Dodelijke hittekoepel verplettert Europese records in mei 2026

De Europese klimaatdienst Copernicus Climate Change Service (C3S) heeft bevestigd dat mei 2026 een maand was van uitzonderlijke en dodelijke klimaatextremen. Wereldwijd was het de op één na warmste mei ooit gemeten, terwijl een historische voorjaarshittegolf temperatuurrecords in heel West-Europa verpulverde en aan meerdere mensen het leven kostte. De data, die naar buiten komen terwijl de planeet zich schrap zet voor een mogelijk krachtige El Niño, hebben geleid tot krachtige waarschuwingen van klimaatexperts over een 'nieuwe normaal' met steeds frequentere en intensere klimaatrampen .

Een wereldwijde tweede plaats met een zorgwekkende trend

De wereldwijd gemiddelde oppervlaktetemperatuur voor mei 2026 bereikte 15,81°C. Daarmee was het de op één na warmste mei sinds het begin van de metingen, na mei 2024 . De maand lag 0,52°C boven het gemiddelde van 1991–2020 en maar liefst 1,43°C boven het geschatte pre-industriële niveau, een voortzetting van een onverbiddelijke opwarmingstrend op de lange termijn . Dit past in een patroon waarbij elke maand consequent in de top van de historisch warmste maanden staat .

Europa's historische voorjaarshittekoepel

Vanaf 24 mei dreef een hardnekkig hogedrukgebied, een zogenaamde "hittekoepel", een massa hete lucht uit Noord-Afrika over West-Europa. Dit stuwde de temperaturen naar een duizelingwekkende 10 tot 15°C boven de normaal voor de tijd van het jaar . Het resultaat was een recordverpulverende hittegolf die alle historische meirecords en zelfs die voor de hele meteorologische lente in meerdere landen verbrak.

Een tijdlijn van gebroken records

• Verenigd Koninkrijk: Op maandag 25 mei steeg de temperatuur in Kew Gardens in Londen naar 34,8°C, een voorlopig nieuw record. Dit record hield slechts 24 uur stand, want op dinsdag 26 mei schoot het kwik er door naar 35,1°C . Dit verpulverde het vorige Britse meirecord van 32,8°C, dat al meer dan een eeuw standhield, met maar liefst 2°C .
• Frankrijk: Het land registreerde zijn warmste meidag ooit, met een nationaal gemiddelde van 24,4°C, waarmee een record uit 1944 werd gebroken . Lokaal liepen de temperaturen in het zuidwesten op tot 37,8°C. Voor het eerst sinds de oprichting in 2004 werd het nationale hittewaarschuwingssysteem in mei geactiveerd .
• Ierland en Portugal: Ook deze landen vestigden nieuwe nationale meitemperatuurrecords. In Ierland werd het op twee meetstations 28,8°C, terwijl het in Mora, in Centraal-Portugal, met 40,3°C heter werd dan het vorige record van 40°C uit 2001 .

De dodelijke tol van de vroege hittegolf

De extreme voorjaarshitte had directe en fatale gevolgen, voornamelijk door verdrinking toen mensen verkoeling zochten in het koude water. De Franse autoriteiten bevestigden dat er minstens zeven doden zijn gevallen die direct of indirect verband houden met de hitte, onder wie vijf verdrinkingen en twee mogelijk hittegerelateerde sterfgevallen tijdens amateursportevenementen .

In het Verenigd Koninkrijk verdronk een 13-jarige jongen in een stuwmeer bij Halifax in Noord-Engeland . Ook elders werd melding gemaakt van verdrinkingen. De Britse Royal Life Saving Society gaf dringende waterveiligheidswaarschuwingen uit nadat tijdens de hete periode negen mensen omkwamen in open water .

De dreigende kracht van El Niño

De recordwarme mei vond plaats tegen de achtergrond van snel veranderende omstandigheden in de Stille Oceaan. Copernicus meldde dat de zeewatertemperaturen in een groot deel van de tropische Stille Oceaan op "uitzonderlijk hoge niveaus" bleven . Klimaatmodellen zijn het er sterk over eens dat een El Niño op handen is. Het International Research Institute for Climate and Society (IRI) schat de kans op het ontstaan ervan in de periode mei-juli 2026 op 98% . De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) bevestigde dit en merkte een "snelle opwarmingstrend" en een "vrijwel unanieme koers richting El Niño" op .

De voorspellingen suggereren dat het een zware El Niño kan worden. Meer dan 50% van de modellen in het C3S-ensemble voorspelt een amplitude van meer dan 2,5°C in de Niño 3.4-index tegen begin november 2026 . Zo'n sterke El Niño zou de wereldwijde temperaturen verder opdrijven en vergroot naar verwachting de kans op hittegolven op land en zee, droogtes, bosbranden en extreme regenval wereldwijd .

Wereldwijde rampen: overstromingen in China en Turkije

Terwijl West-Europa bakte, werden andere regio's geteisterd door dodelijke overstromingen. Deze contrasten illustreren de gelijktijdige extremen van een opwarmende wereld.

• China: Medio mei veroorzaakte de krachtigste vroege storm in jaren stortregens en plotselinge overstromingen in minstens zeven provincies in Zuid- en Centraal-China. Het dodental liep op tot minstens 22, terwijl er nog 20 mensen worden vermist . Tienduizenden inwoners werden geëvacueerd. De overstromingen zetten dorpen en steden blank, legden scholen en bedrijven stil en ontwrichtten belangrijke transportverbindingen .
• Turkije: In de provincie Hatay veroorzaakten zware nachtelijke regens op 21 mei ernstige overstromingen, wegverzakkingen en schade aan gebouwen. In het district Antakya kwamen minstens twee mensen om het leven toen een tegen een heuvel gebouwd huis op een weg instortte .

Een heldere waarschuwing voor een 'nieuwe normaal'

In reactie op de recordbrekende voorjaarshitte gaf de EU-klimaatmonitor Copernicus een expliciete waarschuwing dat dergelijke extremen een "nieuwe normaal" vertegenwoordigen . Carlo Buontempo, de directeur van C3S, en andere wetenschappers benadrukten dat klimaatverandering zulke intense en vroege hittegolven veel frequenter en heviger maakt . De VN noemde de Europese hittegolf een "harde herinnering" aan de realiteit van klimaatverandering en drong er bij regeringen op aan om zowel de uitstoot te verminderen als de aanpassing te versnellen in een wereld waarin historische records regelmatig sneuvelen .

De onderliggende oorzaak, zo herhaalden wetenschappers, blijft de aanhoudende verbranding van fossiele brandstoffen. Deze niet-aflatende opwarming maakte van 2024 het warmste jaar ooit gemeten en van 2025 het op twee na warmste. Het zet 2026 op koers om ook een van de warmste jaren ooit te worden, met de extra motor van een krachtige El Niño die de wereldwijde temperaturen in de komende maanden verder zal opstuwen .