El Niño 2026: Een perfecte storm voor de wereldwijde voedselprijzen?

Wat de voorspellingen precies zeggen

De officiële ENSO-vooruitzichten zijn duidelijk verschoven. In de beoordeling van juni 2026 meldt NOAA dat de zeewatertemperaturen aan de evenaar ruim boven het gemiddelde liggen in de centrale en oostelijke Stille Oceaan, met atmosferische circulatieafwijkingen die passen bij een aanhoudende El Niño . Naar verwachting houdt de El Niño aan gedurende de winter op het noordelijk halfrond, met een kans van 96% op voortduring tot december 2026–februari 2027 .

De vooruitzichten voor de sterkte blijven breed — NOAA geeft medio juni slechts een kans van 37% op de categorie 'zeer sterk', wat betekent dat uitkomsten van zwak tot sterk nog steeds mogelijk zijn . Maar andere voorspellingsmodellen zijn nadrukkelijker: de IRI/CCSR ENSO-plume geeft een kans van 98% op El Niño-condities in mei–juli 2026, en het CPC merkte op dat een "zeer sterke" gebeurtenis nu de meest waarschijnlijke enkele categorie is .

Het Joint Research Centre (JRC) van de EU heeft ook gewaarschuwd dat de landbouwproductie wordt bedreigd door de combinatie van El Niño en hoge inputprijzen, waarbij in delen van Oost-Afrika al ondergemiddelde oogstvooruitzichten zijn waargenomen .

Welke gewassen en regio's lopen het meeste risico

De effecten van El Niño op de landbouw zijn asymmetrisch. Het JRC merkt op dat het fenomeen "tegengestelde weerpatronen" in verschillende regio's veroorzaakt: ernstige droogte bedreigt maïs en rijst in Midden-Amerika, het Caribisch gebied en Colombia, terwijl er bovenmatige regenval wordt voorspeld voor Bolivia, Ecuador en Peru .

Op basis van historische patronen en de huidige USDA-projecties zijn de meest kwetsbare grondstoffen:

Rijst is het meest in de gaten gehouden gewas. Een zwakkere moesson in India en Zuidoost-Azië kan de productie van dit basisvoedsel, dat cruciaal is voor de voedselzekerheid in opkomende markten, snel verminderen . Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) verwacht dat de wereldwijde rijsteindvoorraden in 2026/27 met ongeveer 2% zullen dalen, waardoor de buffer kleiner wordt als er oogstverliezen optreden .

Maïs heeft te maken met een scherpere voorraadvermindering. Het USDA projecteert dat de wereldwijde maïseindvoorraden in 2026/27 met ongeveer 7% zullen dalen, waardoor maïs een van de meer kwetsbare belangrijke granen is als de groeiomstandigheden verslechteren . De wereldwijde aanvoer van grove granen wordt geraamd op 2.156 miljoen metrische ton, 15 miljoen MT minder dan in 2025/26, terwijl het verbruik naar verwachting zal stijgen .

Tarwe is iets minder kwetsbaar, met een USDA-projectie van een daling van 2% in de wereldwijde eindvoorraden, maar de trend is nog steeds dalende .

Zuid-Amerikaanse maïs en sojabonen lopen een timingrisico. De huidige oogsten worden grotendeels als gunstig omschreven, maar de aanstaande El Niño-condities kunnen voor de volgende plantcyclus tegengestelde weerpatronen creëren .

Palmolie in Zuidoost-Azië is kwetsbaar voor droogte, wat de opbrengsten in Indonesië en Maleisië kan verlagen .

Cacao heeft een sterke historische link met El Niño. Volgens het investeringsfonds WisdomTree heeft elke sterke El Niño in de afgelopen 55 jaar de cacao-opbrengst verminderd .

Koffie — met name robusta — is ook historisch gevoelig, omdat El Niño doorgaans drogere omstandigheden met zich meebrengt in belangrijke teeltgebieden .

Oost-Afrikaanse gewassen vertonen al stress. Tanzania's bimodale gebieden hebben ondergemiddelde oogstvooruitzichten na regentekorten in het seizoen, en verdere productietekorten zijn waarschijnlijk in de tweede helft van 2026 als gevolg van de aanstaande El Niño .

De graanvoorraadbuffer: groot maar krimpend

De belangrijkste reden waarom de El Niño van 2026 niet onmiddellijk tot een voedselprijscrisis leidt, is dat de wereldwijde graanvoorraden aan het begin van het seizoen een bijna-recordniveau bereikten. De FAO voorspelt dat de wereldwijde graanvoorraden aan het einde van 2026 uitkomen op 954,6 miljoen ton, een stijging van 9,6% boven het openingsniveau en een recordvoorraad voor tarwe en rijst . De wereldwijde verhouding tussen graanvoorraad en -verbruik wordt geraamd op 31,8%, het hoogste niveau sinds 2001 .

Die buffer zal naar verwachting echter krimpen gedurende het seizoen 2026/27. Het USDA meldt dat grote overgedragen voorraden helpen om de aanvoer aan het begin van het jaar aan te vullen, maar dat de sterke vraag naar verwachting de wereldwijde voorraden zal doen dalen voor tarwe (-2%), rijst (-2%) en maïs (-7%) . De eindvoorraden van grove granen worden geraamd op 309 miljoen MT, 20 miljoen MT minder dan het voorgaande jaar .

Dit betekent dat het kussen betekenisvol is, maar niet onbeperkt. Als er El Niño-gerelateerde oogstverliezen optreden, zal de markt deze absorberen vanuit een voorraad die al aan het krimpen is.

De kunstmest-joker

Het conflict met Iran zorgt voor een aparte, elkaar versterkende aanvoerdruk. Sinds het begin van de militaire actie eind februari 2026 heeft de bijna volledige afsluiting van de Straat van Hormuz de kunstmesttransporten verstoord, die 25% tot 35% van de wereldwijd verhandelde ammoniak en ureum vertegenwoordigen .

De ureumprijzen stegen met ongeveer 40% tot ruim 700 dollar per metrische ton in de weken na de aanval, tegen ongeveer 487 dollar voor het conflict . Het hoofd van Yara, een van 's werelds grootste kunstmestbedrijven, waarschuwde dat de wereldwijde voedselvoorziening ernstig verstoord zou kunnen raken als het conflict aanhoudt .

Het JRC van de EU schetst het belangrijkste risico als een combinatie-effect: El Niño en hoge inputprijzen tegelijkertijd . Verhoogde inputkosten verminderen het vermogen van boeren om te reageren op weerschokken met kunstmest, irrigatie of andere opbrengstbeschermende maatregelen. Wanneer beide factoren samenvallen, kan dezelfde weerschok een grotere marktimpact hebben.

Het Commodities Outlook-rapport van Citi Research stelt dat "landbouwprijsrisico's de komende 6-12 maanden zwaar naar de bovenkant zijn verschoven", daarbij verwijzend naar de dubbele dreiging van een langdurige sluiting van de Straat van Hormuz en El Niño-gerelateerd slecht weer . De analyse van JPMorgan waarschuwt eveneens dat de kunstmestaanvoer krapper is, net nu El Niño dreigt om klimaatstress toe te voegen, wat het risico op een lagere productie en extra voedselinflatie vergroot .

Het totale beeld van de voedselprijzen

De balans van risico's is duidelijk in de richting van hogere prijzen verschoven, maar de timing en omvang zijn onzeker. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de concurrerende factoren:

Voorspellers van het World Economic Forum tot het JRC van de EU hebben gewaarschuwd dat de combinatie in de loop van 2026/27 een bredere voedselprijsschok zou kunnen veroorzaken . De researchafdeling van Interactive Brokers merkt op dat de grootste aanvoerimpact nog niet in de gegevens is verschenen: kunstmesttekorten doen zich pas een volledig groeiseizoen later voor in de opbrengsten, en de productieschade van El Niño piekt doorgaans 6–12 maanden na de gebeurtenis zelf .

Conclusie: De bijna-record wereldwijde graanvoorraden bieden een betekenisvolle buffer op korte termijn, maar die buffer zal naar verwachting krimpen naarmate de tarwe-, rijst- en maïsvoorraden dalen. Als El Niño matig tot sterk wordt terwijl de inputkosten hoog blijven, kan de combinatie in de loop van 2026/27 een bredere voedselprijsschok veroorzaken — vooral in gewassen en regio's die al kwetsbaar zijn voor regentekorten of veranderende weerpatronen.