AMLA: vanaf 2027 de baas over witwasbestrijding

De Europese Autoriteit voor Witwassen (AMLA), gevestigd in Frankfurt, krijgt vanaf 10 juli 2027 haar volledige toezichts- en handhavingsbevoegdheden .

• Direct toezicht: AMLA gaat direct toezicht houden op maximaal 40 van de meest risicovolle financiële instellingen die grensoverschrijdend actief zijn .
• Coördinatie: Voor instellingen die niet onder direct toezicht vallen, coördineert AMLA de nationale toezichthouders .
• Handhaving: AMLA kan boetes opleggen tot 10% van de jaaromzet of €10 miljoen .
• Tijdlijn: De directe toezichtsbevoegdheid start in 2028, maar de juridische bevoegdheid wordt in 2027 geactiveerd .

De materiële verplichtingen van de AMLR (klantonderzoek, UBO-register, meldplicht) worden voor de meeste instellingen van toepassing op 10 juli 2027, voor bepaalde kleinere entiteiten op 10 juli 2029 .