Bundibugyo Ebola-uitbraak escaleert: meer besmettingen, haperende contacttracering en oplopende reisbeperkingen

• DRC: 344 bevestigde gevallen, 60 bevestigde sterfgevallen en 116 verdachte gevallen die nog onderzocht worden.
• Oeganda: 15 bevestigde gevallen en 1 bevestigd sterfgeval. Minstens 7 van deze gevallen houden verband met lokale overdracht, en 4 zijn gelinkt aan reizen vanuit de DRC.

Het overgrote deel van de besmettingen in de DRC concentreert zich in de oostelijke provincies Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu, met name in gezondheidszones zoals Rwampara en Bunia . In Oeganda werden acht van de negen geografisch geïdentificeerde gevallen gemeld in de hoofdstad Kampala, en één in het aangrenzende district Wakiso .

Een complexe grensoverschrijdende crisis

Deze uitbraak is opmerkelijk omdat het de eerste bevestigde Bundibugyo-ebolavirusuitbraak is sinds 2012, en de allereerste die vanaf het begin als grensoverschrijdend is aangemerkt . Ze legt diepe zwakheden bloot in de regionale surveillance- en contacttraceringssystemen. Het International Rescue Committee (IRC) gaf op 1 juni een dringende waarschuwing af: het virus heeft zich mogelijk tot wel drie maanden onopgemerkt verspreid voordat medio mei de eerste officiële gevallen werden bevestigd .

Een cruciaal punt is dat het IRC meldde dat momenteel slechts ongeveer 20% van de contacten wordt getraceerd. Dit is een gevaarlijk laag percentage, wat betekent dat gezondheidsautoriteiten moeite hebben om nieuwe transmissieketens te identificeren en te isoleren . De directeur-generaal van de WHO versterkte deze zorg op 3 juni door op te merken dat slechts ongeveer 45% van de contacten is opgevolgd, ver onder de 90%-doelstelling die nodig is om de uitbraak voor te blijven .

De reiszaak via de VAE

Een extra complicerende factor is een inwoner van Congo die via de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) reisde voordat hij in Oeganda aankwam. Deze persoon is bevestigd als een van de 15 gevallen in Oeganda . De WHO werkt samen met de volksgezondheidsinstanties in zowel Oeganda als de VAE om het risico op blootstelling tijdens de reis te beoordelen en internationale contacttracering te vergemakkelijken . Deze casus onderstreept de kans op verdere geografische verspreiding. Eerder werd ook al een besmetting bij een Amerikaanse staatsburger bevestigd; deze persoon is voor zorg overgebracht .

Internationale reisbeperkingen en -adviezen

Als reactie op de escalerende crisis en de PHEIC-verklaring heeft een groeiende lijst landen reisbeperkingen of -adviezen ingesteld, hoewel de WHO dergelijke maatregelen formeel afraadt omdat er geen wetenschappelijk bewijs voor het nut ervan is .

• Verenigde Staten: De CDC heeft de toegang tijdelijk beperkt voor bepaalde niet-staatsburgers die recent in de DRC, Oeganda of Zuid-Soedan waren. Amerikaanse staatsburgers mogen het land wel in, maar worden onderworpen aan verscherpte gezondheidscontroles . De CDC adviseert alle terugkerende reizigers om zichzelf 21 dagen lang te controleren op symptomen .
• Oeganda: Het land sloot eind mei zijn grens met de DRC voor minstens vier weken. Alleen essentiële vracht, hulpverleners en veiligheidspersoneel mogen na screening de grens over . Oeganda heeft ook tijdelijk vluchten van en naar de DRC opgeschort .
• Rwanda: Heeft reisbeperkingen opgelegd in een poging om verspreiding van het virus te voorkomen .
• Verenigde Arabische Emiraten: Heeft een nationaal gezondheidsadvies uitgegeven tegen alle niet-essentiële reizen naar Oeganda, de DRC en Zuid-Soedan, en de waakzaamheid voor inkomende gevallen verhoogd .
• Canada, Bahrein, Jordanië en Thailand: Ook deze landen zouden reisgerelateerde maatregelen hebben genomen, bovenop al langer bestaande adviezen van landen zoals Ierland, dat alle reizen naar de DRC afraadt .

Ernst van de stam en het gebrek aan een vaccin

Het Bundibugyo-virus (BDBV) is een aparte soort binnen het Ebolavirus-geslacht, met een geschat sterftecijfer van 30% tot 50% . In tegenstelling tot het Zaïre-ebolavirus dat de grote epidemie in West-Afrika van 2014-2016 veroorzaakte, zijn er voor de Bundibugyo-stam geen vaccins of specifieke antivirale behandelingen goedgekeurd . Hierdoor zijn gezondheidswerkers aangewezen op ondersteunende klinische zorg en niet-farmaceutische interventies zoals isolatie en veilige begrafenissen – middelen die alleen effectief zijn als gevallen en hun contacten snel worden geïdentificeerd. Bij deze uitbraak dreigt de ernstig beperkte contacttracering de hele indammingstrategie te ondermijnen . Er wordt gewerkt aan het testen van veelbelovende vaccinkandidaten, maar vooralsnog blijft de medische gereedschapskist gevaarlijk beperkt .

De WHO heeft het risico voor de DRC beoordeeld als "Zeer hoog" en voor Oeganda als "Hoog", terwijl buurlanden een aanzienlijk risico lopen op verdere verspreiding . Terwijl conflicten, honger en een fragiel gezondheidssysteem de respons in het oosten van de DRC ter plaatse bemoeilijken, werken mondiale gezondheidsfunctionarissen in een race tegen de klok om de kloof te dichten tussen de waarschijnlijke werkelijke omvang van de uitbraak en het huidige bereik van de inperkingsinspanningen .