Washington flirt met staatsbelang in AI-giganten: gratis dividend voor elke Amerikaan?

In deze diplomatieke charmeoffensief is de rol van OpenAI-CEO Sam Altman cruciaal. Volgens het NOTUS-rapport is hij de primaire aanjager van het idee. Altman heeft het concept sinds begin 2025 herhaaldelijk besproken met kopstukken uit de regering-Trump, en heeft het zelfs rechtstreeks gepitcht bij de president zelf . Zijn argumentatie is simpel en krachtig: als AI de wereld fundamenteel verandert, moet het grote publiek ook meeprofiteren van de astronomische winsten die deze technologie genereert . Deze publieke inzet past in een bredere strategie van Altman om OpenAI te positioneren als een nationaal strategisch belang, zeker nu het bedrijf zelf aanstuurt op een langverwachte beursgang (IPO).

De spelbreker: Anthropic zegt 'nee'

Waar OpenAI openstaat voor het gesprek – en Altman het actief aanmoedigt – reageert concurrent Anthropic terughoudend tot ronduit afwijzend. Het bedrijf, bekend om zijn sterke focus op AI-veiligheid, heeft ambtenaren te kennen gegeven geen interesse te hebben in het verstrekken van een aandelenbelang aan de overheid . De zorg binnen Anthropic is dat een financiële band met de overheid zijn onafhankelijke missie kan ondermijnen. Invloed van de staat, zo is de redenering, zou kunnen botsen met het doel om op een verantwoorde, onafhankelijke manier 's werelds meest geavanceerde AI te ontwikkelen .

De blauwdruk: De quantum-miljardendeal

De gesprekken over AI-aandelen staan niet op zichzelf. Ze komen amper twee weken nadat het ministerie van Economische Zaken een megadeal aankondigde in de quantumsector. Op 21 mei 2026 maakte het departement bekend voor $2,013 miljard aan intentieverklaringen te hebben getekend met negen quantumcomputerbedrijven, gefinancierd via de CHIPS and Science Act . Opvallend detail: de Amerikaanse overheid bedong bij deze investeringen een minderheidsbelang zonder zeggenschap in de deelnemende bedrijven .

Deze bedrijven zijn onder meer:

• IBM, dat ongeveer $1 miljard ontvangt voor een speciale quantumchipfabriek.
• GlobalFoundries, dat circa $375 miljoen krijgt.
• Andere partijen als D-Wave, IonQ en Rigetti, die elk rond de $100 miljoen ontvangen .

Deze constructie – het nemen van een aandeel in ruil voor forse overheidssteun – is een precedent. Het is nu exact dit model dat men in gedachten lijkt te hebben voor AI-bedrijven, met één groot verschil: de AI-deal zou volledig vrijwillig zijn en nog in de conceptuele fase verkeren .

De bredere context: AI-veiligheid en innovatie

De berichtgeving over overheidsaandelen valt samen met een nieuwe uitvoeringsorder van president Trump. Op 2 juni ondertekende hij het decreet "Promoting Advanced Artificial Intelligence Innovation and Security". Dit order roept federale instanties op om een kader te scheppen voor het veilig uitrollen van 'frontier'-AI-modellen . Het bevat onder meer een vrijwillige procedure waarbij ontwikkelaars hun modellen voorafgaand aan de release tot 30 dagen ter beoordeling aan de overheid kunnen voorleggen . Het order benadrukt de Amerikaanse beleidslijn: voorop blijven lopen in AI-innovatie, terwijl de cyberveiligheid van kritieke infrastructuur gewaarborgd moet worden .

Samenvattend kan men stellen dat Washington op meerdere borden tegelijk schaakt. Enerzijds probeert men via wetgeving en vrijwillige afspraken grip te krijgen op de beveiligingsrisico's van AI. Anderzijds verkent men met de AI-industrie een futuristisch model van 'volkskapitalisme', waarin de burger direct meedeelt in de overwinsten van een technologie die zijn leven ingrijpend zal veranderen.