Honger voedt de ergste Bundibugyo-Ebola-uitbraak ooit: dit moet je weten

De Ebola-uitbraak van 2026, veroorzaakt door het zeldzame Bundibugyo-virus, werd voor het eerst gemeld op 15 mei en verspreidt zich sneller dan ooit tevoren van deze stam . Halverwege juni 2026 rapporteerde het ministerie van Volksgezondheid van DRC 837 bevestigde gevallen en 196 bevestigde doden. Het virus heeft zich inmiddels verspreid over 31 gezondheidszones in de provincies Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu . Uganda heeft 19 bevestigde gevallen en 2 doden gemeld, maar heeft de afgelopen week geen nieuwe besmettingen geregistreerd . De WHO riep de uitbraak op 17 mei uit tot een internationale noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid , en Africa CDC heeft gewaarschuwd dat dit de ergste Ebola-uitbraak ooit zou kunnen worden als de transmissiesnelheid niet snel wordt afgevlakt .

Waarom patiënten uit behandelcentra vluchten

Een van de meest alarmerende kenmerken van deze uitbraak is dat geïnfecteerde patiënten isolatiefaciliteiten verlaten om op zoek te gaan naar voedsel . In een incident vluchtten 11 verdachte patiënten uit een ziekenhuis in Bambu, ongeveer 40 km van het epicentrum van de uitbraak, vanwege onvoldoende voedingsondersteuning . Olivier Nkakudulu, de bureauchef van het Wereldvoedselprogramma in Ituri, zei het botweg: "Er zijn gezondheidsmaatregelen die suggereren dat mensen in gebieden moeten worden opgesloten, maar als deze mensen geen voedselhulp krijgen, blijven ze niet in de afgesloten gebieden. Ze gaan op zoek naar voedsel" . Hulpverleners beschrijven honger nu als een van de grootste obstakels om het virus in te dammen .

Een reeds bestaande hongercatastrofe

De uitbraak komt bovenop een jarenlange hongercrisis. Voordat het virus arriveerde, leden bijna 10 miljoen mensen in de door Ebola getroffen oostelijke provincies al aan acute honger . In heel DRC worden 26,5 miljoen mensen naar verwachting begin 2026 geconfronteerd met crisisniveaus van voedselonzekerheid of erger . De VN en WHO beschrijven dit als een "catastrofale botsing van ziekte en conflict" – waar gewapend geweld, massale ontheemding en acute honger de inspanningen om de uitbraak in te dammen overweldigen . De International Rescue Committee plaatste DRC in de top tien van haar Emergency Watchlist voor 2026, met de waarschuwing dat instortende gezondheidsdiensten, recordhonger en drastische hulpbezuinigingen miljoenen mensen naar de afgrond duwen .

Geen goedgekeurd vaccin of behandeling

Het Bundibugyo-virus (BDBV) is een zeldzame vorm van Ebola waarvoor momenteel geen goedgekeurd vaccin of antivirale behandeling bestaat . Er worden drie kandidaat-vaccins ontwikkeld, maar geen is nog beschikbaar . Dit staat in schril contrast met de Zaire-stam, waarvoor het Ervebo-vaccin en antilichaambehandelingen bestaan . Het ontbreken van een vaccin betekent dat gezondheidswerkers en contacten van patiënten niet profylactisch kunnen worden beschermd en dat patiënten geen bewezen therapie kunnen krijgen . Africa CDC heeft gezegd dat het streeft naar een vaccin tegen eind 2026 .

Brandstichting, aanvallen en wantrouwen in de gemeenschap

Geweld en weerstand vanuit de gemeenschap verergeren de operationele uitdagingen. Op 21 mei vielen lokale jongeren in Rwampara een Ebola-behandelcentrum aan en staken het in brand, nadat de politie hen had verhinderd het lichaam van een aan het virus overleden vriend op te halen . De CDC noemt "aanzienlijke uitdagingen op het gebied van toegang tot de gemeenschap" als een belangrijke factor die de ernst van deze uitbraak bepaalt . De IRC merkt op dat tientallen jaren van gewapend conflict, gedwongen ontheemding en uitbuiting het vertrouwen in autoriteiten en hulpverleners hebben uitgehold, waardoor betrokkenheid van de gemeenschap uiterst moeilijk is .

Internationale financiering en de resterende gaten

Het Wereldvoedselprogramma (WFP) is de leidende organisatie voor voedselhulp binnen de Ebola-respons. WFP heeft een financieringsbehoefte van 214 miljoen dollar vastgesteld om haar operaties in DRC tot oktober 2026 voort te zetten . De internationale financiering is aanzienlijk, maar ongelijk verdeeld: het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft meer dan 200 miljoen dollar rechtstreeks voor de Ebola-respons verstrekt, plus 350 miljoen dollar voor bredere humanitaire behoeften ; het Central Emergency Response Fund van de VN heeft tot 60 miljoen dollar toegewezen, waarvan 10 miljoen dollar onmiddellijk is vrijgegeven voor DRC en 4 miljoen dollar voor Uganda ; de Europese Commissie heeft 15 miljoen euro toegezegd ; en WHO heeft nog eens 3,4 miljoen dollar uit haar noodfonds vrijgemaakt . De algehele humanitaire financiering voor DRC is echter in 2025 sterk gedaald, zelfs terwijl de behoeften recordhoogten bereikten, waardoor WFP gedwongen werd alleen levensreddende hulp te prioriteren . Het WFP meldt dat er voor dit jaar nog een tekort van 218 miljoen dollar is .

Kan dit de ergste Ebola-uitbraak ooit worden?

Directeur-generaal Jean Kaseya van Africa CDC heeft strenge waarschuwingen geuit. Tijdens een virtuele bijeenkomst van Afrikaanse staatshoofden zei hij: "Als we de uitbraak niet heel snel stoppen, zal het erger zijn dan wat we in West-Afrika en het oosten van DRC hebben meegemaakt" . Hij merkte op dat duizenden contacten van besmette personen niet zijn opgespoord . De Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen (IFRC) heeft vastgesteld dat de epidemie nog niet zijn hoogtepunt heeft bereikt en een jaar kan duren . De ECDC-risicobeoordeling schat het risico op verdere verspreiding binnen de regio en naar buurlanden als zeer hoog in, gezien de grote geografische spreiding over 31 gezondheidszones, grensoverschrijdend verkeer en veiligheidsbeperkingen .

Het Bundibugyo-virus is relatief zeldzaam – voor het eerst geïdentificeerd in Uganda in 2007 – maar heeft een geschat sterftecijfer tussen de 25% en 50% . Deze uitbraak is al de grootste Bundibugyo-uitbraak ooit gemeten . Zonder vaccin, zonder bewezen behandeling, met wijdverbreide honger en actief conflict in het oosten van DRC, sluit het venster om de uitbraak in te dammen zich snel.