Trump tegen Netanyahu: 'Ik bepaal wat er gebeurt'

Dat Trump haast heeft, blijkt uit de cijfers: de olieprijs daalde al bijna 20% vanaf de piek in 2026, puur op basis van optimisme over een mogelijk staakt-het-vuren. Voor de Amerikaanse midterm-verkiezingen is een lagere brandstofprijs essentieel, en dus zet Trump alles op een diplomatieke uitweg uit het conflict dat hij mede begon .

Het voorlopige akkoord omvat een wapenstilstand van 60 dagen, het ruimen van zeemijnen en heropening van de Straat binnen 30 dagen, en toestemming voor Iran om weer olie te exporteren in ruil voor gefaseerde sanctieverlichting. Pijnpunt voor Israël: het Iraanse atoomprogramma blijft voorlopig buiten schot . Ondertussen nam het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden een symbolische resolutie aan (215-208) om Trumps oorlogsbevoegdheden in te perken, wat zijn drang naar een diplomatiek succes verder verklaart .

Netanyahus eis: ontmanteling, geen uitstel

Waar Trump een snelle deal wil, staat Netanyahu pal voor Israëls veiligheid. Zijn kantoor erkent dat Israël “geen partij” is bij de huidige onderhandelingen, maar de premier eist dat een definitief akkoord neerkomt op de totale ontmanteling van het Iraanse atoomprogramma. Dat betekent: al het verrijkt materiaal het land uit, de volledige vernietiging van verrijkingsfaciliteiten, strikte limieten aan de productie van ballistische raketten, en een einde aan Irans steun aan regionale proxies zoals Hezbollah .

Netanyahu is publiekelijk sceptisch of zo'n deal haalbaar is. Zijn politieke overleving hangt af van een imago van onwrikbare daadkracht. Zijn aanhoudende militaire acties onderstrepen dat hij zich niet kan permitteren om de veiligheid van Israël uit te besteden aan Washington .

“I call all the shots”: Trump zet Netanyahu publiekelijk op zijn plek

De bom barstte op 7 juni los toen Trump in de Financial Times verklaarde dat Netanyahu “geen keus” heeft en elke deal zal moeten slikken. “He doesn't call the shots”, voegde hij er fijntjes aan toe . Het was een ongekende poging om een bondgenoot publiekelijk te degraderen tot bijwagen. Trump had Netanyahu eerder opgeroepen niet terug te slaan nadat Iran ballistische raketten op Israël had afgevuurd, uit angst dat verdere escalatie zijn vredesplan zou torpederen .

Toen Israël op 8 juni tóch nieuwe luchtaanvallen op Iran uitvoerde – en daarmee Trumps verzoek rechtstreeks negeerde – was de breuk onmiskenbaar . Tegen Axios zei Trump later dat hij Netanyahu had gewaarschuwd: “I said, ‘Bibi, you better be careful, or you will be on your own very soon’” . Voor een partnerschap dat ooit zo hecht was, is deze retoriek een diepe val.

Militaire escalatie versus diplomatieke terughoudendheid

De verwijdering is ook op het slagveld zichtbaar. Israël voerde herhaaldelijk aanvallen uit op doelen die de VS juist wilde ontzien, zoals civiele Iraanse olie-installaties. Op 7 maart bombardeerde Israël 30 Iraanse brandstofdepots – een operatie die Washington “niet op prijs stelde” en die de omvang van de Amerikaanse verwachtingen overtrof .

Trump ontkende later überhaupt voorkennis van een Israëlische aanval op 18 maart op het South Pars-gasveld en de Asaluyeh-raffinaderij, hoewel die naar verluidt met de VS was gecoördineerd . De cyclus van geweld bleef intussen doordraaien: Iran viel schepen aan in de Straat van Hormuz, Israël bombardeerde olieopslagplaatsen en trof doelen in Beiroet, ook in wijken die onder een staakt-het-vuren vielen . Terwijl de VS onderhandelt met een land dat Israël blijft bombarderen, en vaak tegen expliciete Amerikaanse wensen in.

Wat staat er op het spel?

De kloof tussen Trump en Netanyahu is fundamenteel. Voor Trump is een akkoord essentieel voor binnenlands politiek gewin en wereldeconomische stabiliteit. Voor Netanyahu is elke deal die Iran een nucleaire 'latente capaciteit' geeft een existentiële dreiging die unilateraal militair ingrijpen rechtvaardigt. De uitkomst van deze botsing zal bepalen wie in het Midden-Oosten uiteindelijk écht de dienst uitmaakt.