Russische raket- en drone-aanvallen snijden Oekraïense graanexport met een derde

Escalerende Russische raket- en drone-aanvallen op Oekraïense Zwarte Zeehavens en graanschepen hebben de graanexportcapaciteit van Oekraïne ernstig verminderd, terminalinfrastructuur beschadigd en leiden tot oplopende voorraden. Ambtenaren waarschuwen dat de maandelijkse graanzendingen met meer dan een derde kunnen dalen als de aanvallen aanhouden .

Hoeveel kan de export dalen?

Volgens functionarissen en directeuren uit de industrie kunnen de toegenomen Russische aanvallen op zeehavens en schepen de maandelijkse graanzendingen met meer dan een derde (of "tot een derde") doen dalen . Vice-minister van Economische Zaken Taras Vysotskyi verklaarde tegenover RBC-Oekraïne dat de aanvallen de maandelijkse landbouwexport periodiek met 20–30% doen dalen . Aangezien de haven van Odesa in rustigere periodes een doorvoer van 6 miljoen ton per maand had, haalt een reductie van een derde ongeveer 2 miljoen ton per maand van de wereldwijde graanmarkt .

De daling in december 2025

De tarwe-export van Oekraïne daalde in december 2025 met ~25% en de maïsexport met ~13%, nadat Rusland de havenaanvallen dramatisch had opgevoerd na de waarschuwing van Vladimir Poetin om "Oekraïne van de zee af te snijden" . Russische aanvallen beschadigden in december alleen al 13 civiele schepen, voornamelijk bulkcarriers die voor graan worden gebruikt . Dat is bijna 10% van alle schepen die zijn beschadigd sinds het begin van de oorlog vier jaar geleden, volgens Reuters-berekeningen . De totale graanexport in december daalde met 16% op jaarbasis, aldus het Oekraïense adviesbureau UkrAgroConsult .

Volumes eerste helft verkoopseizoen (juli–december 2025)

Volgens gegevens van de Staatsdouanedienst, aangehaald door de USDA FAS, exporteerde Oekraïne in de eerste helft van MY2025/26 7,8 MMT tarwe en 1,3 MMT gerst—een tempo dat 30% lager ligt dan in dezelfde periode in MY2024/25 . Van oktober 2025 tot februari 2026 bereikte de totale graanexport 10,6 miljoen ton, een daling van 10% op jaarbasis . Over het geheel genomen lag de graanexport in de eerste helft van het seizoen 2025/26 29% lager, met een gemiddelde van 2,5 miljoen ton per maand, vergeleken met 3,6 miljoen ton het jaar ervoor .

Drone-eskalatie in 2026

Oekraïne stelt dat Rusland in de eerste vier maanden van 2026 meer dan 800 drones heeft ingezet tegen haveninfrastructuur—meer dan 10 keer het aantal in dezelfde periode in 2025 . In 2024 werden 36 Russische aanvallen op haveninfrastructuur geregistreerd; in 2025 was dat aantal opgelopen tot 96, volgens de Oekraïense Zeehavenautoriteit . Sinds het begin van de grootschalige oorlog zijn 651 haveninfrastructuurvoorzieningen beschadigd, waarvan 325 alleen al in 2025 .

Infrastructuurschade en terminalverliezen

Haventerminalexploitanten in de regio Odesa hebben te maken met toenemende financiële verliezen als gevolg van herhaalde aanvallen. Private exploitanten zeggen dat ze de verliezen niet zelfstandig kunnen dragen . De cumulatieve verliezen voor havendepots sinds het begin van de oorlog bedragen $1,5 miljard, volgens branches . In 2023 vernietigden aanvallen 60.000 ton graan en legden ze een "aanzienlijke hoeveelheid" exportinfrastructuur stil, aldus toenmalig minister van Landbouw Mykola Solskyi . Dit patroon is sinds eind 2025 geïntensiveerd . Bij een aanval in augustus 2023 op de Donau-haven Izmail zei een hoge functionaris dat de exportcapaciteit van de haven met 15% was afgenomen en dat er 13.000 ton graan verloren was gegaan .

Oplopende voorraden

De eindvoorraden maïs zijn sterk gestegen tot 4,3 miljoen ton, tegen slechts 606.000 ton een jaar eerder, als gevolg van de exporthinder . UkrAgroConsult meldde dat de overgedragen graanvoorraden meer dan kunnen verdubbelen voorafgaand aan het seizoen 2026/27 en noemde de hoge voorraden "de grootste negatieve factor" voor het komende seizoen . Alleen al de overgedragen tarwevoorraden kunnen volgens UkrAgroConsult 5 miljoen ton bedragen, en de overgedragen tarwevoorraden bedroegen in februari 2026 2,97 miljoen ton . UkrAgroConsult schat dat de beginvoorraden graan met meer dan 143% kunnen stijgen tot ongeveer 10,7 miljoen ton, vergeleken met 2025/26. Dit is het op één na hoogste niveau van overgedragen voorraden in de afgelopen jaren, alleen overtroffen door het seizoen 2022/23, toen een volledige blokkade van de Oekraïense zeehavens van kracht was .

Impact op de wereldwijde toeleveringsketen

Oekraïne is voor ~90% van de landbouwexport afhankelijk van de Zwarte Zeehavens in Odesa . De exportvertraging zorgt al voor spanningen in de wereldwijde graanvoorzieningsketens, met name voor importafhankelijke landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika . Meer dan 60% van de Oekraïense tarwe-export gaat nu naar MENA-markten, voornamelijk Egypte en Algerije . Vóór de escalatie had de maritieme corridor sinds de start in september 2023 100 miljoen ton graan vervoerd, waarvan 38,1 miljoen ton in 2025 alleen .