EU grijpt hard in: Meta moet WhatsApp binnen vijf dagen openstellen voor AI-concurrenten als ChatGPT

Wat veranderde er in het beleid van WhatsApp?

De kern van het geschil is een update van Meta's WhatsApp Business Solution Terms in oktober 2025. Het nieuwe beleid verbood externe aanbieders van de WhatsApp Business API als hun primaire dienst een AI-chatbot of -assistent was . Terwijl Meta's eigen 'Meta AI'-tool volledige toegang behield, werden concurrerende diensten – die al integraties voor klantcommunicatie hadden opgebouwd – per 15 januari 2026 feitelijk van het platform verbannen .

De tijdlijn van het onderzoek

De regelgevende reactie bouwde zich in enkele maanden gestaag op:

• 4 december 2025: De Europese Commissie opent een formeel antitrustonderzoek op basis van Artikel 102 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU), dat misbruik van een dominante marktpositie verbiedt. Het onderzoek beslaat de hele Europese Economische Ruimte, terwijl Italië via zijn eigen mededingingsautoriteit (AGCM) een parallelle zaak voert .
• 24 december 2025: De Italiaanse AGCM beveelt Meta eveneens om te stoppen met de contractvoorwaarden die concurrerende AI-chatbots uitsluiten. De druk op Meta neemt verder toe, nog voordat de Europese zaak echt op stoom is .
• 9 februari 2026: De Commissie stuurt Meta een formele punten van bezwaar, met de waarschuwing dat het beleid als machtsmisbruik kan worden gezien. Brussel dreigt met tussentijdse maatregelen om "ernstige en onherstelbare schade aan de concurrentie" te voorkomen .
• 5 maart 2026: Meta komt met een vrijwillige concessie: een periode van één jaar waarin concurrerende AI-chatbots tegen betaling toegang tot WhatsApp kunnen krijgen. De Commissie wijst dit direct van de hand als onvoldoende en ziet de betalingsstructuur als een nieuwe vorm van uitsluiting .
• 15 april 2026: Er wordt een Aanvullende punten van bezwaar naar Meta gestuurd, waarin de Commissie formeel aankondigt tussentijdse maatregelen te willen opleggen voor gratis, onvoorwaardelijke toegang. Het voorlopige oordeel van de Commissie is dat betaalde toegang hetzelfde effect heeft als het oorspronkelijke verbod .
• 9 juni 2026: De definitieve last onder dwangsom wordt opgelegd, met de eis dat Meta binnen vijf werkdagen de gratis toegang voor concurrerende AI-assistenten herstelt .

De juridische basis

De bevoegdheid van de Commissie om zo'n noodbevel op te leggen komt uit Artikel 102 VWEU, dat machtsmisbruik verbiedt, in combinatie met de procedurele bevoegdheid onder EU-antitrustregels om tussentijdse maatregelen op te leggen bij een risico op "ernstige en onherstelbare schade aan de concurrentie" voordat er een definitief besluit is genomen .

Wat staat er voor Meta op het spel?

Als Meta niet aan het bevel voldoet, kunnen de gevolgen fors zijn. De Commissie kan dwangsommen per dag opleggen, en in de meest ernstige gevallen kunnen boetes oplopen tot 10% van Meta's wereldwijde jaaromzet . Nu toezichthouders publiekelijk bevestigen dat ze het bevel met "forse boetes" zullen handhaven, is het financiële risico aanzienlijk . Meta heeft aangekondigd in beroep te gaan en beschuldigt de EU van "overmatige regelgeving" .

De bedrijven achter de klachten

Hoewel de Europese Commissie vanwege procedurele vertrouwelijkheid niet alle klagers bij naam noemt, hebben meerdere rapporten de sleutelfiguren geïdentificeerd wier formele klachten het onderzoek in gang hebben gezet . De lijst omvat:

• The Interaction Company of California, de ontwikkelaar van de AI-assistent Poke.com.
• Agentik, een Franse AI-startup.
• Een niet nader genoemde Spaanse concurrent .

Uit eerdere rapporten en analyses bleek ook dat OpenAI (de maker van ChatGPT), samen met diensten als Microsoft Copilot en Perplexity, prominente AI-assistenten waren die de toegang tot WhatsApp werd ontzegd toen de nieuwe voorwaarden van kracht werden . De gezamenlijke klacht stelde dat Meta zijn controle over de enorme gebruikersbasis van WhatsApp – een cruciaal kanaal voor klantcommunicatie – gebruikte om concurrenten op de markt voor AI-assistenten op oneerlijke wijze te benadelen ten gunste van zijn eigen Meta AI-tool .