Trump voorspelt 'totale overwinning' op Iran binnen twee weken, maar deal blijft uit

De kloof tussen publiek optimisme en de moeizame werkelijkheid

Het publieke beeld van een deal die bijna rond is, wordt tegengesproken door bewijs van diepe, onopgeloste meningsverschillen en een geschiedenis van verschuivende tijdlijnen. Achter gesloten deuren vroeg Trump zelf om wijzigingen in het akkoord dat zijn eigen onderhandelaars hadden uitonderhandeld, tijdens een crisisvergadering op 30 mei. Dit geeft aan dat de deal verre van definitief was . Dit patroon is niet nieuw; een analyse van CNN wijst erop dat Trump al talloze keren sinds het staakt-het-vuren van 8 april heeft beweerd dat een deal met Iran op handen is, zonder dat er een oplossing uit de bus is gekomen .

Volgens The New York Times hebben Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars de gesprekken inmiddels toegespitst op vier nucleaire kerncomponenten die het Iraanse programma voor ongeveer 15 jaar zouden stilleggen . Toch verklaarde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, publiekelijk dat er "geen tastbare vooruitgang" is geboekt, wat in directe tegenspraak is met Trumps optimistische inschattingen .

Verschillende kernkwesties liggen nog altijd op tafel zonder zicht op een oplossing:

• Sancties en bevroren tegoeden: Trump heeft verklaard dat de VS geen sancties zullen opheffen of bevroren Iraanse tegoeden vrijgeven totdat er een formeel akkoord is bereikt . Iran eist van de VS dat ze onmiddellijk overgaan tot het vrijgeven van tegoeden in het buitenland. Amerikaanse functionarissen staan er echter op sanctieverlichting te koppelen aan Iraanse naleving van de afspraken—een klassiek wrijvingspunt dat een akkoord tegenhoudt .
• Zeeblokkade van de Straat van Hormuz: De blokkade, een belangrijke oorzaak van de wereldwijd gestegen brandstofprijzen, blijft een grote Iraanse grief . Hoewel Trump eind mei zei dat een deal de heropening van de zeestraat zou omvatten, blijft deze al meer dan 100 dagen gesloten door troepen van Iran en de geallieerde Houthi's .
• Iraanse uraniumverrijking: Het Iraanse verrijkingsprogramma bevindt zich nog altijd op 60%—technisch gezien dicht bij het niveau voor kernwapens . Trump heeft aangegeven verdergaande bepalingen te willen dan de concessies die door Teheran zijn gemeld, maar Iran heeft hiermee niet ingestemd . Iraanse functionarissen hebben ook berichten ontkend dat zij grote concessies hebben gedaan op het gebied van uraniumverrijking .

Een staakt-het-vuren op een scherpe rand: de uitwisseling tussen Israël en Iran

Hoe breekbaar het hele diplomatieke raamwerk is, bleek op 7 en 8 juni, toen het staakt-het-vuren van 8 april tussen Israël en Iran aan diggelen werd geslagen. Een Israëlische aanval op Beiroet ontketende een snelle en alarmerende reeks gebeurtenissen: Iran vuurde voor het eerst in twee maanden salvo's raketten af op Israël, en Israël reageerde met een aanval op een Iraans petrochemisch complex .

De escalatie was intens maar duurde minder dan 24 uur. Beide partij bonden snel in nadat president Trump rechtstreeks opriep tot de-escalatie . Een Israëlische militaire bron gaf aan dat de luchtaanvallen op Iran werden gepauzeerd na een verzoek van Trump .

De wapenstilstand is echter uiterst wankel. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei in een televisietoespraak dat Israël "voorlopig staakt met vuren op Iran," maar waarschuwde dat Israël "krachtig" zou reageren bij een nieuwe aanval . Op vergelijkbare wijze kondigde Iran het einde van zijn militaire operaties aan, maar waarschuwde het deze te hervatten als Israël doorging met "agressieve acties", met name in Libanon . Ondanks twee maanden van gesprekken zijn functionarissen er niet in geslaagd het tijdelijke staakt-het-vuren om te zetten in een permanente regeling .

De belangrijkste spelers en hun uiteenlopende standpunten

Naast de VS en Iran voegen de posities van andere cruciale actoren lagen van complexiteit toe aan de weg naar een eventuele deal.

Israël onder Netanyahu: De positie van Israël is hard en voorwaardelijk. Netanyahu stemde er alleen onder duidelijke Amerikaanse druk mee in de aanvallen te pauzeren, en de Israëlische terughoudendheid is expliciet tijdelijk. De hervatting van Israëlische aanvallen op zowel Beiroet als Iraans grondgebied tijdens de escalatie van 7-8 juni onderstreept de bereidheid van Israël om unilateraal te handelen .

De Iraanse leiding: Iran blijft zijn militaire acties kaderen als reacties op Israëlische aanvallen en de voortdurende Amerikaanse zeeblokkade . Terwijl men via achterkanaaltjes zoals Pakistan diplomatie bedrijft, is Teheran niet akkoord gegaan met de omvang van de concessies die Trump publiekelijk claimt . De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken heeft ook de E3-landen (VK, Frankrijk, Duitsland) bestempeld als "irrelevant" voor het huidige proces, wat duidt op een focus op een bilaterale deal met Washington .

Een buitenspel gezet Europa: Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland dringen actief aan op een formele plek aan de onderhandelingstafel, waarvan ze grotendeels zijn uitgesloten . EU-buitenlandchef Kaja Kallas heeft gewaarschuwd dat elke deal die zonder atoomdeskundigen wordt uitonderhandeld, zwakker dreigt te worden dan de historische nucleaire deal uit 2015, de JCPOA . De Iraanse diskwalificatie van de E3 als "irrelevant" weerspiegelt hoezeer de Europese invloed is afgebrokkeld sinds het uiteenvallen van die oorspronkelijke deal .

De conclusie is een brede en gevaarlijke kloof tussen perceptie en werkelijkheid. Trump belooft publiekelijk een snelle "totale overwinning" en een deal binnen een paar dagen tot twee weken. Achter de schermen hebben onderhandelaars de nucleaire kwesties tot vier hoofdthema's weten terug te brengen, maar fundamentele meningsverschillen over sancties, de zeeblokkade en de militaire dimensies van het conflict blijven bestaan. Het front tussen Israël en Iran bevindt zich in een gewapende, voorwaardelijke pauze, geen vrede, en Europa kijkt toe vanaf de zijlijn. Trumps verklaarde tijdlijn botst frontaal met de onmiskenbare realiteit van een complex, veelzijdig conflict dat nog ver verwijderd is van een duurzame oplossing.