Japanse chipbakker Rapidus sluit deal met VK: zo krijgt de Britse AI-sector toegang tot 2nm-technologie

Wat is de deal precies?

Op 14 juni 2026 tekende Rapidus Corporation een Memorandum of Understanding (MoU) met het UK Semiconductor Centre (UKSC) . Dit gebeurde tijdens een bezoek van de Japanse premier Sanae Takaichi aan haar Britse ambtsgenoot Keir Starmer in Londen. Het UKSC is een in 2025 opgerichte overheidsinstantie die als taak heeft de Britse halfgeleidersector te versterken en te laten groeien .

Het akkoord draait om kennisdeling en gezamenlijke verkenning van toekomstige samenwerking bij de productie van extreem geavanceerde chips. De focus ligt daarbij expliciet op 2nm-procestechnologie . Concreet betekent dit dat het VK en Japan informatie gaan uitwisselen en de mogelijkheden voor gezamenlijke projecten onderzoeken, met als inzet dat Britse chipontwerpen straks van de band kunnen rollen in Rapidus' hypermoderne fabriek in Chitose, Japan.

Waarom is dit belangrijk voor Nederland? Hoewel Nederland met ASML een sleutelrol speelt in de wereldwijde chiptoevoer, laat deze deal zien hoe landen zonder eigen extreme-ultraviolet (EUV) productiecapaciteit strategische allianties smeden om de volgende generatie chips niet te missen. Het VK kiest, net als de EU met de Chips Act, voor soevereiniteit via partnerschappen.

De bredere context: een nieuw tijdperk van Brits-Japanse samenwerking

De chipdeal staat niet op zichzelf. Op dezelfde dag bezegelden Starmer en Takaichi een breed economisch en technologisch partnerschap dat naar verwachting meer dan £18 miljard (zo'n $24 miljard) aan investeringen zal genereren . De samenwerking beslaat een indrukwekkend terrein: van AI en nucleaire technologie tot defensie, hernieuwbare energie en financiële dienstverlening.

De Rapidus-UKSC-overeenkomst is ingebed in een overkoepelend Japans-Brits technologiekader. Tegelijkertijd ondertekenden beide landen een verklaring over economische veiligheid, gericht op het veiligstellen van stabiele energie- en mineraalvoorraden . Dit laatste is een direct antwoord op geopolitieke zorgen, zoals China's exportbeperkingen op kritieke mineralen .

Een puzzelstukje in het Britse AI-hardwareplan van £1,1 miljard

De timing is opvallend. Op 8 juni 2026 – slechts zes dagen voor het staatsbezoek – onthulde de Britse regering haar AI Hardware Plan, onderbouwd met meer dan £1,1 miljard aan publieke en private investeringen .

De doelen van dat plan zijn helder: het VK wil wereldwijd concurrerende AI-hardwarebedrijven opbouwen, buitenlandse investeringen aantrekken en Britse AI-chips massaal inzetten . Het Rapidus-MoU sluit hier naadloos op aan door Britse ontwerpers een uitvalsbasis te geven bij een van de weinige niet-Aziatische partijen die de stap naar 2nm-productie durft te zetten.

Wat het AI Hardware Plan verder omvat:

• £750 miljoen voor een nationale AI-supercomputer .
• £150 miljoen aan vooruitbetalingen voor chips van innovatieve Britse startups .
• Een nieuw investeringsfonds, mede geleid door het Amerikaanse Playground Global, met ex-Intel-topman Pat Gelsinger aan boord .
• £45 miljoen voor het opleiden van chip- en AI-specialisten, waaronder 500 nieuwe PhD-plaatsen .

Van pilotlijn tot massaproductie: de marsroute van Rapidus

Rapidus, in 2022 opgericht door acht Japanse grootbedrijven waaronder Toyota, Sony en SoftBank, werkt in een moordend tempo aan zijn 2nm-ambities . Dit is de route die het bedrijf heeft afgelegd en nog moet gaan:

• April 2025 – De pilotproductielijn (IIM-1) in Chitose, Hokkaido, is operationeel. Er staan ruim 200 productiemachines, waaronder geavanceerde EUV-lithografietools .
• Juli 2025 – Rapidus toont de eerste testwafers met 2nm GAA-transistoren (gate-all-around) die de verwachte elektrische eigenschappen laten zien .
• Augustus 2025 – Tape-out van 2nm GAA-testchips voltooid .
• Q1 2026 – Eerste 2nm Process Design Kits (PDK's) beschikbaar voor early-access-klanten .
• Tweede helft 2027 – Beoogde start massaproductie, beginnend met 6.000 wafers per maand en een doorgroei naar 25.000 .
• 2029 – Rapidus mikt al op een tweede fabriek in Hokkaido, ditmaal voor 1,4nm-chips .

De eerste stappen zijn dus gezet, maar de echte test volgt in 2027: dan moet de productie op grote schaal foutloos draaien.

De internationale klantenjacht: van Silicon Valley tot Europa

Rapidus jaagt actief op klanten wereldwijd, een strategie die cruciaal is omdat het bedrijf niet alleen op Japanse afnemers kan leunen:

• IBM – De Amerikaanse techgigant is sinds 2022 strategisch partner en levert 2nm-expertise en -licenties. IBM opent een kantoor in Chitose om de productie te ondersteunen .
• Tenstorrent – Deze Canadees-Amerikaanse AI-chipstartup geldt als een van de belangrijkste early-adoptiekandidaten .
• Cadence – Samenwerking voor AI-gedreven referentieontwerpen en intellectuele eigendomsportfolio's op het 2nm-procedé .
• Silicon Valley – Rapidus opende een dochteronderneming in het techhart van Californië om Amerikaanse fabless-bedrijven te bereiken .
• Europese allianties – Naast de Britse deal kondigde Rapidus tijdens Takaichi's reis naar Europa ook plannen aan voor R&D-samenwerking met Italiaanse onderzoeksinstellingen .

Het klantprofiel is duidelijk: Rapidus richt zich primair op Amerikaanse 'fabless' chipontwerpers, met IBM en Tenstorrent als speerpunten .

Het VK als chipontwerper zonder fabriek – en hoe deze deal dat oplost

Het VK heeft een bloeiende chipontwerpsector – denk aan het wereldberoemde ARM – maar nagenoeg geen eigen productiecapaciteit voor de allernieuwste generaties halfgeleiders. Geen enkele Britse fabriek kan chips maken op het 7nm-niveau of kleiner. Het UKSC noemt dit een kritieke lacune .

Het MoU met Rapidus is het Britse antwoord op dit "ontwerp-tot-productie-gat". Britse AI-chipstartups en gevestigde ontwerpers krijgen via deze afspraak een concrete route naar een 2nm CMOS-productieproces – niet ergens in Taiwan of Zuid-Korea, maar bij een partner in Japan die geopolitiek en strategisch een comfortabeler alternatief vormt .

Dit is in lijn met het AI Hardware Plan, dat stelt dat het VK de adoptie van AI-halfgeleiders wil maximaliseren. Zonder een productiepartner blijft zelfs het beste chipontwerp slechts een tekening op een harde schijf. Het Rapidus-akkoord moet ervoor zorgen dat Britse ontwerpen straks ook écht geproduceerd kunnen worden – een noodzakelijke voorwaarde voor de soevereine AI-ambities van het land .