Hoe Elon Musk anti-immigrantiehaat op X aanwakkerde die de rellen in Belfast voedde

In juni 2026 liep een mesaanval in Noord-Belfast uit op twee nachten van gewelddadige, anti-immigrantenrellen. Terwijl huizen in brand stonden en politieagenten gewond raakten, woedde er online een parallelle vuurstorm. Onderzoek van het Center for Countering Digital Hate (CCDH) wees een aanzienlijke schuld toe aan de eigenaar van X, Elon Musk, die zijn platform gebruikte om opruiende anti-migrantennarratieven te versterken. Onderzoekers stellen dat dit direct bijdroeg aan de chaos op straat.

De controverse bereikte een surrealistisch hoogtepunt op 12 juni 2026. Op de dag dat het CCDH zijn meest vernietigende bevindingen publiceerde, werd Musk de eerste biljonair ter wereld, met een vermogen dat na de recordbrekende beursgang van SpaceX boven de $1,1 biljoen uitsteeg.

De steekpartij in Belfast en het daaropvolgende geweld

De katalysator voor de onrust was een brute aanval op maandagavond 8 juni 2026. Stephen Ogilvie werd neergestoken op Kinnaird Avenue in Noord-Belfast en liep daarbij ernstige verwondingen op, waaronder het verlies van zijn linkeroog . De politie arresteerde snel een verdachte: Hadi Alodid, een 30-jarige Soedanees en asielzoeker .

Alodid verscheen op woensdag 10 juni voor de Belfast Magistrates' Court, waar hij werd aangeklaagd voor poging tot moord, doodsbedreigingen aan het adres van een NHS-radiograaf en wapenbezit. Hij weigerde juridische bijstand en reageerde via een Arabische tolk niet op de aanklachten. Hij werd voor vier weken in voorarrest geplaatst .

Nog voor de rechtszaak was het geweld al uitgebroken. Op dinsdagavond staken gemaskerde mannen huizen in brand waarvan ze dachten dat er immigranten woonden, staken een bus in brand en bekogelden de politie met stenen en andere voorwerpen . De rellen gingen een tweede nacht door. Tegen de tijd dat de rust weerkeerde, waren twaalf politieagenten gewond geraakt en waren er op één avond 16 arrestaties verricht . Op 13 juni was het totale aantal arrestaties opgelopen tot 23, waarbij 17 mensen werden aangeklaagd, waaronder een 18-jarige voor deelname aan een volksoproer . De familie van Ogilvie veroordeelde het racistische geweld publiekelijk en benadrukte de waardevolle bijdrage van migranten aan het Verenigd Koninkrijk .

CCDH-bevindingen: ’The Owner Amplifier’

Terwijl de onrust voortduurde, publiceerde het Center for Countering Digital Hate (CCDH) onderzoek dat de rol van Elon Musk bij het verspreiden van opruiende inhoud kwantificeerde. Een belangrijk rapport met de titel ’The Owner Amplifier’ analyseerde een steekproef van 92 berichten van drie prominente accounts op X: Elon Musk, de extreemrechtse activist Tommy Robinson en Restore Britain-leider Rupert Lowe .

Uit de analyse bleek dat deze drie accounts samen maar liefst 115,4 miljoen weergaven genereerden. De berichten van Elon Musk waren goed voor 55% van dat cijfer, met meer dan 64 miljoen weergaven . In plaats van de verspreiding van schadelijk materiaal te beperken, versterkte het account van Musk – het meest gevolgde op het platform met meer dan 240 miljoen volgers – actief anti-migrantennarratieven, waardoor deze miljoenen gebruikers bereikten . Musk deelde zelf een bericht van Tommy Robinson met de locaties van protesten, en een ander bericht van Restore Britain waarin stond: "Sluit geen vrede met het kwaad. Vernietig het" .

Naast de ruwe weergavedata identificeerde het CCDH een ‘explosie van oproepen tot geweld’ in de reacties onder deze berichten. De analyse van de organisatie bracht 3.930 reacties met expliciete oproepen tot geweld aan het licht, waaronder oproepen tot lynchpartijen en andere misdaden tegen immigranten. Hiervan waren 240 directe reacties op berichten van Musk . Deze gegevens pasten in een breder patroon dat het CCDH eerder al had vastgesteld: X trad niet op tegen 97% van de berichten die bij het platform werden gemeld en waarin werd opgeroepen tot geweld tegen migranten of moslims .

Uit afzonderlijk onderzoek van de Coalition for a Safer Online Hate (CSOH) bleek dat een bredere dataset van anti-immigranteninhoud op X 1,51 miljard weergaven en 1,53 miljard totale interacties opleverde, waaronder 11,5 miljoen likes en 3,17 miljoen reposts .

Musks defensieve reactie

Nu de kritiek aanzwol, reageerde Musk uitdagend. Hij wuifde de verontwaardiging weg als een overdreven reactie en beweerde dat zijn criticasters gewoon op zoek waren naar "ieder excuus voor censuur" . Kenmerkend was dat zijn berichten en die van de figuren die hij versterkte, online bleven staan, zelfs toen de Britse telecomwaakhond Ofcom sociale-mediaplatforms waarschuwde voor hun wettelijke verplichtingen.

Een regering die worstelt met een antwoord

De Britse mediawaakhond Ofcom reageerde snel op de crisis. Op 10 juni publiceerde het een open brief waarin sociale-mediaplatforms werden herinnerd aan hun wettelijke verplichtingen onder de Online Safety Act 2023 om "de risico's van illegale activiteiten te beoordelen en te beperken", inclusief inhoud die "haat zaait of geweld uitlokt" . Minister van Technologie Liz Kendall kondigde ook aan dat ze Ofcom had gevraagd "dringend te overleggen" met X en andere platforms over hoe zij aan de wet zouden voldoen .

De Britse regering zat echter met gebonden handen als het ging om onmiddellijke sancties. Met de bestaande wetgeving zou een formele handhavingsactie tegen X naar verwachting minstens twee maanden in beslag nemen . Als reactie hierop wijzigde de regering de Online Safety Act om Ofcom sterkere, noodachtige bevoegdheden te geven om in "tijden van crisis" de snelle verwijdering van opruiende inhoud te gelasten. Minister Liz Kendall verklaarde dat de nieuwe regels platforms zouden dwingen "sneller actie te ondernemen om illegale inhoud te verwijderen die circuleert in tijden van crisis", hoewel de wijzigingen naar verwachting pas medio juli van kracht zouden worden .

Een biljoenen-contrast

Het laatste hoofdstuk van deze sage speelde zich af met een schokkende timing. Op 12 juni 2026 debuteerde Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX op de Nasdaq onder het tickersymbool SPCX in de grootste beursintroductie (IPO) in de geschiedenis. De beursgang bracht $75 miljard op door de verkoop van 555,6 miljoen aandelen tegen $135 per stuk, wat SpaceX een marktwaarde gaf van ongeveer $1,77 biljoen . De aandelen stegen op de eerste dag met bijna 19% en sloten op ongeveer $161, waardoor de waarde van het bedrijf steeg tot ongeveer $2,1 biljoen .

Als grootste aandeelhouder van het bedrijf met een belang van ongeveer 40%, schoot Musks vermogen op papier omhoog. Forbes schatte zijn totale fortuin op ongeveer $1,1 biljoen, waarmee hij de eerste persoon in de geschiedenis is met een vermogen van meer dan een biljoen dollar . De astronomische financiële mijlpaal stond in schril contrast met de beelden uit Noord-Ierland en de CCDH-rapporten over gewelddadige retoriek die zich verspreidde op een platform dat hij bezit. Deze tegenstelling kreeg intense internationale aandacht .