Straat van Hormuz: tankscheepvaart piekte na deal VS-Iran, maar kwam prompt tot stilstand

Op 18 juni maakte het Amerikaanse Centrale Commando officieel een einde aan de blokkade van schepen van en naar Iraanse havens .

Het 14-puntenakkoord (Islamabad Memorandum of Understanding)

Het MoU is een raamwerkdocument van minder dan 800 woorden, omschreven als een 14-puntenplan . De belangrijkste bepalingen zijn:

• Onmiddellijke en permanente stopzetting van militaire operaties op alle fronten, inclusief Libanon .
• Heropening van de Straat van Hormuz voor de scheepvaart, zonder dat Iran tol heft .
• Opheffing van de Amerikaanse marineblokkade op Iraanse havens .
• Onderhandelingsvenster van 60 dagen voor een definitief breed akkoord over het Iraanse nucleaire programma, de toekomst van de Straat en bredere normalisatie .
• Financiële verlichting voor Iran (specifieke bedragen werden niet in openbare samenvattingen vermeld) .
• Iraanse toezegging om geen kernwapens te ontwikkelen .
• Het akkoord gaat niet gedetailleerd in op de rol van Israël en laat veel details over aan de vervolgonderhandelingen over nucleaire zaken .

De stilstand: annulering van nucleair overleg in Zwitserland

De Amerikaanse vicepresident JD Vance zou op vrijdag 19 juni naar Zwitserland reizen om met Iraanse onderhandelaars te spreken over de eerste vervolggesprekken over nucleaire zaken, zoals voorzien in het raamwerk van 60 dagen . Het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken kondigde aan dat het overleg abrupt werd uitgesteld en het Witte Huis bevestigde dat Vances reis werd geannuleerd . De annulering kwam als een verrassing; The Irish Times meldde dat Trump tegen Israël had gezegd "tot rust te komen" te midden van de diplomatieke verwarring .

Hoewel er op 19 en 20 juni nog enkele schepen overstaken, betekende de diplomatieke breuk dat het vertrouwen voor een grootschalige hervatting was verdwenen. Reders en verzekeraars, die al in "angstige ongeloof" opereerden, trokken zich terug en stuurden geen extra schepen meer . Het verkeer dat op 18 juni snel was toegenomen, kwam vrijwel tot stilstand; er voeren nog maar een handvol schepen per dag, meestal Iraans, tegenover ruwweg 140 voor de oorlog .

Aanhoudende risico's: zeemijnen

Het grootste fysieke obstakel is de mijnenbedreiging.

• Naar schatting liggen er nog 80 zeemijnen in het centrale deel van de Straat van Hormuz die geruimd moeten worden voordat het reguliere scheepvaartverkeer kan worden hervat, aldus de onafhankelijke organisatie die tankereigenaren vertegenwoordigt .
• Zolang de vaargeulen niet zijn schoongeveegd en veilig zijn verklaard door rederijen en hun verzekeraars, zullen de meeste commerciële operators het risico van een doorvaart niet nemen .
• Een advies van het Joint Maritime Information Center (JMIC) waarschuwde zeevarenden: "Probeer niet over te steken totdat er expliciete instructies worden gegeven" .

Gestrande schepen

• Op 18 juni lagen meer dan 550 schepen nog steeds aan weerszijden van de Straat vast te wachten om te kunnen oversteken .
• Een eerdere schatting van begin juni (vóórdat het staakt-het-vuren instortte en werd hersteld) sprak van meer dan 800 schepen .
• Veel van deze schepen zijn volgeladen olietankers, LNG-tankers en containerschepen die weken of maanden vastzitten, waarbij sommige bemanningen te maken hebben met langdurige uitzendingen en logistieke problemen .

Expertinschattingen voor volledig herstel van de scheepvaart

Conclusie op basis van beschikbaar bewijs: Zelfs vóór het mislukken van het overleg in Zwitserland zagen experts een herstelpad van meerdere weken tot maanden, vanwege mijnen, de opstopping van schepen, beschadigde haveninfrastructuur en de noodzaak voor verzekeraars om de route opnieuw als veilig te certificeren . De annulering van de nucleaire gesprekken heeft nu een zware politieke onzekerheidspremie toegevoegd, die een grootschalige hervatting waarschijnlijk zal vertragen totdat de diplomatieke draad weer wordt opgepakt.