Fusie-energie in 2026: van desktop naar zonnekracht

Avalanche's aanpak vertrouwt op een magneto-elektrostatisch opsluitingsschema genaamd de Orbitron, dat het bedrijf heeft beschreven in drie peer-reviewed wetenschappelijke artikelen . De technologie richt zich op compacte reactoren die tussen de 5 kilowatt en enkele honderden kilowatt produceren, een fundamenteel andere schaal dan de stadiongrote machines die door de meeste concurrenten worden nagestreefd . Een nieuwe R&D-faciliteit, gesteund door een subsidie van $10 miljoen van de staat Washington, zal naar verwachting in 2027 operationeel zijn .

Commonwealth Fusion Systems: SPARC voor 75% voltooid, mikt op netto-energie in 2027

Commonwealth Fusion Systems (CFS) bouwt SPARC, een tokamak in Devens, Massachusetts, ontworpen om 's werelds eerste commercieel relevante fusiemachine te zijn die netto-energie produceert (Q>1). In april 2026 meldde CFS dat SPARC ongeveer 75% voltooid is, waarbij de tokamak-hal nu een dichtbevolkte bijenkorf van assemblageactiviteit is .

Belangrijke bouwmijlpalen van het afgelopen jaar zijn onder meer:

• Levering en installatie van de eerste helft van het 48 ton wegende vacuümvat, de stalen kamer die plasma op 100 miljoen °C zal bevatten .
• Installatie van de eerste van 18 hoog-temperatuur supergeleidende toroïdale veld (TF)-magneten, onthuld op CES 2026. Elke 24 ton wegende D-vormige magneet is in theorie sterk genoeg om een vliegdekschip op te tillen .
• DOE-validatie van de full-scale TF-magneet prestatietest in september 2025, uitgevoerd door een onafhankelijk panel van technische experts van Amerikaanse nationale laboratoria. CFS ontving $8 miljoen van het 'Milestone-Based Fusion Development Program' van het DOE na de validatie .
• Een nieuwe digitale tweeling van SPARC, ontwikkeld in samenwerking met NVIDIA en Siemens, die AI-gestuurde industriële software gebruikt om ontwerpiteraties en operationele planning te versnellen .

CFS mede-oprichter en chief science officer Brandon Sorbom zei dat het bedrijf "mikt op eerste plasma in 2027 en vervolgens een Q groter dan één te behalen zo snel als menselijkerwijs mogelijk is" . Het project streefde eerder naar eerste plasma in 2025 en daarna 2026; de huidige tijdlijn weerspiegelt de complexiteit van het integreren van een geheel nieuwe klasse van hoge-veld supergeleidende magneten in een werkende tokamak .

CFS haalde $863 miljoen op in zijn meest recente financieringsronde (Serie B2), die het bedrijf omschreef als de laatste ronde voordat SPARC probeert netto-energie aan te tonen . Peer-reviewed papers gepubliceerd in het Journal of Plasma Physics voorspellen dat SPARC Q>1 zal bereiken met een aanzienlijke marge . Zodra SPARC slaagt, is CFS van plan ARC te bouwen, een fusiecentrale ontworpen om elektriciteit aan het net te leveren.

Tokamak Energy: $52M ST40-upgrade en het ST80-HTS-pad naar een pilotcentrale

Het in het VK gevestigde Tokamak Energy heeft in mei 2026 een gezamenlijk financieringsproject van $52 miljoen veiliggesteld met het Amerikaanse Department of Energy (DOE) en het Britse Department of Energy Security and Net Zero (DESNZ) om zijn ST40 experimentele sferische tokamak te upgraden .

De upgrade, die loopt van 2026 tot 2028, is bedoeld om fusiecondities te bevorderen die geschikt zijn voor langdurige operatie in een toekomstige pilotcentrale. Kritieke veranderingen omvatten het opnieuw bekleden van de middenkolom voor hogere prestaties, het vervangen van grafieten plasma-gerichte tegels door met molybdeen gecoate componenten, en het aanbrengen van een lithiumcoating op de binnenwanden van het ST40-vat . Tokamak Energy noemt het programma LEAPS (Lithium Evaporations to Advance PFCs in ST40).

Voorafgaand aan de upgrade eindigde ST40 2025 met een reeks recordresultaten: de hoogste plasmastroom, de hoogste opgeslagen energie en het hoogste fusie-'triple product' — een samengestelde maatstaf die temperatuur, dichtheid en opsluitingstijd meet .

Verder vooruitkijkend boekt Tokamak Energy vooruitgang met plannen voor ST80-HTS, een hoog-veld sferische tokamak die gebruikmaakt van hoog-temperatuur supergeleidende magneten, te bouwen op de Culham Campus van de UK Atomic Energy Authority. Het bedrijf streefde eerder naar voltooiing in 2026, maar recentere plannen wijzen op een langere ontwikkelingstijdlijn, waarbij de machine bedoeld is om het ontwerp van een fusie-pilotcentrale genaamd ST-E1 te informeren, die tot 200 MWe aan elektriciteit aan het net zou kunnen leveren in de vroege jaren 2030 .

Het bredere wereldwijde plaatje

's Werelds grootste operationele tokamak, JT-60SA in Naka, Japan, hervatte in mei 2026 de geïntegreerde ingebruikname na een grote upgrade. Europese en Japanse teams installeerden nieuwe ringvormige spoelen met een diameter van ongeveer 8 meter, gewikkeld in het vat zelf, om de plasmapositie op hoge snelheid te regelen . De machine bereidt zich nu voor op een nieuwe ronde experimenten gericht op hetere, langere en meer veeleisende plasmatoestanden.

China's Experimental Advanced Superconducting Tokamak (EAST) handhaafde plasmastabiliteit bij extreme dichtheden die voorheen als onmogelijk werden beschouwd, en onderzoekers hebben aangetoond dat diepe 'reinforcement learning' kan helpen plasma in tokamaks te stabiliseren — een capaciteit die nu wordt uitgebreid naar andere machines .

De markt: €13 miljard en verder, maar geen $73 miljard FT-cijfer bevestigd

Het zoekproces heeft geen specifiek Financial Times-artikel opgeleverd met een marktcijfer van $73 miljard. De FT rapporteerde wel over de bevinding van de Fusion Industry Association dat fusiebedrijven in de 12 maanden tot juli 2025 $2,6 miljard ophaalden , maar er werd geen specifiek $73 miljard marktrapport gevonden in de beschikbare bronnen.

Wat goed gedocumenteerd is, is de stijging van privaat kapitaal:

• Het Fusion for Energy (F4E) observatorium meldt dat de wereldwijde private investeringen in fusie €13 miljard bereikten in september 2025, een stijging van 30% in slechts drie maanden en meer dan een achtvoudige stijging sinds 2020. De VS en China zijn goed voor meer dan 85% van dit totaal .
• De Fusion Industry Association registreerde $2,64 miljard aan nieuwe financiering gedurende de 12 maanden tot juli 2025, het op één na hoogste jaartotaal ooit en een stijging van 178% ten opzichte van het voorgaande jaar .
• Marktomvang varieert dramatisch, afhankelijk van wat analisten meenemen. Research and Markets waardeert de fusie-energiemarkt op $311 miljard in 2026, groeiend naar $420 miljard in 2030 . Market Research Future projecteert een nauwer gedefinieerde markt van $50,76 miljard in 2035, tegenover $8,63 miljard in 2025 . De brede spreiding — van $20 miljard tot $348 miljard alleen al voor 2025 — weerspiegelt fundamenteel verschillende scope-keuzes: sommige rapporten tellen de gehele nucleaire fusie-toeleveringsketen en aangrenzende industrieën mee, terwijl andere hun analyse beperken tot reactorhardware.

Wat niet bevestigd kon worden

Een specifieke DOE Fusion Science and Technology Roadmap werd niet gevonden in de beschikbare bronnen. Het DOE is zichtbaar actief in het fusie-ecosysteem — de onafhankelijke validatie van CFS' TF-magneet en de cofinanciering van de Tokamak Energy ST40-upgrade zijn concrete voorbeelden — maar er is geen op zichzelf staand, openbaar vrijgegeven roadmap-document opgedoken in de zoekresultaten.

2026 in perspectief

De fusiesector in 2026 heeft drie bepalende kenmerken: diversificatie (desktop-, sferische en hoge-veld tokamak-ontwerpen schrijden allemaal parallel voort), de-risking (DOE-gevalideerde magneten en upgrade-programma's van meerdere overheden signaleren groeiend institutioneel vertrouwen) en versnelling (€13 miljard aan privaat kapitaal en echte hardware die tokamak-hallen vult). De resterende vraag is niet óf fusie netto-energie kan bereiken, maar welk ontwerp, op welke schaal en op wiens tijdlijn er als eerste zal zijn.