Deze verschuiving is meer dan een boekhoudkundig effect. Ze weerspiegelt zowel agressieve aankopen door de officiële sector als aanzienlijke waardestijgingen van bestaande goudvoorraden. De eigen balans van de ECB is een microkosmos van deze wereldwijde trend. De waarde van haar goudvoorraad steeg in 2025 met €18,9 miljard tot €59,8 miljard, volledig gedreven door de stijgende marktprijs van goud in euro's. Tegelijkertijd daalde de waarde van de deviezenvoorraad van de ECB in Amerikaanse dollars, Japanse yen en Chinese renminbi met €4,8 miljard tot €55,2 miljard, mede door de depreciatie van deze valuta's ten opzichte van de euro .

Geopolitieke drijfveren: waarom centrale banken kopen

ECB-president Christine Lagarde en vicepresident Luis de Guindos hebben aanhoudende geopolitieke spanningen aangewezen als de voornaamste kracht achter deze trend . De wortels van de verschuiving liggen in 2022, toen westerse landen na de invasie van Oekraïne de Russische dollarreserves bevroren. Deze actie leidde wereldwijd tot een fundamentele herbezinning onder centrale banken op de kwetsbaarheid van reserveactiva .

Uit een door de ECB aangehaalde enquête van de World Gold Council onder bijna 60 centrale banken kwamen de belangrijkste drijfveren voor de officiële goudvraag naar voren: diversificatie weg van traditionele reservevaluta's, indekking tegen geopolitiek risico en de behoefte aan een waardeopslag voor de lange termijn in tijden van crisis . In het verslag van de ECB-beleidsvergadering van oktober 2025 werd opgemerkt dat de goudrally "aanvankelijk werd aangedreven door centrale banken die hun reserves diversifieerden, vooral in opkomende markten", voordat deze werd versterkt door institutionele en particuliere beleggers .

De rol van waarderingseffecten

Waarderingseffecten door de stijgende goudprijs hebben het groeiende aandeel van goud in de reserves enorm versterkt. In het verslag van de ECB-vergadering van oktober 2025 werd opgemerkt dat de goudrally "historische correlaties had weerlegd", omdat de prijzen omhoogschoten ondanks een sterke Amerikaanse dollar en hoge reële rendementen . Dit betekent dat zelfs als centrale banken geen grammetje extra hadden gekocht, de marktwaarde en dus het aandeel van hun bestaande goudvoorraden aanzienlijk zou zijn gestegen.

Zo rapporteerde de Duitse Bundesbank dat haar goudpositie naar een historisch hoogtepunt van €395 miljard was geklommen, een door waardering gedreven stijging van €125 miljard in één jaar tijd . Wereldwijd weerspiegelt het stijgende goudaandeel in reserves dus zowel actieve aankopen als de passieve herwaardering van bestaande voorraden .

Diversificatie, niet simpelweg de-dollarisatie

De verschuiving naar goud maakt deel uit van een bredere trend van reservediversificatie, maar het is cruciaal om dit niet te overdrijven als een simpele vlucht uit de dollar. Een in juni 2026 gepubliceerd artikel van de Federal Reserve concludeerde dat de goudaankopen van de meeste landen duiden op "bescheiden diversificatie van internationale reserves" en niet op een strategie van regelrechte de-dollarisatie . In dollars luidende activa vertegenwoordigen nog steeds het grootste aandeel van de wereldwijde reserves (42%), ook al is goud specifiek de Amerikaanse staatsobligaties gepasseerd .

De diversificatie vindt op meerdere fronten plaats. In het ECB-rapport van juni 2025 werd opgemerkt dat het gecombineerde aandeel van niet-traditionele reservevaluta's zoals de Australische en Canadese dollar steeg naar 9,6%, een toename van 2,4 procentpunt ten opzichte van het niveau van voor de Oekraïne-invasie. Bovendien bleek uit enquêtegegevens dat twee derde van de reservebeheerders verwachtte zijn allocatie naar goud verder te verhogen .

Een ander dramatisch datapunt – een daling van $82 miljard in Amerikaanse staatsobligaties in bewaring bij de New York Fed tegen maart 2026 – onderstreept de volatiele omgeving. Deze uitverkoop werd grotendeels toegeschreven aan olie-importerende landen zoals Turkije, India en Thailand, die dollarreserves liquideerden om hun eigen valuta te ondersteunen en energie-importen te betalen na de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz . Hoewel dit geen directe oorzaak is van de goudstijging, illustreert het de acute liquiditeitsdruk die niet-dollar reserveactiva aantrekkelijker maakt.

De grootste officiële goudkopers in 2025

De netto-goudaankopen door centrale banken bedroegen in 2025 in totaal ongeveer 850 ton, een daling ten opzichte van de recordhoeveelheid van 1.045 ton in 2024, maar nog steeds ver boven het historische gemiddelde . Een aanzienlijk deel van deze vraag kwam uit opkomende markten.

De grootste kopers op basis van beschikbare gegevens van de World Gold Council en andere bronnen zijn:

• Polen: De Nationale Bank van Polen was voor het tweede achtereenvolgende jaar de grootste koper en voegde ongeveer 102 ton toe, waarmee de reserves op 550 ton kwamen. De bank bevestigde haar toewijding aan goud door haar streefallocatie te verhogen naar 30% van de totale reserves .
• Kazachstan: De Nationale Bank van Kazachstan was de op één na grootste koper en voegde in een recordjaar, gedreven door aankopen uit binnenlandse productie, ongeveer 57 ton toe .
• Brazilië: De Centrale Bank van Brazilië keerde na een pauze van vier jaar terug op de markt en kocht in enkele maanden 43 ton, waarmee het totaal op 172 ton kwam .
• China: De People's Bank of China zette haar aankoopreeks voort en voegde in 17 opeenvolgende maanden 27 ton toe, waarmee de officieel gerapporteerde reserves op 2.306 ton kwamen .
• Turkije: De Centrale Bank van Turkije bleef gestaag accumuleren en voegde nog eens 22 ton toe aan haar omvangrijke reserves .

De structurele beperkingen van goud als reserveactief

Ondanks de opmars van goud waarschuwen de ECB en andere analisten dat het geen volledige vervanging is voor reservesystemen op basis van fiatgeld. Een enquête van de World Gold Council onder centrale bankiers noemde diversificatie en geopolitieke indekking als belangrijkste motieven voor het aanhouden van goud, wat impliciet de aparte rol ervan ten opzichte van rentedragende staatsobligaties benadrukt .

Belangrijke structurele beperkingen van goud vergeleken met belangrijke fiat-reserveactiva zijn:

• Geen rendement: Goud biedt geen couponinkomsten, waardoor het in een omgeving met hoge rentes minder aantrekkelijk is als inkomstengenererend actief .
• Fysieke opslag: Als fysiek actief brengt goud kosten voor bewaring, kluizen en verzekering met zich mee die niet van toepassing zijn op elektronische effecten .
• Liquiditeit voor interventies: Goud is een uitstekende waardeopslag, maar is minder direct bruikbaar dan liquide deviezendeposito's of effecten voor dagelijkse valuta-interventies en afwikkeling .
• Prijsvolatiliteit: De ECB merkte op dat de sterke goudrally "historische correlaties had weerlegd", wat de potentie voor onvoorspelbare prijsschommelingen ten opzichte van andere activaklassen benadrukt .
• Schaalbaarheid: De functie van goud kan het best worden begrepen als aanvulling op fiat-reserveactiva, niet als een schaalbaar alternatief voor de diepte en operationele flexibiliteit van de grote obligatiemarkten .

De opmars van goud naar de koppositie in het reservemiddelenklassement is een mijlpaal die een diep onbehagen met de geopolitieke status quo signaleert. Toch zorgen de beperkingen ervan dat de fundamentele rol van de belangrijkste fiatvaluta's en hun obligatiemarkten in het wereldwijde financiële systeem intact blijft.

Deze verschuiving is meer dan een boekhoudkundig effect. Ze weerspiegelt zowel agressieve aankopen door de officiële sector als aanzienlijke waardestijgingen van bestaande goudvoorraden. De eigen balans van de ECB is een microkosmos van deze wereldwijde trend. De waarde van haar goudvoorraad steeg in 2025 met €18,9 miljard tot €59,8 miljard, volledig gedreven door de stijgende marktprijs van goud in euro's. Tegelijkertijd daalde de waarde van de deviezenvoorraad van de ECB in Amerikaanse dollars, Japanse yen en Chinese renminbi met €4,8 miljard tot €55,2 miljard, mede door de depreciatie van deze valuta's ten opzichte van de euro .

Geopolitieke drijfveren: waarom centrale banken kopen

ECB-president Christine Lagarde en vicepresident Luis de Guindos hebben aanhoudende geopolitieke spanningen aangewezen als de voornaamste kracht achter deze trend . De wortels van de verschuiving liggen in 2022, toen westerse landen na de invasie van Oekraïne de Russische dollarreserves bevroren. Deze actie leidde wereldwijd tot een fundamentele herbezinning onder centrale banken op de kwetsbaarheid van reserveactiva .

Uit een door de ECB aangehaalde enquête van de World Gold Council onder bijna 60 centrale banken kwamen de belangrijkste drijfveren voor de officiële goudvraag naar voren: diversificatie weg van traditionele reservevaluta's, indekking tegen geopolitiek risico en de behoefte aan een waardeopslag voor de lange termijn in tijden van crisis . In het verslag van de ECB-beleidsvergadering van oktober 2025 werd opgemerkt dat de goudrally "aanvankelijk werd aangedreven door centrale banken die hun reserves diversifieerden, vooral in opkomende markten", voordat deze werd versterkt door institutionele en particuliere beleggers .

De rol van waarderingseffecten

Waarderingseffecten door de stijgende goudprijs hebben het groeiende aandeel van goud in de reserves enorm versterkt. In het verslag van de ECB-vergadering van oktober 2025 werd opgemerkt dat de goudrally "historische correlaties had weerlegd", omdat de prijzen omhoogschoten ondanks een sterke Amerikaanse dollar en hoge reële rendementen . Dit betekent dat zelfs als centrale banken geen grammetje extra hadden gekocht, de marktwaarde en dus het aandeel van hun bestaande goudvoorraden aanzienlijk zou zijn gestegen.

Zo rapporteerde de Duitse Bundesbank dat haar goudpositie naar een historisch hoogtepunt van €395 miljard was geklommen, een door waardering gedreven stijging van €125 miljard in één jaar tijd . Wereldwijd weerspiegelt het stijgende goudaandeel in reserves dus zowel actieve aankopen als de passieve herwaardering van bestaande voorraden .

Diversificatie, niet simpelweg de-dollarisatie

De verschuiving naar goud maakt deel uit van een bredere trend van reservediversificatie, maar het is cruciaal om dit niet te overdrijven als een simpele vlucht uit de dollar. Een in juni 2026 gepubliceerd artikel van de Federal Reserve concludeerde dat de goudaankopen van de meeste landen duiden op "bescheiden diversificatie van internationale reserves" en niet op een strategie van regelrechte de-dollarisatie . In dollars luidende activa vertegenwoordigen nog steeds het grootste aandeel van de wereldwijde reserves (42%), ook al is goud specifiek de Amerikaanse staatsobligaties gepasseerd .

De diversificatie vindt op meerdere fronten plaats. In het ECB-rapport van juni 2025 werd opgemerkt dat het gecombineerde aandeel van niet-traditionele reservevaluta's zoals de Australische en Canadese dollar steeg naar 9,6%, een toename van 2,4 procentpunt ten opzichte van het niveau van voor de Oekraïne-invasie. Bovendien bleek uit enquêtegegevens dat twee derde van de reservebeheerders verwachtte zijn allocatie naar goud verder te verhogen .

Een ander dramatisch datapunt – een daling van $82 miljard in Amerikaanse staatsobligaties in bewaring bij de New York Fed tegen maart 2026 – onderstreept de volatiele omgeving. Deze uitverkoop werd grotendeels toegeschreven aan olie-importerende landen zoals Turkije, India en Thailand, die dollarreserves liquideerden om hun eigen valuta te ondersteunen en energie-importen te betalen na de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz . Hoewel dit geen directe oorzaak is van de goudstijging, illustreert het de acute liquiditeitsdruk die niet-dollar reserveactiva aantrekkelijker maakt.

De grootste officiële goudkopers in 2025

De netto-goudaankopen door centrale banken bedroegen in 2025 in totaal ongeveer 850 ton, een daling ten opzichte van de recordhoeveelheid van 1.045 ton in 2024, maar nog steeds ver boven het historische gemiddelde . Een aanzienlijk deel van deze vraag kwam uit opkomende markten.

De grootste kopers op basis van beschikbare gegevens van de World Gold Council en andere bronnen zijn:

• Polen: De Nationale Bank van Polen was voor het tweede achtereenvolgende jaar de grootste koper en voegde ongeveer 102 ton toe, waarmee de reserves op 550 ton kwamen. De bank bevestigde haar toewijding aan goud door haar streefallocatie te verhogen naar 30% van de totale reserves .
• Kazachstan: De Nationale Bank van Kazachstan was de op één na grootste koper en voegde in een recordjaar, gedreven door aankopen uit binnenlandse productie, ongeveer 57 ton toe .
• Brazilië: De Centrale Bank van Brazilië keerde na een pauze van vier jaar terug op de markt en kocht in enkele maanden 43 ton, waarmee het totaal op 172 ton kwam .
• China: De People's Bank of China zette haar aankoopreeks voort en voegde in 17 opeenvolgende maanden 27 ton toe, waarmee de officieel gerapporteerde reserves op 2.306 ton kwamen .
• Turkije: De Centrale Bank van Turkije bleef gestaag accumuleren en voegde nog eens 22 ton toe aan haar omvangrijke reserves .

De structurele beperkingen van goud als reserveactief

Ondanks de opmars van goud waarschuwen de ECB en andere analisten dat het geen volledige vervanging is voor reservesystemen op basis van fiatgeld. Een enquête van de World Gold Council onder centrale bankiers noemde diversificatie en geopolitieke indekking als belangrijkste motieven voor het aanhouden van goud, wat impliciet de aparte rol ervan ten opzichte van rentedragende staatsobligaties benadrukt .

Belangrijke structurele beperkingen van goud vergeleken met belangrijke fiat-reserveactiva zijn:

• Geen rendement: Goud biedt geen couponinkomsten, waardoor het in een omgeving met hoge rentes minder aantrekkelijk is als inkomstengenererend actief .
• Fysieke opslag: Als fysiek actief brengt goud kosten voor bewaring, kluizen en verzekering met zich mee die niet van toepassing zijn op elektronische effecten .
• Liquiditeit voor interventies: Goud is een uitstekende waardeopslag, maar is minder direct bruikbaar dan liquide deviezendeposito's of effecten voor dagelijkse valuta-interventies en afwikkeling .
• Prijsvolatiliteit: De ECB merkte op dat de sterke goudrally "historische correlaties had weerlegd", wat de potentie voor onvoorspelbare prijsschommelingen ten opzichte van andere activaklassen benadrukt .
• Schaalbaarheid: De functie van goud kan het best worden begrepen als aanvulling op fiat-reserveactiva, niet als een schaalbaar alternatief voor de diepte en operationele flexibiliteit van de grote obligatiemarkten .

De opmars van goud naar de koppositie in het reservemiddelenklassement is een mijlpaal die een diep onbehagen met de geopolitieke status quo signaleert. Toch zorgen de beperkingen ervan dat de fundamentele rol van de belangrijkste fiatvaluta's en hun obligatiemarkten in het wereldwijde financiële systeem intact blijft.