Ebolavrees dwingt WK-warming-up DR Congo achter gesloten deuren in Frankrijk

De weg van de Democratische Republiek Congo naar het WK voetbal 2026 is gecompliceerd door veel meer dan loodzware pouletegenstanders. Een aanhoudende ebola-uitbraak in het oosten van het land – veroorzaakt door een zeldzame stam waarvoor geen goedgekeurd vaccin is – heeft de voorbereidingen danig verstoord, een spraakmakende oefenwedstrijd in Spanje geschrapt en het team gedwongen te bewijzen dat het virusvrij was voordat het de Verenigde Staten in mocht. Wat een feestelijke afsluiting van de voorbereiding had moeten zijn, is veranderd in een besloten oefenduel in Frankrijk, tekenend voor de spanning tussen publieke gezondheidszorg en een historisch sportmoment. Dit is wat er gebeurde en hoe de ploeg ervoor staat aan de vooravond van hun eerste WK-deelname sinds 1974.

De oefenwedstrijd die nooit doorging in Spanje

Het nationale elftal van DR Congo zou oorspronkelijk op 9 juni een oefenwedstrijd spelen tegen Chili in het stadion van La Línea de la Concepción, een Zuid-Spaanse stad vlak bij Gibraltar met plaats voor 10.000 toeschouwers . Dat plan viel op 2 juni in duigen toen burgemeester Juan Franco een decreet ondertekende dat de wedstrijd verbood op grond van de volksgezondheid, met een directe verwijzing naar de ebola-uitbraak in DR Congo .

Het besluit leidde tot een felle reactie van de Congolese regering, die de annulering als "discriminerend" bestempelde . Op dat moment trainde de selectie al dagenlang in België, nadat ze de verstoringen door de uitbraak thuis waren ontvlucht .

In plaats van het duel volledig te schrappen, werd koortsachtig naar een alternatief gezocht. De oplossing werd gevonden in het Franse Orléans. De wedstrijd vindt alsnog plaats op 9 juni, zoals oorspronkelijk gepland, maar wordt achter gesloten deuren gespeeld, zonder publiek . Het besluit werd genomen als voorzorgsmaatregel vanwege de groeiende internationale onrust over de ebolasituatie in Oost-Congo .

De uitbraak: een zeldzame en risicovolle stam

Wat deze uitbraak extra zorgwekkend maakt, is de oorzaak: het Bundibugyo-virus (BDBV), een zeldzame ebolasoort waarvoor momenteel geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling bestaat . In tegenstelling tot het bekendere Zaïre-ebolavirus, is er voor Bundibugyo geen pasklaar medisch tegengif, wat de bestrijding ervan ernstig bemoeilijkt .

De uitbraak werd officieel bevestigd op 15 mei 2026 in de provincie Ituri in het noordoosten van DR Congo . De ziekte verspreidde zich vervolgens naar de provincie Noord-Kivu en stak de grens over naar Oeganda, met zelfs een geval in de hoofdstad Kampala . Eind mei rapporteerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) 906 vermoedelijke besmettingen en 223 vermoedelijke doden in DR Congo alleen, met bijkomende bevestigde gevallen in Oeganda .

Op 17 mei stelde WHO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus vast dat de uitbraak een 'Public Health Emergency of International Concern' (PHEIC) vormt – het hoogste alarmniveau van de VN-organisatie . Het Afrikaanse CDC volgde een dag later met de verklaring van een continentale gezondheidscrisis .

Amerikaanse reisbeperkingen en de 21-dagenregel

De uitbraak leidde tot snelle grensmaatregelen van de Verenigde Staten, dat samen met Canada en Mexico gastheer is van het WK. Op 18 mei vaardigde het CDC een order uit die de toegang opschortte voor buitenlanders die in de voorgaande 21 dagen in DR Congo, Oeganda of Zuid-Soedan waren geweest .

Amerikaanse staatsburgers en permanente inwoners mochten aanvankelijk nog wel het land in, maar werden onderworpen aan verscherpte controles en werd geadviseerd zichzelf 21 dagen te monitoren op symptomen . Op 22 mei werden de restricties aangescherpt tot ook houders van een green card die in de getroffen landen waren geweest .

Voor de Congolese selectie – bestaande uit spelers die van hun verschillende clubs naar het nationale team moesten reizen – vormden deze regels een direct obstakel. De oplossing kwam in de vorm van een speciale Amerikaanse ontheffing. Het team kreeg toestemming het land in te reizen voor het WK, nadat ze hadden aangetoond dat ze ten minste 21 symptoomvrije dagen buiten de getroffen landen hadden doorgebracht – een voorwaarde waaraan ze voldeden door hun trainingskamp in het Belgische Luik op te slaan .

Een ontworteld trainingskamp

Lang voor de annulering in Spanje had de uitbraak het team al gedwongen om af te zien van een traditioneel afscheid thuis. Half mei schrapte DR Congo een driedaagse trainingsstage in Kinshasa en een gepland afscheidsevenement met de fans . Het risico van grote bijeenkomsten in eigen land, gecombineerd met de dreigende Amerikaanse inreisregels, duwde de hele voorbereiding naar het buitenland.

Het team week uit naar België, waar het op 3 juni een vriendschappelijke wedstrijd tegen Denemarken speelde in Luik . Die wedstrijd verliep volgens plan, maar het duel met Chili vereiste een veel complexere reddingsoperatie na de interventie van de Spaanse burgemeester.

Het grotere plaatje: een historische WK-rentree

Te midden van de logistieke chaos is het makkelijk om uit het oog te verliezen wat er op het spel staat voor de 'Luipaarden'. DR Congo maakt zijn eerste WK-optreden sinds 1974, toen het land uitkwam als Zaïre . Hun enige eerdere deelname eindigde in drie nederlagen en een doelsaldo van 0-14, maar alleen al de kwalificatie voor de uitgebreide editie van 2026 met 48 teams is een mijlpaal van jewelste.

Ze openen Groep K tegen Portugal van Cristiano Ronaldo op 17 juni in het NRG Stadium in Houston (19.00 uur Nederlandse tijd) . Zes dagen later treffen ze Colombia in Guadalajara, om de groepsfase op 28 juni af te sluiten tegen Oezbekistan in Atlanta . De ploeg, onder leiding van bondscoach Sébastien Desabre, bemachtigde het laatste ticket voor het toernooi met een dramatische 1-0 play-off overwinning op Jamaica op 31 maart .

Nu hun oefenwedstrijden zijn verplaatst en hun voorbereiding vanuit een Belgische uitvalsbasis wordt gerund, zal het team de onrust moeten omzetten in focus. De besloten wedstrijd in Orléans is hun laatste test voordat ze voor het eerst in meer dan vijftig jaar het grootste voetbalpodium betreden.