ASML-topman waarschuwt: Musks $119 miljard kostende Terafab kan chiptoevoer overbelasten

Die relatie verdiepte zich begin juni 2026 verder, toen Musk virtueel deelnam aan ASML's besloten jaarlijkse technologieconferentie voor een gesprek met Fouquet. ASML bestempelde Terafab daarbij als een "serieuze onderneming" en positioneerde zichzelf als samenwerkingspartner . Musk schetste er zijn visie voor een
geïntegreerde chipfabriek die vrijwel exclusief op ASML-tools moet draaien om de ambitieuze doelen te halen .

Fouquet heeft sindsdien aangegeven dat de eerste chips van Terafab binnen enkele maanden na de installatie van de apparatuur geproduceerd kunnen worden, waarbij Intel naar verluidt aan boord is als productiepartner . De route van machinebestelling naar chipoutput is echter precies het punt waar de leveringsproblemen beginnen te knellen.

Binnen in het Terafab-megaproject

Terafab werd op 21 maart 2026 aangekondigd als een joint venture tussen Tesla, SpaceX en xAI, met als doel de grootste halfgeleiderfabriek ooit te bouwen . De cijfers liegen er niet om:

• Beoogde output: Meer dan 1 terawatt (1 biljoen watt) aan AI-rekencapaciteit per jaar — bijna het dubbele van de totale huidige Amerikaanse halfgeleiderproductie .
• Totale investering: De eerste fase wordt geschat op $55 miljard, met totale kosten die kunnen oplopen tot $119–122 miljard als alle fasen worden voltooid .
• Locatie: Grimes County, in de buurt van Austin, Texas .
• Procedé: Gericht op 2nm-chips voor AI, robotica, Tesla-voertuigen en SpaceX-toepassingen .
• Omvang: Ongeveer 100 miljoen vierkante voet (ruim 9 miljoen vierkante meter), ongeveer 10 keer zo groot als Tesla's Giga Texas-fabriek .
• Intel-partnerschap: Intel sloot zich in april 2026 formeel aan en brengt de productie-expertise in die Tesla en SpaceX intern missen .

Musk heeft gesteld dat ongeveer 80% van Terafabs output bestemd is voor toepassingen in de ruimte, waarmee AI-datacenters in een baan om de aarde via SpaceX' Starlink-netwerk van stroom worden voorzien. De overige 20% is bedoeld voor aardse toepassingen, waaronder Tesla's autonome voertuigen en Optimus-humanoïde robots .

Het bredere AI-leveringsprobleem

Fouquet's waarschuwing over Terafab past in een groter, al maanden door hem geuit alarm. In een zeldzaam interview met persbureau Reuters op 20 mei 2026 zei hij dat de wereldwijde halfgeleidermarkt "nog geruime tijd door levering beperkt zal blijven", omdat "de vraag naar AI zo sterk groeit" . Hij voorspelde dat de chipmarkt tegen 2030 een omvang van $1,5 biljoen kan bereiken en waarschuwde voor sporadisch opduikende knelpunten in de hele toeleveringsketen .

Het probleem is structureel, niet conjunctureel. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat extreme ultraviolet (EUV) lithografiemachines maakt – de peperdure apparaten die nodig zijn om chips te fabriceren op 5nm-, 3nm- en 2nm-niveau . Zonder deze machines is geavanceerde chipproductie onmogelijk. En ASML kan er jaarlijks maar een beperkt aantal van bouwen.

Wat de druk verhoogt: Terafab is niet het enige megaproject dat strijdt om ASML's beperkte output. Het Indiase Tata Electronics werkt aan een halfgeleiderfabriek van $11 miljard die ook om High-NA EUV-tools vraagt . Tegelijk blijven de bestaande giganten als TSMC, Samsung en Intel hun eigen capaciteit uitbreiden. Het resultaat is een rij goed gefinancierde klanten die ASML's productiecapaciteit tot ver in de jaren 2030 onder druk zet .

"Beperkte productie van deze machines kan leiden tot lange vertragingen en hogere prijzen tot 2030," aldus een analyse onder verwijzing naar Fouquet's opmerkingen .

ASML-aandeel: poortwachter met een opgerekte waardering

De Terafab-verhaallijn is een krachtige katalysator geweest voor ASML-aandelen, die rond 16 juni 2026 noteerden op ongeveer $1.804 . Het aandeel is in 2026 met zo'n 35–75% gestegen, afhankelijk van het meetkader, gedreven door AI-infrastructuuruitgaven en een recordorderportefeuille van ongeveer $45 miljard .

Analisten op Wall Street bestempelen ASML over het algemeen als koopwaardig, maar de consensus suggereert dat het laaghangend fruit mogelijk al in de prijs verwerkt is:

• Mediaan koersdoel: Ongeveer $1.997, wat neerkomt op een opwaarts potentieel van zo'n 10–11% ten opzichte van half juni .
• Negatief scenario: Ongeveer $1.581, wat een bescheiden neerwaarts risico impliceert .
• Koers-winstverhouding: Ongeveer 62x, wat zelfs naar halfgeleiderbegrippen hoog is .
• Consensusadvies: Strong Buy, maar sommige analisten hebben recent hun verwachtingen getemperd. Erste Group Bank verlaagde medio juni haar EBITDA-schatting voor ASML in 2026 van $37,35 naar $36,88 per aandeel .
• Belangrijkste risico's: Exportbeperkingen naar China, waar ASML's omzet naar verwachting zal dalen, en het uitvoeringsrisico van het snel genoeg opschalen van de productie om aan de Terafab-vraag te voldoen .

Sommige commentatoren zijn ronduit kritisch: "Elon Musk heeft ASML nodig voor Terafab. Jij hebt ASML-aandelen niet nodig in je portefeuille" . Het argument is niet dat ASML een slecht bedrijf is – het is misschien wel de meest onmisbare hardwareleverancier in het AI-ecosysteem – maar dat de huidige waardering al jaren van hypergroei weerspiegelt, waardoor elke tegenvaller hard kan aankomen.

Wat het betekent

De dynamiek tussen Terafab en ASML onthult drie kernthema's over de huidige stand van de halfgeleiderindustrie.

ASML is de ultieme poortwachter. Terafab kan zonder ASML's High-NA EUV-systemen geen enkele geavanceerde chip produceren. Dat geeft ASML een buitengewone onderhandelingsmacht, orderzichtbaarheid en strategische slagkracht die vermoedelijk ten minste tot 2030 aanhoudt . Elke euro die Musk aan Terafab besteedt, vloeit uiteindelijk via ASML's orderboek.

Levering, niet vraag, is de remmende factor. De AI-hausse heeft in wezen een onbeperkte vraag naar geavanceerde chips gecreëerd. Het knelpunt is niet of iemand wil kopen, maar of de machines om ze te maken snel genoeg gebouwd kunnen worden. Fouquet's herhaalde waarschuwingen suggereren dat zelfs ASML, met zijn monopoliepositie, moeite heeft om bij te blijven .

Beleggerssentiment is verdeeld. De langetermijnthese is aantrekkelijk: een monopolistische leverancier in het hart van een AI-opbouw van meerdere biljoenen dollars. Maar het beeld voor de korte termijn is mistiger. Een koers-winstverhouding van 62x maakt ASML kwetsbaar voor elke verstoring in de toeleveringsketen, escalerende exportcontroles of een verandering in marktsentiment. De Terafab-kans versterkt de optimistische visie; de hoge waardering houdt de meer behoedzame beleggers voorzichtig .

Fouquet's boodschap, samengevat: Musk is serieus, het project is reëel, en ASML zal er enorm van profiteren – mits het de machines snel genoeg kan bouwen. In de race om AI-chips is lithografie het echte knelpunt, niet ambitie.