AstraZeneca betreedt de strijd om obesitasmedicatie met veelbelovende orale GLP-1 pil

AstraZeneca heeft zich officieel in de strijd om de lucratieve markt voor orale obesitasmedicatie gemengd. De veelbelovende resultaten van hun eenmaal daagse pil, elecoglipron, werden gepresenteerd op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Diabetes Association (ADA) in 2026 en tegelijkertijd gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift The Lancet. Deze data schetsen het beeld van een serieuze uitdager voor de huidige en aankomende behandelingen van giganten als Eli Lilly en het Deense Novo Nordisk .

Elecoglipron is een zogeheten 'small-molecule' GLP-1 receptoragonist. De positieve resultaten uit twee cruciale fase IIb-onderzoeken, genaamd VISTA (voor mensen met obesitas of overgewicht) en SOLSTICE (voor mensen met type 2 diabetes), zijn voor AstraZeneca aanleiding om het middel door te laten stromen naar een uitgebreid fase III-programma .

Opvallende resultaten uit het VISTA-onderzoek

Aan de VISTA-studie namen 310 volwassenen met obesitas of overgewicht én minstens één bijkomende aandoening (comorbiditeit) deel . De studie behaalde haar primaire doelen en liet een statistisch significant gewichtsverlies zien ten opzichte van een placebo.

• Gewichtsverlies na 26 weken: Deelnemers die de hoogste dosis van 75 mg kregen, verloren gemiddeld 10,5% van hun lichaamsgewicht, vergeleken met slechts 0,6% in de placebogroep .
• Aanhoudend gewichtsverlies na 36 weken: Het effect hield aan en nam zelfs toe tot een gemiddeld verlies van 11,8% met de 75 mg-dosis, tegenover 0,3% voor de placebo . Een aparte analyse die alle deelnemers meerekende, ongeacht of ze vroegtijdig stopten, liet een gewichtsverlies van 11,2% zien na 36 weken .
• Geen plateau-effect: AstraZeneca benadrukte dat het gewichtsverlies gedurende de studie bleef doorzetten, zonder tekenen van een afvlakking. Dit is een positief signaal dat langer gebruik mogelijk tot nog betere resultaten kan leiden .
• Klinisch relevant resultaat: Tot 88,8% van de deelnemers behaalde een klinisch betekenisvol gewichtsverlies van 5% of meer van hun startgewicht .
• Verbetering in cardiometabole gezondheid: Naast het gewichtsverlies rapporteerde het bedrijf ook verbeteringen in cardiometabole waarden .

Opvallende resultaten uit het SOLSTICE-onderzoek

Het SOLSTICE-onderzoek werd uitgevoerd onder 406 volwassenen met type 2 diabetes en richtte zich primair op de regulering van de bloedsuikerspiegel .

• Daling van het HbA1c: Na 26 weken varieerde de gemiddelde daling van het HbA1c-gehalte (een belangrijke maatstaf voor de bloedsuikerspiegel over langere termijn) van 0,91% met een 5 mg-dosis tot wel 1,88% met de 75 mg-dosis volgens een snel opbouwschema. De placebogroep zag een minimale daling van 0,15% .
• Streefwaarde voor bloedsuiker behaald: Indrukwekkend is dat 90% van de deelnemers op de 75 mg-dosis na 26 weken een HbA1c-waarde onder de 7% bereikte, een belangrijk behandeldoel bij diabetes .
• Gewichtsverlies bij diabetespatiënten: Hoewel de focus op bloedsuiker lag, werd ook bij deze groep een significant gewichtsverlies vastgesteld .

Veiligheid en verdraagbaarheid

AstraZeneca beschreef het veiligheidsprofiel van elecoglipron als consistent met de bekende klasse van GLP-1 receptoragonisten, zonder dat er nieuwe veiligheidssignalen werden waargenomen . Bekende bijwerkingen van deze medicijnklasse zijn onder meer gastro-intestinale klachten, zoals misselijkheid.

Het concurrentieveld: een strijd op drie fronten

De resultaten van AstraZeneca komen op een moment dat de concurrentie op de markt voor orale gewichtsverliesmedicatie heviger wordt dan ooit. Het is een race tussen drie farmaceutische grootmachten met ieder een sterke troef in handen.

Eli Lilly's Foundayo (orforglipron)

Foundayo, de pil van Eli Lilly, is al sinds 1 april 2026 goedgekeurd door de Amerikaanse FDA voor chronisch gewichtsmanagement bij volwassenen met obesitas of overgewicht met minstens één gerelateerde aandoening. Het middel wordt voorgeschreven in combinatie met een caloriearm dieet en meer lichaamsbeweging en is het eerste orale GLP-1-middel dat zonder voedsel- of waterbeperkingen kan worden ingenomen .

Hoewel directe vergelijkingen tussen verschillende onderzoeken niet mogelijk zijn, schetsen de beschikbare cijfers een beeld van de effectiviteit:

• In de fase III ATTAIN-onderzoeken, met meer dan 4.500 patiënten, behaalde de hoogste dosis Foundayo een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 12,4% over een periode van 72 weken .
• Een ander gerenommeerd rapport citeerde een gewichtsverlies van 11,2% in de 72 weken durende fase III-studie .

Deze langetermijnresultaten liggen ongeveer in dezelfde orde van grootte als het 11,8% gewichtsverlies van elecoglipron na 36 weken. Het cruciale verschil is dat Foundayo zijn effectiviteit heeft bewezen over een bijna tweemaal zo lange periode in vergevorderd onderzoek, terwijl de weg naar een registratieaanvraag voor elecoglipron nog grotendeels moet worden afgelegd .

Novo Nordisk's amycretin

De volgende generatie kandidaat van het Deense Novo Nordisk, amycretin, is een zogeheten 'unimoleculaire' GLP-1 en amyline receptor co-agonist en bevindt zich eveneens in fase III-onderzoek . De fase II-resultaten bij volwassenen met type 2 diabetes lieten een indrukwekkende werkzaamheid zien: de injecteerbare variant leverde een gewichtsverlies tot 14,5% op na 36 weken, terwijl de orale versie tot 10,1% gewichtsverlies gaf . Het middel toonde een dosisafhankelijke respons zonder een waarneembaar plateau-effect . Het dubbele werkingsmechanisme van amycretin zou in theorie voor een effectiviteitsvoordeel kunnen zorgen, maar het middel is nog verder verwijderd van de markt dan Foundayo en zit in een vergelijkbare ontwikkelingsfase als elecoglipron.

De essentiële disclaimer bij vergelijkingen

Het is van groot belang te benadrukken dat geen van deze orale middelen ooit rechtstreeks met elkaar is vergeleken in een klinische studie. De data voor elecoglipron komen uit fase IIb, die voor Foundayo uit fase III post-goedkeuringsonderzoek, en die voor amycretin eveneens uit fase II. Verschillen in onderzoeksopzet, patiëntkenmerken, achtergrondtherapie en studieduur maken een betrouwbare, directe vergelijking van de werkzaamheid onmogelijk .

Hoe nu verder voor elecoglipron?

AstraZeneca heeft bevestigd dat elecoglipron zal worden onderzocht in een uitgebreid fase III-programma. Deze grootschalige, langetermijnstudies zijn nodig om de benodigde data te verzamelen voor een officiële registratieaanvraag bij de regelgevende instanties . Het bedrijf ziet het middel als een belangrijk onderdeel van een gedifferentieerde portefeuille voor gewichtsmanagement, die ook ruimte biedt voor mogelijke combinatietherapieën in de toekomst .