Wetenschappers luiden de noodklok: zomerhitte wordt een structurele tegenstander op het WK Voetbal 2026

Hoeveel wedstrijden lopen er risico?

De WWA-analyse onthult twee kritieke gevarenniveaus. Voor 26 wedstrijden wordt verwacht dat de WBGT 26°C of hoger zal bereiken. Dit is de drempel waarop de internationale spelersvakbond FIFPRO stelt dat hittestress een reëel risico wordt en verplichte koelpauzes moeten worden ingevoerd . Nog alarmerender is dat er een kans van 1 op 3 is dat sommige wedstrijden WBGT-waarden boven de 28°C zullen halen – een niveau dat door FIFPRO en verschillende voetbalbonden als onveilig voor wedstrijden wordt beschouwd en waarbij uitstel wordt geadviseerd .

De kwetsbaarheid is niet gelijk verdeeld. Een afzonderlijk peer-reviewed model toonde aan dat 14 van de 16 speelsteden op enig moment in de zomer de WBGT van 28°C overschrijden, en dat vier steden deze grens in een gemiddeld jaar meer dan de helft van de middaguren passeren. In het heetste jaar ooit zouden negen speelsteden meer dan 50% van de tijd boven deze grens uitkomen .

Miami, Kansas City en de meest risicovolle locaties

Niet alle WK-stadions lopen hetzelfde gevaar. De analyse plaatst Miami, Kansas City, Philadelphia en New York/New Jersey consequent bovenaan de hoog-risicolijst, waarbij ook Monterrey en Boston als zorgwekkend worden aangemerkt . De oorzaken verschillen per locatie. In kuststeden zoals Miami en Monterrey wordt het risico versterkt door een verzengende luchtvochtigheid, waardoor het lichaam nauwelijks warmte kwijt kan via zweet . In Kansas City biedt het onoverdekte Arrowhead Stadium geen schaduw voor spelers of toeschouwers, waardoor de directe blootstelling aan de zon maximaal is .

De finale van het toernooi staat gepland voor 19 juli in het MetLife Stadium in New York/New Jersey. De WWA berekent een kans van 12% dat dit paradepaardje de WBGT-grens van 26°C zal overschrijden, en een kleine maar niet te verwaarlozen kans van 2,7% dat het niveau wordt bereikt dat als onveilig wordt beschouwd om in te spelen .

Een toernooi dat veel riskanter is dan in 1994

Toen de Verenigde Staten in 1994 voor het laatst het WK voetbal voor mannen organiseerden, was hitte een factor, maar het basisklimaat was fundamenteel anders. Het WWA-team ontdekte dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering de kans op de ernstige hittestress die deze zomer wordt verwacht, ruwweg heeft verdubbeld vergeleken met tweeëndertig jaar geleden .

De verschuiving is schrijnend. Wetenschappers zien extreme hitte niet langer als een onvoorspelbare uitschieter. De opwarming van de planeet heeft de basislijn fundamenteel verhoogd, wat betekent dat zelfs ‘typische’ zomerse omstandigheden in veel Noord-Amerikaanse speelsteden nu de vastgestelde veiligheidsdrempels voor langdurige, intensieve buitenactiviteiten overschrijden .

Het standpunt van FIFPRO en de tegenmaatregelen van FIFA

De mondiale spelersvakbond FIFPRO is uitgesproken over de escalerende risico’s. Hun aanbevolen kader is duidelijk: koelpauzes zijn essentieel wanneer de WBGT 26°C bereikt, en wedstrijden moeten worden uitgesteld of verplaatst als de WBGT boven de 28°C komt . De vakbond heeft FIFA publiekelijk opgeroepen om de eigen drempel voor uitstel – die met 32°C hoger ligt dan de FIFPRO-richtlijnen – te verlagen en om middagaftrappen in de warmste steden volledig uit te sluiten .

FIFA heeft op haar beurt stappen ondernomen om de zorgen weg te nemen. De organisatie heeft een allesomvattende regel voor het toernooi aangekondigd: er worden verplichte drinkpauzes van drie minuten ingelast halverwege elke helft van élke wedstrijd, ongeacht de weersomstandigheden, locatie of het stadiondak . Daarnaast voerde FIFA locatie-specifieke hitterisicobeoordelingen uit en paste het wedstrijdschema aan om wedstrijden overdag in openluchtstadions te beperken. Veel duels zijn naar de avond verschoven of toegewezen aan stadions met airconditioning, zoals die in Dallas, Houston en Atlanta .

In Miami, waar het Hard Rock Stadium geen volledig dak heeft, zijn de aftraptijden vastgesteld op niet eerder dan 17.00 uur lokale tijd . Toch vinden critici deze maatregelen onvolledig. Verschillende risicostadions – met name Arrowhead in Kansas City – blijven onoverdekt en bieden geen schaduw, waardoor spelers en fans tijdens wedstrijden volledig aan de directe zon zijn blootgesteld .

Prestaties en bredere gezondheidszorgen

Het risico beperkt zich niet tot acute medische noodgevallen zoals een hitteberoerte. Een afzonderlijke analyse van Climate Central wees uit dat klimaatverandering de kans op prestatieverminderende hitte heeft vergroot voor 97 van de 104 geplande wedstrijden . Het is bekend dat temperaturen boven de 28°C de sprintfrequentie, de totaal afgelegde afstand en de hersteltijd verminderen, wat het wedstrijdtempo en de speelstijl fundamenteel verandert . Voor fans en stadionmedewerkers is het risico niet minder reëel. Langdurige blootstelling in direct zonlicht kan leiden tot hitte-uitputting, vooral bij kwetsbare personen.

De toekomst van WK's in de zomer

Het toernooi van 2022 in Qatar was een mijlpaal: FIFA verplaatste de hele competitie naar de winter, specifiek om dodelijke zomerhitte te vermijden. De WWA-onderzoekers vragen zich af of die les echt is geabsorbeerd. Nu het toernooi van 2026 vastgepind zit op juni en juli, en er voor toekomstige evenementen geen permanente verschuiving weg van de zomermaanden is aangekondigd, waarschuwen de auteurs van de studie dat de stijgende wereldtemperaturen “de haalbaarheid van het organiseren van zomer-WK’s steeds meer in twijfel trekken” in hun huidige vorm .

Er bestaan aanpassingsopties. Overdekte en klimaatgecontroleerde stadions, permanente nachtschema’s, of het verplaatsen van toekomstige toernooien naar koelere maanden zouden het risico allemaal drastisch kunnen verlagen . Zonder deze veranderingen is de consensus onder wetenschappers echter ondubbelzinnig: zomer-WK’s zullen geleidelijk aan gevaarlijker worden, waardoor niet alleen de kwaliteit van het spel, maar ook de veiligheid van iedereen die het veld opstapt of op de tribunes zit, in gevaar komt .