Libië tekent historische productiedelingsovereenkomst voor diepwaterblok O7 met Europees consortium

Na een pauze van bijna twee decennia in grootschalige internationale licenties, heeft Libië zijn rentree gemaakt op het wereldtoneel van olie-exploratie. In juni 2026 ondertekende de National Oil Corporation (NOC) een productiedelingsovereenkomst (PSA) voor het diepwater exploratieblok O7 in de Middellandse Zee. De deal met een consortium van het Spaanse Repsol, het Turkse Turkish Petroleum (TPAO) en het Hongaarse MOL Group is de eerste tastbare upstream-investering die voortkomt uit de licentieronde van 2025. Deze ronde was bedoeld om het tij te keren na jaren van onderinvestering door politieke instabiliteit .

De O7-deal ontleed: operatorschap en belangen

Het O7-blok ligt ongeveer 140 kilometer ten noordwesten van Benghazi en beslaat een gebied van meer dan 10.300 vierkante kilometer in waterdieptes van meer dan 1.500 meter. Het is daarmee een technisch uitdagend en kapitaalintensief project . De eigendomsstructuur is helder vastgelegd:

• Repsol heeft een belang van 40% en treedt op als operator .
• TPAO (Turkish Petroleum Corporation) bezit eveneens een belang van 40% .
• MOL Group neemt de resterende 20% voor zijn rekening .

Dit driepartijenconsortium kwam als winnaar uit de bus na een gezamenlijk biedingsproces. De overeenkomst geeft het consortium het recht om seismisch onderzoek te doen en proefboringen uit te voeren. Concrete minimale bestedingsverplichtingen zijn in de openbare rapportages niet door de bedrijven of de NOC bekendgemaakt .

De licentieronde van 2025: een comeback voor de Libische olie-industrie

De O7-PSA staat niet op zichzelf. De deal is het directe gevolg van de eerste Libische licentieronde sinds 2007, die in maart 2025 officieel van start ging. Op 11 februari 2026 maakte de NOC de winnaars bekend . De ronde was expliciet bedoeld om de Libische koolwaterstofsector nieuw leven in te blazen, een sector die sinds de revolutie van 2011 grotendeels gemeden werd door grote internationale oliemaatschappijen vanwege aanhoudende politieke fragmentatie tussen de concurrerende regeringen in Tripoli en het oosten van het land .

Van de aanvankelijk 22 aangeboden gebieden (later teruggebracht naar 20 blokken) werden er uiteindelijk slechts vijf toegewezen . De groep bedrijven die een bindend bod uitbracht was beperkt. De winnaars waren:

• Offshore Blok O1: Eni (60%) en QatarEnergy (40%) .
• Offshore Blok O7: Repsol (40%, operator), TPAO (40%), MOL Group (20%) .
• Onshore Blok S4 (Sirte Basin): Chevron, dat een consortium van TotalEnergies en ConocoPhillips versloeg .
• Onshore Blok C3 (Sirte Basin): Repsol en TPAO .
• Onshore Blok M1 (Murzuq Basin): Het Nigeriaanse Aiteo Group .

Hoewel het beperkte aantal toewijzingen achterbleef bij de initiële verwachtingen, zorgde de ronde wel voor de terugkeer van de Amerikaanse supermajor Chevron na 15 jaar afwezigheid, en de intrede van nieuwkomers als Aiteo en MOL Group .

Fiscale hervorming: het EPSA IV-probleem opgelost

Een van de voornaamste redenen dat internationale bedrijven Libië links lieten liggen, was het verouderde Exploration and Production Sharing Agreement IV (EPSA IV) raamwerk. Onder dit model incasseerde de staat naar schatting 70 tot 90 procent van de productie, waardoor oliemaatschappijen met flinterdunne marges bleven zitten terwijl zij het volledige exploratierisico droegen. In een hypothetisch scenario met 100 miljoen dollar aan winstolie, hield een contractor slechts 5 tot 15 miljoen dollar over . Academisch onderzoek wees ook op structurele tekortkomingen die investeringen ontmoedigden .

Om dit te verhelpen introduceerde Libië een gemoderniseerd model, vaak aangeduid als EPSA V of het nieuwe PSA-raamwerk. De belangrijkste verbeteringen zijn:

• Een verlaagd staatsaandeel, geschat op ongeveer 66% in sommige projecties, met een potentieel intern rendement (IRR) voor contractors van 18 tot 22%. Dit is een dramatische verbetering ten opzichte van de eerdere 2,5% .
• Snellere mechanismen voor kostenterugwinning en een vereenvoudigde winstdelingsstructuur, ter vervanging van de complexe "A Factor"-berekening uit het EPSA IV-tijdperk .
• Een vast tarief voor kostenterugwinning, waarmee een langgekoesterde klacht over het moeilijk terugverdienen van exploratiekosten wordt weggenomen .

Hoewel de volledige voorwaarden van EPSA V niet in detail zijn gepubliceerd, suggereren vroege analyses dat Libië zich met de nieuwe voorwaarden competitiever positioneert ten opzichte van andere investeringsbestemmingen in de regio .

Wat betekent dit voor Libië's productiedoelen en Europese energiezekerheid?

NOC en de internationaal erkende Libische premier, Abdulhamid Dbeibah, hebben de licentieronde neergezet als cruciaal voor het bereiken van een ambitieuze langetermijndoelstelling: een stijging van de productie met 850.000 vaten per dag, met als einddoel een totale productie van 2 miljoen vaten per dag tegen het einde van dit decennium . Het O7-blok maakt deel uit van die visie, al is een commerciële olie- of gasvondst nog een kwestie van jaren en afhankelijk van succesvolle exploratie, evaluatie en ontwikkeling .

Voor MOL Group is het belang in O7 de eerste directe entree in de Libische upstream-sector. Het Hongaarse bedrijf benadrukte publiekelijk dat het project bijdraagt aan het versterken van de energiezekerheid van Centraal- en Oost-Europa, door aanvoerbronnen buiten de Russische pijpleidingen te diversifiëren richting het Middellandse Zeegebied . Repsol, al een grote speler in Libië als operator van het 300.000-vaten-per-dag Sharara-veld, breidt zijn offshore-portfolio uit. TPAO verdiept ondertussen de regionale energievoetafdruk van Turkije .

Politieke risico's blijven een schaduw over de deal

Ondanks de succesvolle PSA-ondertekening en de verbeterde fiscale voorwaarden, blijft de politieke realiteit fragiel. Libië wordt nog altijd bestuurd door elkaar beconcurrerende regeringen, en persbureau Reuters omschreef de licentieronde als een evenement dat plaatsvond "te midden van aanhoudende politieke fragmentatie" . NOC-voorzitter Massoud Suleman maakte de PSA-ondertekeningen bekend, maar het vermogen van het staatsbedrijf om zijn institutionele onafhankelijkheid te bewaren en de heiligheid van langetermijncontracten te garanderen, blijft een open vraag voor investeerders . Het afgelopen decennium heeft bewezen dat politieke instabiliteit en militie-activiteit zelfs operationele velden snel kunnen stilleggen, laat staan nieuwe exploratieprojecten .

In deze context is de O7-overeenkomst een berekende gok van Repsol, TPAO en MOL Group dat het grondstoffenpotentieel van Libië – in combinatie met een veel investeerdersvriendelijker fiscaal klimaat – nu opweegt tegen de hardnekkige bestuurlijke risico's. De deal slaagt erin het Libische diepwater aan te boren, maar het volledige succes zal pas duidelijk worden wanneer de boorkoppen daadwerkelijk de zeebodem raken.