Chinese olievraag stort in: de enige reden dat olie onder de 100 dollar blijft

In de laatste week van februari 2026 werd de Straat van Hormuz – een zeestraat die normaal gesproken zo'n 20% van de wereldwijde olie- en gasstroom verwerkt – feitelijk gesloten. Dit gebeurde nadat de VS en Israël Iran aanvielen en Iran op zijn beurt tankers begon aan te vallen . Het resulterende aanbodtekort, geschat op 9 tot 11 miljoen vaten per dag (vpd), is volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) de grootste verstoring in de geschiedenis van de oliemarkt . Toch blijft Brent-olie onder de 100 dollar per vat, ruim onder de pieken van na de Russische invasie van Oekraïne in 2022. De voornaamste reden is de even indrukwekkende als plotselinge ineenstorting van de Chinese vraag.

De aanbodschok: een gat van 9–11 mbd

Op 28 februari 2026 voerden de VS en Israël luchtaanvallen uit op Iran. Iran reageerde door de Straat van Hormuz feitelijk te sluiten – het viel schepen aan en maakte verzekering onmogelijk of onbetaalbaar . Rekening houdend met alternatieve routes (pijpleidingen, 'dark tankers', en noodvoorraden van het IEA), bleef er een tekort van ruwweg 9 tot 11 miljoen vpd over . Het IEA omschreef de gebeurtenis als "de grootste aanbodverstoring in de geschiedenis van de mondiale oliemarkt" .

China's vraagvernietiging in cijfers

China, 's werelds grootste ruwe-olie-importeur, reageerde met een ongekende terugval in inkoop en raffinage:

• De ruwe-olie-import in mei 2026 zakte naar ongeveer 6,7 miljoen vpd (zeetransport, volgens Kpler), het laagste niveau in tien jaar – een daling van 3,5 miljoen vpd ten opzichte van een jaar eerder . Chinese douanecijfers, inclusief pijpleidingimport, kwamen uit op 7,8 miljoen vpd, het laagste sinds oktober 2017 .
• De raffinaderijproductie in mei daalde tot 53,72 miljoen ton, een daling van 9,1% ten opzichte van een jaar eerder en het laagste niveau sinds augustus 2022. De staatsraffinaderijen draaiden gemiddeld op slechts 66,3% van hun capaciteit .
• PetroChina's Planning and Engineering Institute voorspelt dat het totale Chinese olieverbruik in 2026 met 4,9% zal dalen tot 753 miljoen ton. Het instituut wijst zowel op de verschuiving naar schonere energie als op de door het Iran-conflict veroorzaakte prijsstijging .

Dit was niet alleen een vrijwillige beleidskeuze. Door het bijna volledig wegvallen van scheepvaart uit de Perzische Golf werd de belangrijkste aanvoerroute van China afgesneden, waardoor raffinaderijen de productie moesten terugschroeven . Tegelijkertijd onderdrukten de hoge brandstofprijzen en de versnelde adoptie van elektrische auto's in China – inmiddels goed voor meer dan 50% van de nieuwverkopen – de vraag stroomafwaarts structureel .

De paradoxale prijsdemping

Ondanks een aanbodtekort dat door Bloomberg werd berekend als "meer dan het olieverbruik van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië bij elkaar" blijft Brent-olie opvallend stabiel . De Chinese terugtrekking is daarvoor de voornaamste verklaring:

• China verminderde zijn zeetransport-import in mei met ruwweg 3,5 miljoen vpd ten opzichte van een jaar eerder – de grootste discrete vraagvermindering waar ook ter wereld . Analisten van J.P. Morgan berekenden dat deze Chinese daling goed was voor ongeveer 74% van de totale afname van de wereldwijde ruwe-olie-import .
• Het Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) stelde vast dat de mondiale olievraag gemiddeld 1 miljoen vpd lager ligt dan vorig jaar, wat prijsstijgingen door de aanbodverstoring aanzienlijk beperkt .
• Analisten van Brookings en CNBC omschrijven de verminderde Chinese inkoop expliciet als "een significante stabiliserende factor" die voorkwam dat oliebenchmarks naar catastrofale niveaus schoten .

Zoals een onderzoeksrapport van BNP Paribas samenvatte: "De daling van de Chinese olie-import beperkt de opwaartse druk op de mondiale prijzen" .

Hoe lang deze buffer nog standhoudt

Deze demping aan de vraagzijde is inherent tijdelijk. China put zijn olievoorraden uit – zowel de strategische reserves als de commerciële opslag – om de resterende raffinage draaiende te houden. Semafor meldde dat de strategische reserves sinds het begin van het conflict met ongeveer 8 miljoen vaten zijn gestegen, maar dat de raffinaderijvoorraden in mei alleen al met zo'n 15 miljoen vaten zijn gedaald .

JPMorgan voorspelt dat ongeveer 3 miljoen vpd van de vermindering tijdelijk is. Rond augustus wordt een geleidelijke toename van de Chinese olie-inkoop verwacht, naarmate de vraag uit de chemische sector aantrekt en China zijn strategische reserves wil aanvullen .

De conclusie is duidelijk: zodra China weer als koper op de markt verschijnt, zal de volledige prijsimpact van de sluiting van de Straat van Hormuz veel moeilijker in te dammen zijn . Zoals CNBC het formuleerde: analisten waarschuwen dat de huidige stabiliteit "niet zal standhouden" . De Brookings Institution merkte op dat vraagvernietiging tot nu toe heeft geholpen, maar dat de "massieve schok" nog niet volledig is uitgewerkt .