Waarom de ECB nog niet klaar is met de strijd tegen inflatie, zelfs niet na het akkoord tussen de VS en Iran

Toen de VS en Iran medio juni 2026 een voorlopig akkoord aankondigden om hun conflict te beëindigen en de Straat van Hormuz te heropenen, daalden de olieprijzen en veerden de aandelenmarkten op S. Even leek het alsof het ergste van de energiecrisis achter de rug was. Maar slechts enkele dagen later, op de Reuters NEXT Europe-conferentie, gaf Philip Lane, hoofdeconoom van de Europese Centrale Bank, een duidelijke waarschuwing: de inflatie die door de oorlog is ontketend, sijpelt nog steeds door de economie en moet nog volledig gevoeld worden .

Lane's boodschap was helder. De heropening van de zeestraat is een noodzakelijke stap naar normalisering van de wereldwijde energiemarkten, maar op zichzelf niet voldoende om de inflatie die al in gang is gezet, uit te wissen . De olieprijzen zijn weliswaar met ongeveer 20% gedaald ten opzichte van hun piek tijdens de oorlog, maar blijven hoger dan voor de crisis. En de prijsdruk die zich nu door de toeleveringsketens verspreidt, betekent dat centrale banken de overwinning nog niet kunnen uitroepen .

De ECB had die zorg al omgezet in actie. Op 11 juni verhoogde de Raad van Bestuur de drie belangrijkste rentetarieven met 25 basispunten – de eerste renteverhoging sinds september 2023 – en koppelde dit expliciet aan de energieschok door het conflict in het Midden-Oosten . De nieuwe tarieven gingen op 17 juni in: de depositorente steeg naar 2,25%, de basisherfinancieringsrente naar 2,40% en de marginale beleningsrente naar 2,65% .

De ECB publiceerde ook haar bijgewerkte prognoses van de staf van het Eurosysteem, die een aanzienlijke opwaartse bijstelling van de inflatieverwachtingen lieten zien. De totale inflatie zal naar verwachting in 2026 gemiddeld 3,0% bedragen, tegenover een eerdere raming van 2,6%, en 2,3% in 2027, tegenover 2,0%. De kerninflatie, waar volatiele energie- en voedselprijzen buiten beschouwing worden gelaten, werd ook fors naar boven bijgesteld tot 2,5% voor zowel 2026 als 2027, vergeleken met eerdere schattingen van respectievelijk 2,3% en 2,2% .

Dit is de kern van Lane's 'pijplijn'-argument. De onmiddellijke schok van de sluiting van de Straat van Hormuz veroorzaakte een snelle en enorme daling van het wereldwijde olie-aanbod, maar het duurt even voordat het volledige inflatoire effect doordringt. Hogere energiekosten werken door in de voedselproductie, het transport, industriële goederen en uiteindelijk de dienstensector. Zoals Lane het eerder in een toespraak in Tokio verwoordde: "Zelfs als de eerste energieschok begint af te nemen, zullen de secundaire effecten nog geruime tijd aanhouden" .

De Survey of Professional Forecasters van de ECB voor het tweede kwartaal van 2026 ondersteunt deze visie. De verwachtingen voor de totale HICP-inflatie werden "fors naar boven bijgesteld" voor 2026 en, in mindere mate, 2027, terwijl de langetermijnverwachtingen verankerd bleven . Dit suggereert dat voorspellers de energieprijsstijging als aanhoudend genoeg zien om de inflatie op korte termijn op te drijven, maar niet zo hardnekkig dat de inflatieverwachtingen permanent losraken. Ook de kerninflatieverwachtingen werden op korte termijn naar boven bijgesteld, wat het idee versterkt dat de doorwerking naar de bredere economie gaande is .

Wat staat het monetaire beleid van de ECB nu te wachten? Zowel Lane als ECB-president Christine Lagarde hebben benadrukt dat de Raad van Bestuur geen vooraf uitgestippeld pad volgt, maar per vergadering beslist op basis van de binnenkomende gegevens . In de toelichting bij het besluit van juni werd echter opgemerkt dat de kerninflatie naar verwachting over de gehele prognosehorizon van 2026–2028 boven de 2% zal blijven – een uitkomst die volgens de ECB niet verenigbaar is met slechts een enkele renteverhoging van een kwart procentpunt .

Uit peilingen onder economen blijkt een sterke consensus over verdere verkrapping. Uit een Reuters-enquête onder 80 economen bleek dat meer dan 90% de renteverhoging in juni voorspelde, en een vervolgstap in september wordt algemeen als basisscenario beschouwd . Analisten van Barclays en J.P. Morgan voorspelden eerder tot drie renteverhogingen van 25 basispunten elk in 2026 . Economen van Desjardins, die de aanzienlijke opwaartse bijstelling van de kerninflatieverwachtingen opmerkten, verwachten dit jaar ook nog minstens één extra verhoging .

Terwijl de ECB het voortouw neemt, navigeren andere centrale banken door hetzelfde door energie gedreven inflatielandschap. Het Monetary Policy Committee van de Bank of England komt op 18 juni bijeen en het is vrijwel zeker dat de basisrente op 3,75% wordt gehouden, waar deze sinds december 2025 op staat . Tijdens zijn vergadering in april stemde het MPC met 8 tegen 1 voor een rentepauze, waarbij één lid al voorstander was van een verhoging naar 4% . Hoewel de Britse CPI-inflatie in april daalde tot 2,8%, verwacht de Bank dat deze later in het jaar boven de 3,5% zal uitkomen, voornamelijk door stijgingen van de energieprijzen . De markten prijzen nu ongeveer 50 basispunten aan verdere verkrapping in voor de komende 12 maanden, in plaats van de renteverlagingen die werden verwacht voordat het conflict in het Midden-Oosten begon .

Voor de Zwitserse Nationale Bank is in de huidige bronnen geen bewijs beschikbaar voor het specifieke rentebesluit van juni 2026. Op basis van het bredere patroon heeft de SNB waarschijnlijk te maken met opwaartse druk door geïmporteerde energie-inflatie, maar een definitieve beoordeling vereist meer recente gegevens.

De cruciale conclusie uit Lane's optreden bij Reuters is dat de kloof tussen een geopolitieke oplossing en economische normalisering groot is. Analisten waarschuwen dat het weken of maanden kan duren voordat de scheepvaart door de Straat van Hormuz volledig is hervat, en dat olie die vóór de oorlog al in transit was, er nog langer over zal doen om de eindmarkten te bereiken . Deze vertraging betekent dat de inflatiecijfers de komende maanden de energieschok zullen blijven weerspiegelen die al heeft plaatsgevonden, zelfs als de olieprijzen verder dalen.

Voor huishoudens en bedrijven in heel Europa vertaalt dit zich in een langere periode van verhoogde prijzen. Voor de ECB betekent het dat de strijd tegen de inflatie nog lang niet voorbij is – en dat verdere renteverhogingen nadrukkelijk op tafel blijven liggen.