Blokkade Straat van Hormuz: miljoenen extra in acute honger door stokkende kunstmest- en brandstofstromen

De blokkade van de Straat van Hormuz, een direct gevolg van de militaire escalatie die eind februari 2026 uitbrak rond Iran, ontketent een allesomvattende wereldwijde voedselcrisis. Deze zeestraat is de levensader voor ongeveer 20-25% van de wereldolie, 20% van het vloeibaar aardgas (lng) en tot wel een derde van alle wereldwijd verhandelde kunstmeststoffen tegelijk . Het resultaat is een giftige cocktail van stijgende brandstof- en voedselprijzen, verlamde kunstmestketens, uitgeholde humanitaire budgetten en tientallen miljoenen mensen die richting acute honger worden geduwd. De zwaarste gevolgen zijn voelbaar in ontwikkelingslanden die sterk afhankelijk zijn van import.

De belangrijkste schokgolven

Kunstmestmarkt in de kreukels. Ongeveer een derde van de wereldwijd verhandelde kunstmest passeert normaal gesproken de Straat – waaronder ureum, ammoniak, fosfaten (DAP/MAP) en zwavel . Begin maart was de ureumprijs al gestegen tot boven de $600 per ton en DAP/MAP tot boven de $700, een forse stijging ten opzichte van voor de crisis . In een scenario van aanhoudende spanningen kan de ureumprijs medio 2026 pieken tot $780-$880 per ton . David Miliband van de International Rescue Committee noemde de situatie een "tikkende tijdbom voor de voedselzekerheid" .

Klap voor brandstofkosten. De blokkade houdt ruwweg een vijfde van de wereldwijde olie-export en een kwart van de lng-export tegen . Olieprijzen hebben extreme schommelingen laten zien en de gestegen brandstofkosten werken door in transport, landbouwproductie en logistiek voor noodhulp . Volgens de FAO worden grote Aziatische importeurs zoals China, India, Japan en Zuid-Korea het hardst getroffen door deze prijsstijgingen .

WFP-financieringstekort en uitgeklede hulp. Het Wereldvoedselprogramma van de VN begon 2026 met 318 miljoen mensen die al kampen met crisisniveau-honger – meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2019 – en een financieringstekort dat wordt geschat op $13 miljard ten opzichte van een benodigde $16,2 miljard . Waarnemend directeur Carl Skau waarschuwt dat stijgende brandstof- en transportkosten de operaties verder onder druk zetten . Het programma schat nu 1,5 miljoen minder mensen te kunnen helpen dan gepland in 2026 vanwege budgetbeperkingen .

45 miljoen extra richting acute honger. Als het conflict aanhoudt, kunnen volgens het WFP nog eens 45 miljoen mensen in acute voedselonzekerheid belanden, bovenop de bestaande 318 miljoen . Het totaal zou daarmee het hoogste niveau ooit gemeten bereiken .

Gevolgen per land en regio

Sri Lanka — Sri Lanka, dat al gebukt gaat onder een schulden- en voedselcrisis, ziet nog eens 1,3 miljoen inwoners richting ernstige honger afglijden door stijgende importkosten en kunstmesttekorten .

Somalië — Naar verwachting worden nog eens 2,5 miljoen Somaliërs geconfronteerd met ernstige honger, omdat het land extreem afhankelijk is van voedselimport en humanitaire hulp .

Afghanistan — Voor 2,3 miljoen extra Afghanen dreigt ernstige honger, wat een toch al catastrofale humanitaire situatie verder verergert .

India — India is qua ammoniakimport verreweg het kwetsbaarst voor verstoringen in de Golf en is tevens een grote importeur van ureum . Ook de gestegen brandstofkosten raken het land hard, als een van de grootste Aziatische energie-importeurs .

Brazilië — Brazilië importeert meer dan 80% van zijn kunstmest, met een sterke afhankelijkheid van stikstof en fosfaat uit de Golfregio. De sluiting van Hormuz snijdt tegelijkertijd de directe aanvoer uit de Golf af én beperkt de alternatieve toevoer uit Marokko .

Latijns-Amerika in bredere zin — De regio is sterk afhankelijk van geïmporteerde kunstmest voor haar agrarische exporteconomieën. Tekorten en hogere brandstofprijzen bedreigen plantseizoenen en voedselproductie op het hele continent .

Afrika — Een rapport van American Progress beschrijft acute brandstof- en kunstmesttekorten over het hele Afrikaanse continent. De bestaande voedselonzekerheid verdiept zich en er ontstaan dreigende economische crises, vooral bij landen die al zuchten onder zware schuldenlasten .

Beperkingen van humanitaire corridors

CENTCOM heeft verklaard dat humanitaire leveringen – voedsel, medische goederen, essentiële waren – doorgang mogen vinden na inspectie . Hulporganisaties melden echter dat de torenhoge brandstofprijzen, verzekeringspremies en operationele ontwrichting de effectiviteit van welke corridor dan ook ernstig beperken . De VN omschrijft de situatie als een "perfecte storm" voor het humanitaire systeem .