Mijnbouw in Afrika vernietigt 34 keer meer bos dan de mijn zelf

Een grootschalige studie gepubliceerd in Nature op 3 juni 2026 legt een schokkend sneeuwbaleffect bloot: industriële mijnbouw in Afrika veroorzaakt ontbossing op een enorme schaal buiten de daadwerkelijke mijngrenzen. Voor elke hectare actief mijnterrein verdwijnt er 34 hectare bos door de aanleg van toegangswegen, huisvesting, landbouwgrond en andere voorzieningen . Dit betekent dat de werkelijke impact op bossen decennia lang zwaar is onderschat.

De belangrijkste bevindingen op een rij

• Het multipliereffect: Tussen 2001 en 2020 werd 187.000 hectare Afrikaans bos direct omgevormd tot mijngebied – een oppervlakte zo groot als Mauritius. Maar de infrastructuur die deze mijnen ondersteunde, vernietigde bos in een tempo dat 34 keer hoger lag .
• Wereldwijd perspectief: Een begeleidende studie in Nature Communications (december 2025) toont aan dat mijnbouwgedreven ontbossing wereldwijd twee tot drie keer hoger is dan eerdere datasets suggereerden. In totaal ging het om 19.765 km² bosverlies en een uitstoot van 0,75 Pg CO₂ . Opmerkelijk is dat meer dan de helft van deze ontbossing (50,29%) is toe te schrijven aan niet-geregistreerde mijnbouw, zoals informele en kleinschalige activiteiten die vaak buiten het zicht van autoriteiten plaatsvinden .
• De grootste boosdoeners: Wereldwijd veroorzaakt goudwinning de meeste mijnbouwgerelateerde ontbossing, gevolgd door steenkool. De nieuwste cijfers laten echter een zorgwekkende trend zien: de ontbossing door energietransitiemineralen zoals koper en kobalt is de afgelopen jaren sneller gestegen dan die door steenkool . Vooral de kopermijnen in de Democratische Republiek Congo (DRC) zijn een belangrijke hotspot . Daar leidt de winning van kobalt – onmisbaar voor accu's van elektrische auto's – eveneens tot grootschalige boskap .

De paradox van de schone energietransitie

Hier knelt de schoen. Om klimaatverandering tegen te gaan, zijn we massaal elektrische voertuigen, zonnepanelen, windturbines en batterijen gaan produceren. Al deze technologieën vergen enorme hoeveelheden koper, kobalt, lithium en zeldzame aardmetalen. De vraag naar deze transitiemineralen kan volgens prognoses tegen 2040 tot wel 40 keer zo groot worden .

Dezelfde mineralen die nodig zijn om de wereldwijde CO₂-uitstoot terug te dringen, vormen nu de motor achter versnelde ontbossing in Afrika – met name in het kwetsbare Congobekken, het op één na grootste regenwoud ter wereld . Terwijl mijnen zich uitbreiden naar steeds diepere, voorheen ontoegankelijke bosgebieden, ontstaan er complete nederzettingen rond de winningslocaties. Kleine, vaak illegale mijnwerkers strijken neer in het kielzog van de industriële operaties, waardoor het indirecte bosverlies tot wel 5 kilometer ver buiten de mijngrens kan reiken .

"De technologieën die onze planeet moeten redden, dreigen de ecosystemen die we juist willen beschermen verder te beschadigen," zo vat het World Economic Forum deze duurzaamheidsparadox samen . De CO₂ die vrijkomt bij het kappen en verbranden van bossen ondermijnt de klimaatwinst van de groene transitie al aan de basis. Daarnaast waarschuwen experts dat het huidige beleid onvoldoende is. Zo herzien verschillende landen hun mijnbouwwetten om ecologisch herstel verplicht te stellen, maar deze regels gelden vaak niet voor overzeese operaties in tropisch Afrika en Azië .

Wat betekent dit voor de toekomst?

De uitdaging is duidelijk. Zonder ingrijpende verbeteringen in het monitoren en reguleren van mijnbouw – inclusief de informele sector – blijft de energietransitie ten koste gaan van vitale bossen en lokale gemeenschappen . Experts pleiten voor strengere gedragscodes, betere handhaving van herbebossingsverplichtingen en meer transparantie in toeleveringsketens .

Alleen door de werkelijke, totale voetafdruk van mijnbouw te erkennen – niet alleen de mijnput, maar ook de wegen, dorpen en akkers eromheen – kunnen overheden en bedrijven werken aan een energietransitie die zowel klimaatneutraal als bosvriendelijk is.