Hoe een tekort van 20 miljoen vaten naar 8 miljoen werd teruggebracht: de buffers die de oliemarkt redden

Toen Iran op 1 maart 2026 de Straat van Hormuz feitelijk afsloot, waren de krantenkoppen apocalyptisch. Dagelijks passeerden normaal gesproken zo'n 20 miljoen vaten ruwe olie, condensaten en aardolieproducten deze zeestraat – ruwweg 20% van de mondiale olieproductie . De impact op de wereldwijde balans is echter aanzienlijk minder dramatisch uitgevallen dan dat cijfer suggereert. Het daadwerkelijke netto-aanbodverlies is uitgekomen op circa 8 à 11 miljoen vaten per dag, en diverse schokdempers voorkwamen dat het ergste in één klap bij de consument terechtkwam.

Waarom het kopcijfer het werkelijke tekort overtrok

De recentste beoordeling van het Amerikaanse Energieagentschap (EIA) schatte de doorvoer in de Straat van Hormuz vóór de crisis op 20,1 miljoen vaten per dag – 14,2 miljoen vaten ruwe olie en condensaten plus 5,9 miljoen vaten aan producten . Dat brutocijfer vertaalde zich echter nooit volledig in vaten die daadwerkelijk van de wereldmarkt verdwenen. Eind maart berekende Bloomberg dat de afsluiting de wereldwijde olietoevoer met ongeveer 11 miljoen vaten per dag verminderde, ná correctie voor compenserende ingrepen. Vergeleken met de vraag van voor de oorlog bedroeg het reële gat zo'n 9 miljoen vaten per dag . De Wereldbank registreerde in maart een wereldwijde productiecrash van 10,1 miljoen vaten per dag , terwijl het Internationaal Energieagentschap (IEA) in zijn maart-rapport uitkwam op een netto wereldwijde daling van 8 miljoen vaten per dag. Dit weerspiegelde een daling van de productie in het Midden-Oosten van circa 10 miljoen vaten, deels gecompenseerd door stijgingen elders .

Kortom: de aanvankelijke schatting van “20 miljoen vaten per dag” betrof de brutovolumes die bij het knelpunt werden geblokkeerd, en niet het netto aantal vaten dat van de wereldbalans verdween. Het werkelijke netto-tekort was ruwweg de helft.

De vier buffers die de schok opvingen

Ondanks een aanbodverstoring ter grootte van 20% van de wereldproductie, bleven de olieprijsbenchmarks onder de piek van 2022 na de Russische invasie van Oekraïne . Vier tegenkrachten vulden het gat:

Strategische aardoliereserves

Regeringen, aangevoerd door de Verenigde Staten en bondgenoten, spraken hun strategische voorraden agressief aan. Deze vrijgaveservingen direct de verloren gegane spotvaten. Vóór de crisis bedroegen de strategische reserves van de OESO-landen circa 1,2 miljard vaten. Het tempo waarin deze worden aangesproken is zo hoog, dat de EIA waarschuwt dat de OESO-voorraden op koers liggen om het laagste niveau te bereiken sinds het begin van de metingen, mocht de straat gesloten blijven .

Productiegroei buiten OPEC+

Producenten buiten het Midden-Oosten – Amerikaanse schalieolie, Brazilië, Guyana, Canadees teerzand – voerden hun productie op. Het IEA schreef de productiestijgingen van niet-OPEC+-landen Kazachstan en Rusland expliciet toe aan het deels compenseren van de daling van 10 miljoen vaten per dag uit het Midden-Oosten . Tegen eind mei schatte de EIA dat er in de hele Golfregio zo'n 10,5 miljoen vaten per dag aan productie was stilgevallen, wat de enorme omvang onderstreept van wat de rest van de wereld probeerde te vervangen .

Vraaguitval

Hogere prijzen en oorlogsgerelateerde onzekerheid zetten een rem op de consumptie. Het IEA voorspelde een wereldwijde krimp van de vraag naar ruwe olie met 420.000 vaten per dag op jaarbasis in 2026, een omslag van 1,3 miljoen vaten per dag ten opzichte van de voorspelling van vóór de oorlog . OPEC verlaagde haar raming voor de vraaggroei van 1,4 naar 1,2 miljoen vaten per dag . De Wereldbank projecteert een daling van de wereldwijde olieproductie met 6,9 miljoen vaten per dag – 6,6% – op jaarbasis in het tweede kwartaal van 2026, de grootste kwartaaldaling sinds de coronapandemie .

Aanspreken van commerciële voorraden

ExxonMobil-topman Darren Woods gaf tijdens de eerstekwartaalcijfers aan dat de volledige impact van het aanbodtekort nog niet gevoeld werd, omdat commerciële reserves, strategische voorraden en olietankers in transit als buffer fungeerden . Medio mei meldde CNBC dat de mondiale reserves in een ongekend tempo slonken, met een reëel risico op alarmerend lage niveaus als de straat geblokkeerd blijft .

De visie van Goldman Sachs: normalisering eind juni, daarna een traag herstel

Goldman Sachs heeft de verstoring sinds maart via een reeks herziene prognoses gevolgd. Het meest recente basisscenario – uitgekomen op 1 juni 2026 – gaat uit van een normalisering van het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz tegen eind juni. Cruciaal is dat de bank waarschuwt dat de risico's in toenemende mate neigen naar een langere verstoring .

Belangrijkste projecties:

• Productietekort in de Golf: Volgens een beoordeling van eind april lag de productie in de Perzische Golf nog 14,5 miljoen vaten per dag onder het vooroorlogse niveau – een daling van 57%. Goldman schatte dat het herstel van die vaten “enkele maanden” zou duren, zelfs na de heropening van Hormuz, uitgaande van een volledige, veilige heropening en geen hernieuwde aanvallen .
• Prijsverloop: Eind maart verhoogde Goldman de gemiddelde Brent-prijsverwachting voor 2026 naar $85 per vat, van $77 . Eind april stelde de bank de Brent-raming voor het vierde kwartaal van 2026 naar boven bij tot $90 per vat (van $80), wijzend op een trager productieherstel in de Golf en een uitstel van de normalisering van medio mei naar eind juni .
• Opwaarts risico: Mocht de normalisering tot na juni uitblijven, dan waarschuwt Goldman dat de prijzen snel boven de $100 per vat kunnen breken . Een aparte analyse uit maart kwantificeerde het risico in lagen: een volledige sluiting van één maand zonder compensatie kan $15 per vat toevoegen; als alle reservepijplijncapaciteit en strategische reserves worden ingezet, daalt die premie naar $8 à $10 per vat .

Het gevaar aan beide kanten van de normalisering

De markt worstelt niet alleen met een aanbodtekort. Het basisscenario van Goldman weerspiegelt al een vraag-aanbodbalans die is omgeslagen van een overschot van 1,8 miljoen vaten per dag in 2025 naar een verwacht tekort van 9,6 miljoen vaten per dag in het tweede kwartaal van 2026 . Maar zodra de straat weer opengaat, kan de stortvloed van opgekropte Midden-Oosterse ladingen een plotseling overaanbod creëren. Fitch Ratings en de termijnmarkten prijzen dat omslagscenario nu al in .

Of de normalisering nu doorschuift naar de tweede helft van 2026, of een snelle heropening de prijzen juist de andere kant op destabiliseert: de crisis rond de Straat van Hormuz heeft de calculus van de mondiale oliemarkt in een paar maanden tijd volledig herschreven. De buffers die de eerste klap verzachtten, zijn eindig. Nu de commerciële en strategische voorraden richting hun operationele bodem gaan, slinkt de marge voor verder uitstel snel.