De nieuwste aanval van de Taliban op vrouwen: massale arrestaties in Herat vanwege kledingvoorschriften

Reactie van de VN en een patroon van systematisch misbruik

Op 8 juni 2026 bracht UNAMA een openbare verklaring uit waarin het sprak van "ernstige zorgen" over de "meervoudige arrestaties en detenties van vrouwen in Herat voor vermeende niet-naleving van de kledingvoorschriften", en noemde het een schending van fundamentele mensenrechten . De missie beriep zich hierbij op het recht op vrijheid van beweging en gelijkheid voor de wet .

Deze veroordeling staat niet op zichzelf. Het omvangrijkere kwartaalrapport van UNAMA over de eerste drie maanden van 2026 schetst een ontluisterend beeld van de werkwijze van de zedenpolitie: in die periode werden ten minste 336 mensen willekeurig gearresteerd en in 59 gedocumenteerde gevallen werden mannen en vrouwen mishandeld . De arrestaties betroffen niet alleen vermeende kledingvoorschriften, maar ook zaken als het trimmen van baarden en het luisteren naar muziek .

Een strategie van uitwissing: het bredere systeem van controle

De actie in Herat is de nieuwste uiting van een allesomvattend en groeiend systeem van gender-onderdrukking dat sinds de machtsovername van de Taliban in 2021 exponentieel is verhard. Deskundigen en VN-functionarissen omschrijven het opstapelende effect van dit beleid inmiddels als "genderapartheid" . Belangrijke ijkpunten in deze escalatie zijn:

• Decreet van mei 2022: De Taliban verordonneerden dat alle vrouwen zich volledig moeten bedekken in het openbaar (alleen de ogen mogen zichtbaar zijn) en adviseerden het dragen van de volledige burka. Het decreet stelde dat vrouwen hun huis alleen mogen verlaten voor "noodzakelijke zaken" en waarschuwde dat mannelijke familieleden gestraft zouden worden voor overtredingen .
• De 'Moraliteitswet' van augustus 2024: Het regime bundelde zijn repressieve beleid in één wet. De Wet op de Bevordering van Deugd en Preventie van Ondeugd formaliseerde strikte kledingvoorschriften, verbood het openbaar horen van vrouwenstemmen en schreef mannelijke voogden (mahrams) voor bij reizen . Het VN-mensenrechtenbureau stelde dat deze wet de aanwezigheid van vrouwen in het openbaar "volledig uitwist" en "hen effectief probeert te reduceren tot gezichtsloze, stemloze schaduwen" .
• Arrestaties in Kabul in juli 2025: Als duidelijke voorbode op Herat arresteerden agenten van de zedenpolitie tientallen vrouwen en meisjes in de Dasht-e-Barchi wijk van Kabul, waar ze uit winkelcentra werden gehaald op beschuldiging van "onfatsoenlijke hijab" . UNAMA veroordeelde deze actie als "het verder in een isolement duwen van vrouwen" .
• Burka-plicht in ziekenhuizen in Herat, november 2025: De Taliban verboden vrouwelijke artsen, patiënten en zorgmedewerkers om zonder burka een ziekenhuis te betreden. Het beleid werd pijnlijk zichtbaar toen Dr. Shabnam Fazli, een vrouwelijke chirurg, de toegang tot een groot ziekenhuis in Herat werd ontzegd en zij urenlang werd vastgehouden . Human Rights Watch noemde het beleid "een aanval op de autonomie van vrouwen", en Artsen zonder Grenzen rapporteerde een daling van 28% in spoedopnames direct na invoering van het verbod .

Voorbij de kledingvoorschriften richt de systematische ontmanteling van vrouwenrechten zich ook op onderwijs, werk en het rechtssysteem. Meer dan veertien edicten hebben vrouwen de toegang tot middelbare scholen en universiteiten ontzegd, hen verboden om voor NGO's en de VN te werken, en hun bewegingsvrijheid ingeperkt door een mannelijke voogd verplicht te stellen voor reizen langer dan ongeveer 70 kilometer .

Ondermijning van het gezin en de juridische autonomie

De strategie van de Taliban omvat ook de juridische uitwissing van de autonomie van vrouwen binnen het gezin. Decreten hebben beschermingen in huwelijk en echtscheiding verzwakt, waardoor het voor vrouwen vrijwel onmogelijk is om een scheiding aan te vragen. Een decreet stelde dat de stilte van een meisje bij het bereiken van de puberteit mag worden uitgelegd als toestemming voor een huwelijk, wat kindhuwelijken in feite institutionaliseert . In maart 2026 sprak de VN-Veiligheidsraad in resolutie S/2026/170 zijn "ernstige bezorgdheid" uit over de "toenemende en wijdverbreide uitholling van de mensenrechten, in het bijzonder voor vrouwen en meisjes", en veroordeelde juridische maatregelen die genderdiscriminatie institutionaliseren .

Internationale reactie en de weg vooruit

Afghanistan blijft een topprioriteit voor de VN-Veiligheidsraad, die in maart 2026 het mandaat van UNAMA verlengde tot 17 juni 2026. Leden drongen er bij de Taliban op aan het verbod op Afghaanse vrouwen die voor de VN werken terug te draaien . Tijdens driemaandelijkse bijeenkomsten stelde het plaatsvervangend hoofd van de VN-missie onomwonden dat de beperkingen voor vrouwen de vooruitgang van Afghanistan direct belemmeren en het internationale isolement van het land verdiepen . De Veiligheidsraad heeft duidelijk gemaakt dat vrede en welvaart "onbereikbaar" blijven zolang de Taliban de verboden op onderwijs, werk en publieke participatie voor vrouwen niet ongedaan maakt .

De systematische aard van deze beperkingen, die nu met openbare arrestaties worden afgedwongen en bedoeld zijn om angst te zaaien bij alledaagse bezigheden zoals het nemen van een taxi, vertoont voorlopig geen tekenen van afzwakking. Terwijl UNAMA en mensenrechtenorganisaties elke nieuwe golf van onderdrukking blijven documenteren, staat de internationale gemeenschap voor de voortdurende uitdaging om veroordelingen om te zetten in tastbare actie voor de vrouwen en meisjes van Afghanistan.