G7 belooft hardere energiesancties tegen Rusland; Trump koppelt herinvoering aan heropening Straat van Hormuz

Deze aanscherping komt op een cruciaal moment voor het Amerikaanse beleid. De regering-Trump had eerder beperkingen op Russische olie versoepeld om de wereldwijde prijzen te stabiliseren tijdens het conflict met Iran. Het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf tijdelijke ontheffingen uit, zoals General License 134C van 17 april 2026. Deze vergunning, die de levering van Russische olie op zee toestond, verloopt op 17 juni 2026 .

Trump koppelde de terugkeer van de sancties expliciet aan deze vervaldatum en het veranderde energiespeelveld. "Binnenkort kunnen we dat doen, want de olie stroomt nu", zei Trump op de top, verwijzend naar de heropening van de Straat van Hormuz onder het voorlopige akkoord met Iran . Dit is een scherpe ommezwaai ten opzichte van de noodmaatregelen van maart 2026, toen de VS de sancties op Russische olie op zee tijdelijk ophieven om prijspieken te voorkomen tijdens de impasse met Iran .

Het bestand met Iran als sleutel tot sancties

Het voorlopige bestand tussen de VS en Iran vormde de cruciale achtergrond van de hele top. Het conflict, dat de Straat van Hormuz blokkeerde—een flessenhals waar zo'n 20% van de wereldwijde olie doorheen gaat—dwong de regering-Trump in een lastig parket. Washington moest zowel Iran als Rusland tijdelijke sanctieverlichting geven om de energieprijzen te beheersen . Tegen de tijd dat de leiders bijeenkwamen, had een voorlopige deal de vijandelijkheden gestaakt en zou Iran hebben toegezegd de straat binnen 30 dagen te heropenen .

Trump presenteerde de deal als de rechtvaardiging voor een nieuw sanctieoffensief tegen Moskou. Door de hervatting van de olietoevoer door de straat was het wereldwijde aanbod voldoende verbeterd om het wegvallen van Russische olie op te vangen, zo was zijn redenering . Europese bondgenoten bevroegen Trump echter kritisch over de risico's van de Iran-deal tijdens bilaterale gesprekken, met zorgen over de voorwaarden en regionale stabiliteit . De Franse president Emmanuel Macron erkende het akkoord als een positieve stap, maar drong aan op meer duidelijkheid over de details .

Oekraïne herovert de agenda

Een van de belangrijkste ontwikkelingen achter de schermen was het succes van de Europese bondgenoten om Trumps aandacht weer op de oorlog in Oekraïne te vestigen. De Iran-crisis had maandenlang de Amerikaanse diplomatieke bandbreedte opgeslokt, waardoor het conflict in Oost-Europa op de achtergrond was geraakt. Tijdens de top werkten de G7-partners er doelbewust aan om Oekraïne weer bovenaan Trumps agenda te krijgen .

President Volodymyr Zelensky was op uitnodiging van gastland Frankrijk persoonlijk aanwezig en nam deel aan een werksessie van 75 minuten met de G7-leiders . Hij had ook een bilateraal gesprek met Trump—hun tweede ontmoeting in een paar dagen tijd. Zelensky noemde het gesprek "zeer goed" en bedankte de leiders voor "sterke ideeën over hoe Rusland tot vrede te dwingen", waarbij hij benadrukte dat de VS bereid is Oekraïne op meerdere fronten te steunen .

Trump riep Rusland van zijn kant publiekelijk op om "een deal te sluiten" om de oorlog te beëindigen en zei te zullen doen wat hij kan om te helpen . Deze oproep kwam ondanks het feit dat het Kremlin een voor diezelfde dag voorgestelde multilaterale ontmoeting op de top slechts enkele uren eerder had afgewezen .

Zelensky verklaarde later dat de G7-leiders er unaniem van overtuigd zijn dat Rusland de oorlog niet wint, en dat extra sancties nodig zijn om Moskou tot onderhandelen te dwingen . Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad António Costa onderstreepten deze boodschap met de woorden: "Het tij is aan het keren voor Oekraïne" .

Luchtverdediging en militaire steun

Naast retoriek over sancties zegde de G7 ook tastbare militaire steun toe. De leiders spraken af om Oekraïne te voorzien van extra luchtverdedigingsapparatuur als onderdeel van het drukpunt . Zelensky had specifiek gevraagd om "extra luchtdoelraketten plus de bijbehorende productielicenties", een winterhulppakket en verhoogde druk op Rusland .

De top vond ook plaats een dag nadat Oekraïne de eerste cluster van onderhandelingen voor EU-lidmaatschap had geopend, wat een langere-termijnstrategische dimensie aan de gesprekken toevoegde. Tijdens bilaterale gesprekken met Von der Leyen en Costa drong Zelensky aan op een versnelde toetredingsprocedure .

Een politiek akkoord zonder concrete details

Ondanks de eensgezinde boodschap blijft het G7-akkoord om sancties te verhogen vooralsnog een politieke toezegging en geen volledig uitgewerkt plan. Diplomaten en functionarissen omschreven de deal als "breed" en zonder specifieke invulling . De vraag hoe en wanneer de nieuwe gas- en oliesancties precies ingevoerd zullen worden—en of het G7-prijsplafond voor Russische olie van de huidige $60 per vat naar beneden wordt bijgesteld—bleef op deze top onbeantwoord .

De Europese Commissie had eerder de G7 om input gevraagd over de toekomst van het prijsplafond voordat ze haar volgende sanctiepakket zou voorstellen. Finland en Zweden drongen aan op een totaalverbod op maritieme diensten voor Russische olie . Deze gedetailleerde discussies zullen zich nu in de weken na de top ontvouwen. De directe focus ligt op de vraag of de VS daadwerkelijk de belofte van Trump waarmaakt en de eigen ontheffingen zoals gepland laat verlopen.

Nu General License 134C op 17 juni afloopt en er vanuit het ministerie van Financiën geen tekenen zijn van een verdere verlenging, wijst alles op een spoedige aanscherping van het sanctieregime—op voorwaarde dat het fragiele bestand met Iran standhoudt en de Straat van Hormuz open blijft voor commerciële scheepvaart.