Zweden doorbreekt nucleaire stilte: Rolls-Royce bouwt eerste nieuwe reactoren sinds de jaren 80

Feiten op een rij:

• Vermogen per reactor: 470 MW
• Totaal projectvermogen: circa 1.410 MW
• Locatie: Schiereiland Värö, westkust van Zweden
• Leverancier: Rolls-Royce SMR, Verenigd Koninkrijk
• Projectvennootschap: Videberg Kraft, eigendom van staatsenergiebedrijf Vattenfall en het industriële consortium Industrikraft. De Zweedse staat wordt naar verwachting meerderheidsaandeelhouder

Videberg Kraft schat dat de centrale gedurende een levensduur van 60 jaar ongeveer 6% van het jaarlijkse Zweedse stroomverbruik zal leveren . Vattenfall mikt erop de eerste reactor midden jaren 30 operationeel te hebben. De uiteindelijke technologieselectie was het resultaat van een drie jaar durend proces waarin uit een kleine 75 opties werd gekozen .

De selectie en de spelers op het veld

Vattenfall startte de zoektocht naar een nucleaire technologiepartner in 2022. Van de oorspronkelijke 75 ontwerpen bleef een shortlist van vijf over, inclusief grootschalige reactoren van Westinghouse en Framatome, voordat het bedrijf zich richtte op twee SMR-finalisten: Rolls-Royce SMR en de BWRX-300 van GE Vernova .

In augustus 2025 maakte Vattenfall de shortlist van twee openbaar. Daarna volgde een periode van ongeveer tien maanden met gedetailleerde eindbeoordelingen voordat de knoop werd doorgehakt ten gunste van Rolls-Royce .

Centraal in de deal staat Videberg Kraft. Hierin werken samen:

• Vattenfall, het Zweedse staatsenergiebedrijf en oorspronkelijke initiatiefnemer.
• Industrikraft, een consortium van grootindustriële stroomverbruikers; hun deelname onderstreept de prangende behoefte in het bedrijfsleven aan stabiele, fossielvrije stroom.
• De Zweedse staat, die op termijn meerderheidsaandeelhouder wordt van het project .

Politiek rust het project op het centrumrechtse minderheidskabinet (Christendemocraten, Liberalen, Moderaterna en Sverigedemokraterna) dat sinds 2022 kernenergie krachtig promoot, met premier Ulf Kristersson als boegbeeld .

Zwedens brede nucleaire uitrol van 5.000 MW

Het Videberg-project is slechts de openingszet. De Zweedse regering heeft een veel ambitieuzer doel wettelijk vastgelegd: minstens 5.000 MW aan nieuw nucleair vermogen, gelijk aan vier grote reactoren of een grotere vloot SMR's .

De tijdlijn van de regering:

• 2.500 MW nieuwe nucleaire capaciteit in 2035
• Het equivalent van 10 nieuwe grote reactoren (inclusief SMR's) in 2045

Het parlement nam de kaderwet aan in mei 2025; de wet die staatssteun voor kernenergie-investeringen mogelijk maakt, trad op 1 augustus 2025 in werking .

Staatssteun – tot 440 miljard kroon

Om de enorme investeringskosten te drukken die private partijen afschrikken, heeft Zweden een van de omvangrijkste steunpakketten voor nieuwe kerncentrales in Europa opgetuigd .

Het CfD-mechanisme garandeert exploitanten een minimale elektriciteitsprijs – volgens documentatie van het Europees Parlement vastgesteld op 80 öre/kWh – maar verplicht hen tegelijkertijd om inkomsten boven een bepaalde uitoefenprijs terug te storten naar de staat . De regeling geldt voor maximaal circa 5.000 MW aan totaal geïnstalleerd vermogen . Ook afvalbeheer valt onder de steun .

Waarom Zweden een nucleaire draai maakt

Drie krachten werken samen om de decennialange Zweedse kernuitstap te keren.

Verdubbeling van de stroomvraag. Zowel de Zweedse regering als het Nucleaire Energieagentschap (NEA) van de OESO voorspellen dat het Zweedse stroomverbruik tegen 2045 ruwweg zal verdubbelen . Aanjagers zijn industriële elektrificatie – groen staal, batterijfabrieken, waterstofproductie – plus de overstap op elektrisch vervoer en elektrische verwarming.

Wettelijk vastgelegde klimaatdoelen. Zweden moet in 2045 netto nul broeikasgasemissies bereiken en in 2040 volledig fossielvrije elektriciteit opwekken. Deze doelen zijn verankerd in het Nationale Energie- en Klimaatplan . Hernieuwbare bronnen alleen blijken ontoereikend voor een betrouwbare basislast.

Energiezekerheid en industrieel concurrentievermogen. Na jaren van sterke afhankelijkheid van intermitterende windenergie concludeerden de regering en de zware industrie dat alleen kernenergie op grote schaal voorspelbare, concurrerend geprijsde elektriciteit kan leveren mét behoud van de klimaatambities .

Het resultaat is een staatsgesteunde gok dat SMR's kunnen waarmaken waar grote reactoren financieel vastliepen: een herhaalbaar, kosteneffectief pad voor massale nucleaire uitrol .