De stille operatie van de VS om de Straat van Hormuz te deblokkeren

Deze schijnbare tegenstrijdigheid weerspiegelt de rommelige realiteit op het water: de blokkade is officieel voorbij, maar het Amerikaanse leger behoudt de bevoegdheid en houding om schepen die het als een dreiging of als niet-meewerkend beschouwt te onderscheppen, zelfs na de aankondiging van 29 mei.

Operatie Project Freedom: de stille deblokkering

Op 4 mei 2026 lanceerden de VS 'Operation Project Freedom', de openlijke poging om de Straat van Hormuz te heropenen nadat Iran de doorvaart effectief had geblokkeerd en een ineenstorting van het scheepvaartverkeer met meer dan 90% had veroorzaakt . Maar de operatie verliep anders dan aanvankelijk beschreven.

Oorspronkelijk kondigde president Trump een plan aan om koopvaardijschepen met marine-escortes door de zeestraat te begeleiden — een aanpak die een directe, publieke uitdaging van Iran zou zijn geweest. Dat plan werd verlaten . In plaats daarvan hanteert CENTCOM een stillere, minder openbare methode: schip-voor-schip coördinatie met rederijen die willen meewerken, in plaats van hooggeprofileerde marinebegeleidingen .

Twee reders bevestigden contact te hebben met het Amerikaanse leger voor navigatieadvies . Volgens bronnen die met The New York Times spraken, begeleidde CENTCOM in de drie weken voor 1 juni ongeveer 70 schepen in en uit de Perzische Golf via een speciaal kanaal dat ver van de Iraanse kustlijn blijft . De meeste van die schepen schakelden hun Automatic Identification System (AIS) uit — de navigatiebakens die de positie van een schip uitzenden — om detectie door Iran te voorkomen. Dit betekent dat ze volledig vertrouwden op de aanwijzingen van Central Command .

CENTCOM benadrukt dat het geen gewapende escortes verzorgt voor deze transits . In plaats daarvan coacht de marine het scheepvaartpersoneel in het veilig navigeren door de zeestraat, een inspanning die het hoofdkwartier van de Amerikaanse Vijfde Vloot in Bahrein publiekelijk heeft erkend .

Helikopterbegeleiding vanuit Oman? Geen bewijs

Eén specifieke bewering die rondgaat — dat Amerikaanse helikopters vanuit Oman koopvaardijschepen begeleiden — wordt niet ondersteund door het beschikbare bewijsmateriaal. CENTCOM heeft beelden vrijgegeven van MH-60S Sea Hawk-helikopters die mariniers laten abseilen op schepen in het kader van handhaving van de blokkade . Amerikaanse Apache- en MH-60-helikopters brachten begin mei ook zes Iraanse snelle boten tot zinken nabij de zeestraat . Maar geen enkele bron in de huidige dataset beschrijft een helikopterbegeleidingsprogramma dat vanuit Oman opereert. Totdat er nader bewijs opduikt, moet deze claim als onbevestigd worden beschouwd.

De omleidingscampagne in cijfers

De omvang van de Amerikaanse operatie om schepen om te leiden is aanzienlijk:

• 27 mei 2026: het Amerikaanse leger had 109 koopvaardijschepen omgeleid in de Arabische Zee om de blokkade te handhaven .
• 1 juni 2026: het aantal steeg naar 121 omgeleide schepen en vijf uitgeschakelde, volgens CENTCOM .

Deze omleidingen waren gericht op schepen met bestemming of herkomst Iran. De operatie omvatte ook het uitschakelen van de motoren van vaartuigen die de blokkade probeerden te doorbreken. CENTCOM bracht beelden van zo'n incident naar buiten, waarop een Amerikaanse marineman te horen is die een schip sommeert om te keren .

Het trage, onevenwichtige herstel van het scheepvaartverkeer

Het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz is hersteld van het oorlogsdieptepunt, maar blijft ver onder het normale niveau — en het herstel verloopt traag en ongelijkmatig.

Vooroorlogse basislijn: normaal gesproken vonden er 100 tot 120 scheepstransits per dag plaats, met sommige schattingen die zelfs tot 153 reiken . Oorlogsdieptepunt: het wekelijkse verkeer zakte op het hoogtepunt van de crisis in tot slechts 19 schepen . Half mei 2026: het wekelijkse scheepvaartverkeer klom naar 55, een scherpe stijging maar nog altijd een fractie van normaal . Begin juni 2026: het verkeer bleef beperkt en inconsistent.

Bloomberg rapporteerde dat het op de ochtend van 2 juni slechts twee inkomende commerciële transits waarnam, na twee uitgaande schepen de dag ervoor . Energy Aspects, dat gebruik maakt van eigen geospatiale inlichtingen, merkte op dat er in de hele maand mei minder dan 50 geladen niet-Iraanse tankers door de zeestraat voeren .

"Hoewel een aantal individuele transits de krantenkoppen haalt die wijzen op een herstel van de stromen, vertelt het totaalbeeld een ander verhaal," schreef Energy Aspects in een analyse van 2 juni . De uitgaande stroom van niet-Iraanse olie bedraagt gemiddeld slechts een kleine fractie van het vooroorlogse niveau. Analisten bestempelen de verstoring inmiddels als de grootste aanbodschok in olie en LNG in de geschiedenis .

Iran heeft zich gecommitteerd aan het herstellen van de doorvaart tot ongeveer 100 schepen per dag binnen één maand, wat het verkeer zou terugbrengen op het vooroorlogse volume . Maar marktanalisten waarschuwen dat er aan concrete voorwaarden voldaan moet zijn voordat de zeestraat als commercieel heropend kan worden beschouwd. S&P Global Energy heeft vijf voorwaarden geïdentificeerd, waarvan de eerste een betekenisvol herstel van het scheepvaartverkeer is — het verkeer moet terugkeren naar 50% tot 90% van het vooroorlogse niveau en gedurende één tot vier weken stabiel blijven . Dat is nog niet gebeurd.

Analisten van Kpler voorspellen een gefaseerd herstel van mei tot september, afhankelijk van het type schip . Voorlopig bevindt de zeestraat zich in wat Kpler omschrijft als een "beperkte en gecontroleerde fase" — Iran heeft nog steeds aanzienlijke controle over de doorvaart en volledig vrije doorgang is niet hersteld .