Binnen het Duitse NAVO-voorstel van 70 miljard euro voor Oekraïne

Binnen NAVO-kringen circuleert in stilte een Duits voorstel voor een nieuwe toezegging van 70 miljard euro aan militaire steun voor Oekraïne. Het is een poging van Berlijn om een langetermijnfinanciering veilig te stellen op een moment dat de trans-Atlantische steun onder druk staat. Het plan, waarover Politico voor het eerst berichtte en dat door vier NAVO-diplomaten is bevestigd, zou bedoeld zijn voor aankondiging tijdens de alliantietop in Ankara in juli 2026. Het staat echter nog in de kinderschoenen en heel wat cruciale details zijn onopgehelderd .

In de kern is het voorstel een poging om Europese leiderschap te verankeren nu de Amerikaanse militaire hulp vrijwel is verdampt. Tegelijkertijd moet het een hardnekkig probleem aanpakken: het is nu vaak lastig te controleren of bondgenoten hun toezeggingen ook echt nakomen.

Waarvoor de 70 miljard euro precies dient

De berichtgeving maakt duidelijk dat het bedrag van 70 miljard euro niet volledig uit nieuw geld bestaat. Volgens Politico zou ongeveer 30 miljard euro van het totaal uit de eerder door de Europese Unie goedgekeurde Oekraïne Steunlening van 90 miljard euro voor 2026–2027 komen . De EU-leiders kwamen die lening in december 2025 overeen als een instrument met beperkt verhaalsrecht: Oekraïne hoeft pas terug te betalen zodra het herstelbetalingen van Rusland ontvangt .

Het resterende deel van het Duitse NAVO-voorstel zou dan komen uit nieuwe, bilaterale toezeggingen van de lidstaten, maar NAVO-diplomaten hebben nog geen definitieve verdeling bevestigd . Wel staat vast dat deze nieuwe belofte bovenop Duitslands eigen, enorm omvangrijke bilaterale hulp komt. Tot februari 2026 had Berlijn al ongeveer 55,5 miljard euro aan militaire steun toegezegd of geoormerkt en nog eens 41 miljard euro aan civiele hulp, waarmee het met afstand de grootste steunverlener van Oekraïne is .

Deze stapeling van geldstromen – EU-leningen, nationale begrotingen en nu een overkoepelende NAVO-toezegging – zorgt voor verwarring. Zo beloofde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte begin 2026 dat de bondgenoten alleen al dit jaar 60 miljard dollar aan militaire steun zouden leveren, bovenop de EU-lening . Hoe die 60 miljard dollar zich verhoudt tot het nieuwe voorstel van 70 miljard euro, is nog onduidelijk.

Hoe het transparantiemechanisme werkt

Een van de concretere elementen van het voorstel is een plan om de bestaande Prioritised Ukraine Requirements List (PURL) uit te breiden met een nieuw transparantiemechanisme .

PURL is al een operationeel NAVO-systeem: de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) stelt vast welke Amerikaanse wapens en munitie Oekraïne het hardst nodig heeft, waarna geallieerde landen de aankoop ervan uit de Verenigde Staten financieren . Duitsland droeg in augustus 2025 al $500 miljoen bij aan een PURL-pakket en voegde daar in november 2025 nog eens €150 miljoen aan toe .

Het nieuwe voorstel zou de reikwijdte van PURL uitbreiden en vastleggen hoe bijdragen worden berekend, bijgehouden en gerapporteerd onder de bondgenoten . Doel is, aldus diplomaten, te komen tot een "eerlijkere lastenverdeling" en het landen moeilijker te maken te veel te beloven en te weinig te leveren.

De stand van de onderhandelingen

Het voorstel bevindt zich in een voorbereidend stadium. Het werd in mei 2026 binnen de NAVO verspreid en de bondgenoten bespreken het nu in aanloop naar de top in Ankara in juli . Er ligt nog geen definitieve tekst en NAVO-functionarissen zeggen publiekelijk niet meer dan dat "de besprekingen over hoe we de sterke NAVO-steun voor Oekraïne voortzetten, gaande zijn" .

Die tijdlijn betekent dat het bedrag van 70 miljard euro voor een eventuele aankondiging nog flink kan veranderen. Eerdere NAVO-steuntoezeggingen werden tijdens onderhandelingen soms naar beneden bijgesteld of herverpakt met al bestaande beloftes – een lot dat de op de top in Washington in 2024 afgesproken minimumnorm van 40 miljard euro ook trof .

De bredere context: een trans-Atlantische verschuiving

Het Duitse voorstel komt tijdens een ingrijpende herschikking van de geldstromen naar Oekraïne.

De Amerikaanse steun is ingestort. Onder de regering-Trump zijn er vrijwel geen nieuwe Amerikaanse militaire hulppakketten voor Oekraïne meer bij gekomen. De Amerikaanse bijdragen daalden in 2025 met ongeveer 99% ten opzichte van de jaren ervoor . Eerder onder Biden goedgekeurde financiering stroomt nog wel door, maar significante nieuwe pakketten zijn uitgebleven en de geldstromen zullen naar verwachting eind 2027 sterk afnemen .

Europa probeert dat op te vangen. Volgens de Ukraine Support Tracker van het Kiel Institut steeg de Europese militaire hulp in 2025 met 67%, met Duitsland, het VK, Noorwegen, Zweden, Denemarken en Nederland als kerngroep van donoren . Alleen al Duitsland trok in 2025 9 miljard euro uit voor militaire hulp – een stijging van ongeveer 130% ten opzichte van het gemiddelde over de drie jaar ervoor – en zegde alleen al in maart en april 2026 nog eens 4,2 miljard euro toe, hoofdzakelijk voor luchtafweer en drones .

Toch blijft het gat immens. Het Center for Strategic and International Studies (CSIS) becijferde dat Europa zijn jaarlijkse steun bijna zou moeten verdubbelen tot zo'n 82 miljard euro om de vroegere Amerikaanse steunniveaus te evenaren . Bovendien is de hulpvolatiel. Na een recordhoeveelheid in de eerste helft van 2025 stortten de nieuwe Europese militaire toezeggingen in de tweede jaarhelft in tot slechts 4,2 miljard euro, veel te weinig om de verdwijnende Amerikaanse bijdrage te compenseren .

Wat Oekraïne wil: het prioriteitenlijstje van de ambassadrice

De Oekraïense ambassadrice bij de NAVO, Alyona Getmanchuk, is glashelder over wat Kyiv van een nieuw financieringskader verwacht. In gesprekken met de media noemde ze vier niet-onderhandelbare prioriteiten :

1. Luchtafweer. Dit blijft de hoogste operationele behoefte. Getmanchuk dringt aan op financiering via PURL, specifiek voor Patriotsystemen en andere onderscheppingsraketten. Alleen al in 2026 heeft Oekraïne naar schatting 15 miljard dollar aan Amerikaanse wapens nodig onder PURL, voornamelijk voor munitie voor luchtafweer .
2. Binnenlandse defensieproductie. In plaats van nog langer volledig te leunen op geïmporteerde wapens, wil Oekraïne investeringen in de eigen industriële basis om een duurzame langetermijnbevoorrading op te bouwen.
3. Drone-opschaling. Oekraïne zegt de capaciteit te hebben om jaarlijks tot 20 miljoen drones te produceren – waaronder interceptors, FPV-aanvalsdrones en systemen voor diepe aanvallen – maar heeft dringend financiering nodig om die productie te kunnen realiseren .
4. Langeafstandsmunitie en raketten. Kyiv wil duizenden langeafstandsraketten die het in eigen land kan maken, plus de aanhoudende levering van 155mm artilleriegranaten en andere conventionele munitie .

Getmanchuk heeft de bondgenoten ook gewaarschuwd vredesonderhandelingen niet als excuus te gebruiken om steun af te remmen of te verminderen. "Integendeel," zei ze in december 2025, "wij verwachten aankondigingen over het versnellen en vergroten van de steun" .

Voorlopig blijft het Duitse voorstel van 70 miljard euro een openingsbod in een snel bewegende onderhandeling. Of het eindbedrag standhoudt en welk deel echt nieuw geld is, zal pas duidelijk worden als de NAVO-leiders in Ankara bijeenkomen.