Beleggerscoalitie van €11 biljoen trekt aan de bel: 'Verzwak het Europese emissiehandelssysteem niet'

De coalitie en haar eisen

Op 10 juni 2026 publiceerde een coalitie van 45 grote institutionele beleggers met een gezamenlijk beheerd vermogen van €11,4 biljoen een gezamenlijke verklaring. De actie werd geleid door de Principles for Responsible Investment (PRI) en de Institutional Investors Group on Climate Change (IIGCC), met steun van de door de VN bijeengeroepen Net-Zero Asset Owner Alliance (NZAOA) . Hun boodschap was gericht aan EU-leiders in de aanloop naar de Europese Raad van juni 2026 en de wetsherziening van het ETS in juli 2026 .

Hun kerneisen luiden:

• Behoud een robuust en voorspelbaar EU-emissiehandelssysteem (ETS) – verwater, verzwak of ontmantel het niet .
• Ontwikkel de koolstofmarkt in plaats van hem te verzwakken – behoud het ETS als centrale pijler van het Europese klimaatbeleid en vul het aan met gericht industriebeleid .
• Neem aanvullende maatregelen op het gebied van netuitbreiding, elektrificatie-infrastructuur en financiering van schone technologie om de echte knelpunten aan te pakken .
• Vermijd ad-hoc ingrepen die de fundamenten van de markt ondermijnen, en leer van de fouten die tijdens de energiecrisis van 2022 zijn gemaakt .

Waarom verzwakking van de koolstofmarkt een slecht idee is

De beleggers noemen drie redenen waarom oproepen tot ontmanteling of verzwakking van het ETS contraproductief zijn:

1. Het ETS is de basis voor investeringszekerheid. Een sterke, voorspelbare CO₂-prijs is een absolute voorwaarde voor de kapitaalintensieve, langjarige investeringen die nodig zijn voor een schone industrietransformatie. Verzwakking ervan vernietigt de businesscase voor juist de technologieën die Europa nodig heeft om concurrerend te blijven .
2. Het ETS de schuld geven is feitelijk onjuist. Bewijs toont aan dat de grootste kostendruk op de Europese industrie komt van hoge prijzen voor fossiele energie – niet van koolstofbeprijzing . Het aanwijzen van klimaatbeleid als zondebok is "niet alleen feitelijk onjuist, maar ook contraproductief" .
3. Het marktvertrouwen is al broos. De prijs van emissierechten (EUA's) daalde van €90 in januari 2026 naar een dieptepunt van €67 in maart 2026, nadat politieke signalen wezen op een mogelijke afzwakking van het ETS. Zulke volatiliteit verstoort het stabiele prijssignaal dat beleggers juist nodig hebben .

Wat staat er op het spel voor private investeringen

• Kapitaalstromen naar de schone industrie. De complete businesscase voor het verduurzamen van basisindustrieën – staal, cement, chemie, glas, aluminium – hangt af van een geloofwaardig langetermijnpad voor de CO₂-prijs. Verzwakking van het ETS zou deze investeringsplannen bevriezen of terugdraaien .
• Inkomsten uit ETS-veilingen. Het systeem genereert jaarlijks miljarden euro's die schone industriële investeringen financieren. Een uitholling van de markt vermindert deze publieke inkomstenstroom precies op het moment dat deze het hardst nodig is .
• Concurrentiepositie van nieuwe strategische technologieën. Europa probeert leiderschap op te bouwen in batterijen, elektrolysers, netwerktechnologieën en schone energieproductie. Deze sectoren leunen op een sterk koolstofsignaal om het van gevestigde partijen te winnen .
• Geloofwaardigheid van het beleidskader. Ad-hoc ingrepen zouden "de investeringszekerheid uithollen" en bedrijven straffen die al kapitaal hebben vastgelegd voor verduurzaming .

De echte oorzaken van Europa's concurrentieverlies

De beleggers en hun medestanders (ruim 100 bedrijven en brancheorganisaties) benadrukken met klem dat het ETS niet de oorzaak is van het Europese concurrentieverlies. Zij wijzen daarentegen op de volgende structurele problemen :

• Hoge energiekosten door afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Europa heeft structureel hogere elektriciteits- en gasprijzen dan de meeste concurrerende regio's, een kloof die al langer bestaat en is verergerd door de energiecrisis .
• Onderinvestering in net- en elektrificatie-infrastructuur. Onvoldoende netcapaciteit, trage vergunningverlening en een gebrek aan transmissie-infrastructuur blokkeren de elektrificatie van de industrie .
• Versnipperde regelgeving en trage vergunningstrajecten. Ingewikkelde en langzame goedkeuringsprocessen voor schone energie en industriële projecten blijven een grote barrière vormen .
• Mondiale subsidie- en handelsasymmetrie. Europa wordt geconfronteerd met concurrentie uit rechtsgebieden met grootschalige industriële subsidies (denk aan de Amerikaanse Inflation Reduction Act en Chinese staatssteun), zonder over vergelijkbare eigen instrumenten te beschikken .
• Gebrek aan een toegewijd financieringsmechanisme voor schone technologie. De EU mist een voldoende geschaald, laagdrempelig publiek financieringsinstrument om private investeringen in unieke, eerste industriële verduurzamingsprojecten te risico-dekking te bieden .

De beleggersverklaring vat het helder samen: "In plaats van te focussen op de structurele oorzaken van economische erosie – hogere energieprijzen door fossiel gas, onvoldoende infrastructuur en trage vergunningverlening – wijzen sommigen ten onrechte naar het ETS" . Het is een boodschap die duidelijk maakt dat beleggers een consistente, lange termijn koers verlangen, en dat het schrappen van het Europese koolstofprijskaartje een desastreuze koerswijziging zou zijn.