Hubble legt kosmische zwerm sterrenstelsels vast die fungeert als natuurlijke vergrootlens

Nabij het centrum van de afbeelding is een patroon van helderwitte, kruisende curves te zien die samen een vervormde achtvorm maken. Dit is waarschijnlijk eveneens een achtergrondstelsel dat door de extreme zwaartekracht is uitgerekt tot een bizarre vorm . Deze natuurlijke 'telescopen' stellen astronomen in staat om objecten te zien die anders veel te zwak en te ver weg zouden zijn om waar te nemen.

De opname: een combinatie van camera's en licht

Hubble nam deze foto als onderdeel van een onderzoeksprogramma naar clusters die helder zijn in röntgenstraling. Om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen, werden gegevens verzameld van beide hoofdcamera's aan boord: de Advanced Camera for Surveys (ACS) en de Wide Field Camera 3 (WFC3). Door waarnemingen in zowel zichtbaar als infrarood licht te combineren, kunnen onderzoekers de aard en samenstelling van de cluster diepgaand analyseren .

Waarom deze opname zo belangrijk is

Clusters als MACS0329-0211 zijn belangrijke bakens in de geschiedenis van het universum. Ze behoren tot de grootste structuren die door zwaartekracht bijeen worden gehouden en hun formatie is nauw verweven met de evolutie van de kosmos .

Hun immense massa vervormt de ruimtetijd om hen heen, waardoor ze fungeren als een natuurlijke lens. Dit effect wordt nu gebruikt als een krachtig stuk gereedschap:

• Donkere materie in kaart brengen: Door te meten hoe het licht van achtergrondstelsels wordt vervormd, kunnen astronomen de verdeling van de onzichtbare donkere materie binnen de cluster reconstrueren.
• Het vroege heelal bestuderen: De lenswerking vergroot het licht van extreem verre sterrenstelsels, waardoor we een glimp kunnen opvangen van hoe deze stelsels er miljarden jaren geleden uitzagen en hoe ze zijn geëvolueerd .

De veerkracht van Hubble in één-gyroscoop-modus

Deze nieuwe foto is een bewijs van Hubble's blijvende productiviteit, zelfs met technische beperkingen. Nadat een van zijn laatste gyroscopen in mei 2024 problemen veroorzaakte en de telescoop in 'veilige modus' ging, besloot NASA over te schakelen op een operatie met slechts één gyroscoop. Op 14 juni 2024 hervatte Hubble met succes zijn wetenschappelijke waarnemingen in deze modus .

De overstap heeft consequenties: de beschikbare waarneemtijd nam met ongeveer 12% af en de totale wetenschappelijke output daalde met naar schatting 25% . Toch blijven de instrumenten stabiel en van hoge kwaliteit.

De afbeelding van MACS0329-0211 is de laatste in een reeks van recente hoogtepunten. Enkele weken eerder, op 29 mei 2026, toonde Hubble een gedetailleerd portret van het spiraalstelsel Messier 88 (M88) op reis naar het centrum van de Virgocluster . In juli 2025 legde Hubble de cluster Abell 209 vast, een eveneens massieve cluster op 2,8 miljard lichtjaar afstand met meer dan honderd sterrenstelsels en sterke lenswerking .

Deze opeenvolgende publicaties laten zien dat Hubble, zelfs met één werkende gyroscoop, een cruciale bron blijft voor hoogwaardige, multi-golflengte observaties van het universum.

Bronvermelding

Hubble Sees Swarm of Galaxies - NASA Science, 12 juni 2026.
Journey to the Center of the Virgo Cluster - NASA, 3 juni 2026.
Spiral Galaxies - NASA Science, 29 mei 2026.
Hubble Snaps Galaxy Cluster's Portrait - NASA Science, 11 juli 2025.
Hubble Snaps Galaxy Cluster's Portrait - NASA, 18 juli 2025.
NASA to Change How It Points Hubble Space Telescope - NASA Science, 4 juni 2024.
NASA's Hubble Restarts Science in New Pointing Mode - NASA Science, 14 juni 2024.
Aging Hubble telescope moves to ‘one-gyro' operations... - Science.org, 4 juni 2024.