Van La Niña naar Super El Niño: de razendsnelle omslag in de Stille Oceaan

De meteorologische kaarten zijn deze maand drastisch veranderd. Na een ongebruikelijk snelle overgang van La Niña naar neutrale omstandigheden, hebben toonaangevende weerinstituten in juni 2026 officieel de start van een nieuwe El Niño uitgeroepen. De grootste zorg: dit fenomeen zou kunnen uitgroeien tot een recordbrekende 'Super El Niño', de eerste sinds het beruchte seizoen van 2015-2016 .

Officiële start: van waarschuwing naar realiteit

Op 11 juni 2026 zette het Amerikaanse NOAA de volgende stap. Het ENSO-waarschuwingssysteem ging van een "El Niño Watch" naar een actieve "El Niño Advisory". Dit betekent dat meteorologen de kenmerkende warme fase van ENSO nu daadwerkelijk meten in de tropische Stille Oceaan, en niet alleen voorspellen .

De razendsnelle omslag van La Niña naar El Niño

Wat dit natuurverschijnsel extra bijzonder maakt, is de snelheid waarmee de omslag plaatsvindt. De Stille Oceaan beleefde een meerjarige La Niña die tot begin 2026 aanhield. Begin april was de oceaan nog neutraal, en slechts enkele weken later waren de temperaturen al hoog genoeg om van een El Niño te spreken .

De wekelijkse afwijkingen van de zeewatertemperatuur in het kritieke Niño3.4-gebied (een meetgebied in de centrale equatoriale Stille Oceaan) zijn al gestegen tot meer dan +0,9°C, ruim boven de drempel van +0,5°C die vereist is voor El Niño . De Amerikaanse National Weather Service stelt dat het fenomeen nu vrijwel zeker aanhoudt tot diep in 2027 .

Kansberekening: Hoe groot is de dreiging?

De internationale consensus is overweldigend. De belangrijkste meteorologische instanties ter wereld schetsen het volgende beeld:

• NOAA (VS): 82% kans op El Niño in de periode mei-juli 2026, met een waarschijnlijkheid van 96% dat het fenomeen aanhoudt tot in de winter van 2026-2027 . Ondanks de hoge zekerheid over het optreden van El Niño, is er nog veel onzekerheid over de pieksterkte. Geen enkele intensiteitscategorie overstijgt een kans van 37% .
• IRI/Columbia University: 98% kans op El Niño voor mei-juli 2026 .
• Wereld Meteorologische Organisatie (WMO): Heeft El Niño officieel aangekondigd en waarschuwt voor wereldwijde impact op temperatuur- en regenpatronen .
• UK Met Office: Voorspelt een zeer grote kans op El Niño, met ongeveer 70% kans op een sterk tot zeer sterk evenement later in 2026 .
• PAGASA (Filipijnen): Bevestigt dat El Niño nu aanwezig is, met een kans van meer dan 80% dat een volwaardig evenement aanhoudt tot begin 2027 .
• ESPOL (Ecuador): Verwacht de start van El Niño met 82% zekerheid, met warme afwijkingen tot in de periode december-februari .

Een Super El Niño met temperaturen tot +3°C?

De meest extreme modellen suggereren dat dit wel eens een van de krachtigste El Niño's ooit gemeten kan worden . De definitie van een 'Super El Niño' wordt meestal gehanteerd wanneer de temperatuurafwijking in het Niño3.4-gebied +2,0°C overschrijdt. Prognoses houden er rekening mee dat deze drempel later in 2026 overschreden kan worden .

Sommige computersimulaties gaan zelfs nog verder en projecteren dat lokale gebieden in het oostelijk deel van de Stille Oceaan afwijkingen van +3,0°C of meer kunnen naderen . Dit soort hitte in de oceaan is sinds het einde van de 19e eeuw niet meer waargenomen.

Belangrijke nuance: Hoewel de kans op El Niño extreem hoog is, blijft de uiteindelijke kracht onzeker. NOAA benadrukt dat veranderlijke windpatronen en de complexe koppeling tussen oceaan en atmosfeer het verschil kunnen maken tussen een matige en een historische gebeurtenis .

Wereldwijde gevolgen: waar Mercurius toeslaat

De gevolgen van een (Super) El Niño zijn wereldwijd voelbaar en vaak tegengesteld:

• Droogte en voedselzekerheid in Zuidoost-Azië: Het Filipijnse PAGASA waarschuwt voor verminderde regenval en een verhoogd risico op droogte in het land . Hulporganisatie Welthungerhilfe (WHH) benadrukt in een briefing op 10 juni de ernstige gevolgen voor de landbouw en voedselzekerheid in de regio .
• Verschoof tyfoonseizoen: El Niño verandert de locatie van tyfoonactiviteit. Stormen kunnen vaker ten oosten van hun gebruikelijke banen ontstaan, met potentieel meer intense stormen in de centrale en westelijke Stille Oceaan .
• Extreme neerslag en overstromingen in Amerika: In de Verenigde Staten duwt El Niño de straalstroom zuidwaarts, wat leidt tot nattere, stormachtigere omstandigheden in Californië en het zuiden van het land, met een verhoogd overstromingsrisico .
• Mondiale temperatuurrecords: De extra hitte die El Niño in de atmosfeer brengt, bovenop de opwarming door klimaatverandering, maakt het volgens de WMO "zeer waarschijnlijk" dat een recordwarm jaar voor 2030 werkelijkheid wordt, met de kans dat het wereldwijde hitterecord al in 2027 sneuvelt .

Oproep tot voorbereiding

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) doet een wereldwijde oproep aan overheden en hulporganisaties om zich voor te bereiden op extreem weer. "El Niño zal de risico's op extreem weer vergroten," aldus de VN-organisatie . Internationale media zoals The Guardian omschrijven het fenomeen als een katalysator die extreem weer zal "turbochargen" .

Conclusie: De Stille Oceaan is met hoge snelheid overgeschakeld naar een El Niño-fase. De meteorologische wereld is het erover eens dat dit fenomeen minstens tot begin 2027 zal aanhouden. De onbeantwoorde vraag is niet of El Niño komt, maar of het een 'Super El Niño' wordt die de wereldwijde weersystemen en temperatuurrecords op zijn kop zal zetten.

Dit artikel werd geschreven op basis van de laatste updates van NOAA, IRI, WMO, en regionale meteorologische instituten in juni 2026.