Hongarije sluit deur voor Orbán: wat de nieuwe grondwet écht verandert

Lees ook: De Hongaarse regering wil ook een nieuw transparantiewet invoeren om misbruik van publieke middelen tegen te gaan.

De politieke context

De grondwetswijziging is mogelijk dankzij de verkiezingsoverwinning van Péter Magyar in april 2026. Zijn Tisza-partij behaalde een meerderheid van meer dan twee derde in het parlement, waardoor zij de grondwet kan wijzigen zonder steun van Fidesz. Het wetsvoorstel werd op 20 mei 2026 ingediend en uitdrukkelijk omschreven als een manier om ‘een terugval naar autoritarisme te voorkomen’ .

Orbáns Fidesz-partij stemde tegen, maar had met 50 stemmen onvoldoende gewicht om de wijziging te blokkeren . Orbán zelf noemde het besluit “belachelijk en lachwekkend” in een interview met nieuwsportaal Index, maar erkende dat “uiteindelijk de mensen beslissen” .

Wat zijn de juridische haken en ogen?

Hoewel de wijziging stevig verankerd lijkt, zijn er nog wel vraagtekens:

• Constitutionele toetsing — Tegenstanders zouden kunnen aanvechten dat de termijnlimiet met terugwerkende kracht wordt toegepast. De Hongaarse constitutionele toetsing is echter beperkt sinds eerdere wijzigingen onder Orbán de bevoegdheden van het Grondwettelijk Hof inperkten .
• Parlementaire realiteit — Omdat Tisza een grondwettelijke meerderheid heeft, is de wijziging procedureel onaantastbaar voor het huidige parlement. Om deze terug te draaien is opnieuw een twee derde meerderheid nodig .
• Europeesrechtelijke dimensie — De opheffing van het Soevereiniteitsbeschermingsbureau sluit aan bij een al lopende inbreukprocedure van de Europese Commissie bij het Hof van Justitie van de EU, omdat het bureau in strijd zou zijn met fundamentele rechten .
• Politiek risico — Een toekomstige regering met een twee derde meerderheid (bijvoorbeeld Fidesz) zou de grondwet theoretisch opnieuw kunnen wijzigen. Of dat gebeurt, hangt af van de verkiezingsuitslagen en coalitievorming.

Wat betekent dit voor Hongarije?

De 16e wijziging is meer dan een praktische maatregel. Ze markeert het begin van een institutionele hervorming die de ‘illiberale’ structuren uit het Orbán-tijdperk moet slopen. Voor waarnemers en bondgenoten in de EU is het een signaal dat Hongarije de democratische controlemechanismen wil herstellen. Voor Orbán en zijn Fidesz-partij lijkt de deur naar het premierschap voorgoed op slot.