EU krijgt mandaat voor nieuwe handelsinstrumenten om Chinese concurrentie tegen te gaan

Maandenlang zagen Europese leiders een wassende stroom van goedkope, staatsgesteunde Chinese export hun markten overspoelen. In juni 2026 was het EU-handelstekort met China opgelopen tot een record van € 359,9 miljard . Tijdens een tweetalig dinerdebat op 18 juni 2026 kwamen de 27 EU-regeringsleiders overeen tot een tweedelige reactie: blijf met Peking praten, maar geef Brussel ook nieuwe bevoegdheden om terug te slaan .

Het topbesluit: een dubbel mandaat

De junitop van de Europese Raad resulteerde in een duidelijke opdracht in twee sporen aan de Europese Commissie. Ten eerste werd de Commissie opgedragen om ‘een constructieve dialoog’ met China te blijven voeren om de aanhoudende handelsonevenwichtigheden aan te pakken . Ten tweede — en belangrijker — droegen de leiders de Commissie op om ‘het instrumentarium op het gebied van handelsbescherming en industriebeleid te ontwikkelen en uiteindelijk aan te vullen – om ervoor te zorgen dat de EU alle middelen heeft die nodig zijn om haar belangen te verdedigen en risico’s te verminderen’ .

Een EU-ambtenaar vatte het mandaat kort en bondig samen: ‘Daarom hebben de leiders de Commissie gevraagd aan twee taken te werken: 1) een constructieve dialoog met China voortzetten; 2) het instrumentarium op het gebied van handelsbescherming en industriebeleid te ontwikkelen en uiteindelijk aan te vullen’ .

Welke nieuwe instrumenten liggen op tafel?

De uitbreiding van het instrumentarium omvat een aantal concrete maatregelen:

• Overcapaciteitsinstrument: Een nieuw mechanisme — gesteund door Frankrijk, Italië en Nederland — om de toegang van China tot sectoren te beperken waar import de concurrentie verstoort, losjes gemodelleerd naar Sectie 301 van de Amerikaanse wetgeving .
• Vrijwaringsmaatregelen: Krachtiger gebruik van bestaande instrumenten die tarieven en quota kunnen opleggen voor hele sectoren, niet alleen voor individuele producten .
• Regels voor diversificatie van toeleveringsketens: De Commissie overweegt wetgeving die bedrijven in gevoelige sectoren zou verplichten om af te stappen van één enkele leverancier — met name China — en te diversifiëren naar ten minste drie bronnen . EU-handelscommissaris Maroš Šefčovič stelde dat ‘diversificatie nu een specifiek instrument vereist’ .
• Versnelde anti-dumping- en antisubsidieprocedures: Een bredere herziening van de EU-handelsbescherming, die tegen het derde kwartaal van 2026 moet zijn afgerond, omvat stappen om onderzoeken te versnellen en mogelijk nieuwe maatregelen tegen overcapaciteit te introduceren .
• Herziene cybersecurityverordening (CSA2) en Industrial Accelerator Act (IAA): Deze regelgevingsvoorstellen, die in 2026 al worden bediscussieerd, zijn bedoeld om Chinese bedrijven uit te sluiten of te beperken op de EU-markt in gevoelige sectoren .

Het pakket is breed: tarieven, importquota, anti-dumpingonderzoeken, strengere aanbestedingsregels en nieuwe subsidieregels worden allemaal besproken als onderdeel van een breed scala aan handelsbeschermingsmaatregelen .

Waarom nu? De context van ‘China Shock 2.0’

De urgentie komt voort uit wat sommige EU-ambtenaren ‘China Shock 2.0’ zijn gaan noemen . De Europese Commissie verklaarde de huidige handelssituatie ‘niet houdbaar’ tijdens een oriënterend debat op 29 mei 2026 en riep op tot een ‘krachtige en samenhangende’ reactie . De toestroom van Chinese export wordt door Brussel beschouwd als een ‘existentiële bedreiging voor de Europese industrie’ .

Tot de sectoren die het meeste risico lopen, behoren batterijen, zonne-energie, windenergie, warmtepompen, kernenergie, kritieke grondstoffen, chemicaliën en farmaceutische producten . De dominantie van China op het gebied van kritische mineralen en grondstoffen, waar het in sommige gevallen bijna-monopolies heeft, is een bijzonder aandachtspunt bij de diversificatie-inspanningen .

Balanceren tussen risicobeperking en dialoog

Het resultaat van de top weerspiegelt een weloverwogen evenwichtsoefening. De EU-leiders wilden de groeiende handelsonevenwichtigheden aanpakken zonder een volwaardige handelsoorlog met de op een na grootste economie ter wereld uit te lokken . EU-handelscommissaris Maroš Šefčovič omschreef het als een reset: ‘Onze handelsrelatie met China is op een punt gekomen dat een reset vereist. Geen confrontatie, maar een nieuwe balans’ .

Dit sluit aan bij het al lang bestaande ‘de-risken, niet ontkoppelen’-beleid van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, waarbij economische banden worden onderhouden terwijl kwetsbaarheden worden verminderd . De Commissie heeft echter duidelijk gemaakt dat het EU-beleid ‘in de eerste plaats bedoeld is om Europese burgers en bedrijven te dienen’ .

Wat gaat er nu gebeuren?

Van de Europese Commissie wordt nu verwacht dat zij in de komende maanden concrete voorstellen zal doen, waaronder de bredere herziening van de handelsbescherming die tegen het derde kwartaal van 2026 moet zijn afgerond . De top gaf Von der Leyen een specifiek mandaat om nieuwe instrumenten te ontwikkelen om de effecten van goedkope, zwaar gesubsidieerde goederen uit China te beperken .

Cruciaal is dat er begin juni 2026 nog geen schriftelijk voorstel was gepubliceerd . De belangrijkste vraag voor bedrijven en handelspartners is hoe ver het nieuwe instrumentarium zal gaan — en of de dreigende Chinese vergelding zal escaleren tot een handelsoorlog .