Waarom het laken optillen bij het verplaatsen van een patiënt het risico op drukletsel kan verlagen

Het lichtjes optillen van het laken of inschuiflaken bij het repositioneren van een patiënt helpt het risico op drukletsel (decubitus) te verlagen doordat de huid niet over de matras wordt gesleept. Hiermee worden wrijving en schuifkrachten verminderd, twee bekende mechanische oorzaken van drukletsel bij immobiele ziekenhuispatiënten .

Hoe het optillen van het laken het risico verlaagt

• Minder wrijving: Het optillen van het laken vermindert het schuren van de huid van de patiënt tegen het linnen en de matras tijdens het repositioneren .

• Minder schuifkrachten: Schuifkracht ontstaat wanneer de huid in de ene richting beweegt, terwijl het onderliggende bot en de spieren stil blijven of in tegengestelde richting bewegen. Door het laken te tillen in plaats van te slepen, verplaats je het lichaam als één geheel .

• Bescherming van kwetsbare botpunten: De schouders, schouderbladen, stuit, hielen en heupen zijn veelvoorkomende plekken voor drukletsel. Richtlijnen raden aan om patiënten niet direct op deze botpunten te laten liggen .

• Betere kwaliteit van repositioneren: Repositioneren is bedoeld om de druk op weefsel te verlichten. Richtlijnen benadrukken dat het schema moet worden afgestemd op de mobiliteit, conditie, het ondersteunend oppervlak en het risiconiveau van de patiënt .

• Onderdeel van een compleet pakket: Het optillen van het laken werkt het best in combinatie met regelmatig repositioneren, drukverlagende matrassen, huidbeoordeling, vochtregulatie, voeding en multidisciplinaire zorg .

Kwaliteit van het bewijs en onzekerheden

• Repositioneren wordt algemeen aanbevolen voor mensen met risico op drukletsel, maar de beste frequentie en precieze methode blijven onzeker .

• Een Cochrane-review (2020) vond onvoldoende bewijs dat 2-uurlijks repositioneren beter is dan 4-uurlijks repositioneren, wanneer gebruikt in combinatie met drukverlagende matrassen .

• Veel richtlijnen adviseren een forse positieverandering om de 2 uur, maar sommige onderzoeken suggereren dat schuimmatrassen in combinatie met 4-uurlijks repositioneren ook effectief kunnen zijn .

• Het optillen van het laken is dus een bewezen aanpak om wrijving en schuifkrachten te verminderen, maar het is geen op zichzelf staande oplossing; het moet onderdeel zijn van een breder preventieplan .

Wetenschappelijke bronnen van hoge kwaliteit

• Wound Healing Society Guidelines for the Treatment of Pressure Ulcers – 2023 update.
  Deze richtlijn adviseert een repositioneringsschema en waarschuwt tegen het positioneren van patiënten op drukzweren en botpunten .

• Cochrane Review: “Repositioning for pressure injury prevention in adults.”
  Een systematische review die aantoont dat het bewijs voor 2-uurlijks versus 4-uurlijks repositioneren onzeker is bij gebruik van drukverlagende matrassen .

• “Is repositioning effective for pressure injury prevention in adults?” (2021)
  Deze review vat samen dat er onvoldoende bewijs is voor de ideale frequentie, maar dat richtlijnen adviseren om rekening te houden met de individuele activiteit, mobiliteit en het vermogen om zelf te repositioneren .

• NCBI Bookshelf: “Pressure Injury Prevention and Wound Management.”
  Dit handboek identificeert druk, wrijving, schuifkracht en vocht als extrinsieke factoren die zorgverleners moeten beïnvloeden om huidbeschadiging te voorkomen .

• NCBI Bookshelf: “Utilize Principles of Mobility to Assist Clients.”
  Een naslagwerk dat schuifkrachten uitlegt en veilige repositioneringsprincipes voor immobiele patiënten ondersteunt .

• “Turning and Repositioning Frequency to Prevent Hospital-Acquired Pressure Injuries Among Adult Patients: Systematic Review” – Saeed Asiri, 2023.
  Deze systematische review meldt dat de meeste richtlijnen een forse positieverandering om de 2 uur aanraden, maar ook wijst op bewijs voor schuimmatrassen met 4-uurlijks repositioneren .

Praktijkadvies op basis van bewijs

Bij het repositioneren van een ziekenhuispatiënt moeten zorgverleners het laken of inschuiflaken lichtjes optillen alvorens de schouders te verplaatsen, in plaats van de patiënt over het bed te trekken. Dit vermindert wrijving en schuifkrachten op de huid en het onderliggende weefsel. Deze techniek moet altijd worden gebruikt als onderdeel van een geïndividualiseerd preventieplan dat regelmatig repositioneren en drukverlaging combineert .