Wat we weten over de nieuwe Ebola-uitbraak in DR Congo en Oeganda

Een nieuwe uitbraak van de Ebola‑virusziekte in Centraal‑Afrika heeft internationale gezondheidsinstanties in hoogste staat van paraatheid gebracht. Besmettingen werden vastgesteld in de Democratische Republiek Congo (DRC) en zijn inmiddels ook over de grens in Oeganda gemeld. Gezondheidsautoriteiten zeggen dat de uitbraak begon in de provincie Ituri in het noordoosten van de DRC en inmiddels honderden vermoedelijke besmettingen en tientallen doden heeft veroorzaakt.

Waar de uitbraak plaatsvindt

De eerste bevestigde gevallen werden gemeld in Ituri Province, een regio in het oosten van de DRC waar in het verleden vaker Ebola‑uitbraken zijn geweest. Kort daarna werden ook gevallen in Oeganda vastgesteld, die gelinkt waren aan reizen vanuit de DRC. Daarmee was duidelijk dat het virus de grens al was overgestoken.

De grensgebieden in deze regio zijn relatief open en er is veel verkeer tussen dorpen en steden in verschillende landen. Daardoor kunnen infecties zich relatief snel verspreiden als de controlemaatregelen niet streng genoeg zijn.

Aantal gevallen en sterfgevallen

In vroege rapportages van gezondheidsautoriteiten werden de volgende cijfers genoemd:

• 336 vermoedelijke Ebola‑gevallen
• 88 sterfgevallen die met de uitbraak in verband worden gebracht

Deze cijfers zijn gemeld door de Africa Centres for Disease Control and Prevention (Africa CDC) en overgenomen door internationale media tijdens de eerste fase van de crisis.

Experts waarschuwen dat het werkelijke aantal besmettingen hoger kan liggen, omdat tijdens het begin van een uitbraak vaak veel gevallen nog niet via laboratoriumtests zijn bevestigd.

Welke virusvariant de uitbraak veroorzaakt

De huidige uitbraak wordt veroorzaakt door de Bundibugyo‑variant van het Ebola‑virus (Bundibugyo ebolavirus).

Deze variant komt minder vaak voor dan de Zaire‑variant, die verantwoordelijk was voor de grote West‑Afrikaanse epidemie van 2014–2016. Toch kan Bundibugyo een ernstige vorm van hemorragische koorts veroorzaken met een relatief hoog sterftepercentage.

Een belangrijk probleem voor gezondheidsdiensten is dat er geen specifiek goedgekeurd vaccin tegen de Bundibugyo‑variant beschikbaar is. Dat beperkt de mogelijkheden om snel grootschalige vaccinatiecampagnes in te zetten om de uitbraak in te dammen.

WHO roept internationale gezondheidsnoodsituatie uit

Op 17 mei 2026 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de uitbraak officieel uitgeroepen tot een Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) volgens de Internationale Gezondheidsregeling.

Een PHEIC is het hoogste waarschuwingsniveau van de WHO voor gezondheidscrises die internationale verspreiding kunnen veroorzaken. Zo’n verklaring maakt het makkelijker om wereldwijd middelen te mobiliseren, informatie te delen en grensoverschrijdende surveillance te versterken.

De WHO benadrukte wel dat de situatie nog niet voldoet aan de criteria voor een pandemie‑noodsituatie, een aparte categorie die na de COVID‑19‑pandemie werd geïntroduceerd.

Africa CDC verklaart continentale noodsituatie

Naast de WHO heeft ook de Africa Centres for Disease Control and Prevention (Africa CDC) een hoge alarmstatus afgekondigd. De organisatie verklaarde de uitbraak een Public Health Emergency of Continental Security.

Met deze verklaring kan Africa CDC noodteams inzetten, extra middelen mobiliseren en de samenwerking tussen Afrikaanse landen versterken om verspreiding te voorkomen.

Tien Afrikaanse landen met verhoogd risico

Volgens Africa CDC lopen tien extra landen in Afrika een verhoogd risico dat het virus zich verder verspreidt. Dat komt vooral door intensieve reisverbindingen en gedeelde grenzen met de getroffen gebieden.

De landen die volgens de organisatie extra alert moeten zijn, zijn:

• Angola
• Burundi
• Centraal‑Afrikaanse Republiek
• Republiek Congo
• Ethiopië
• Kenia
• Rwanda
• Zuid‑Soedan
• Tanzania
• Zambia

Behalve Ethiopië delen deze landen allemaal een landgrens met de DRC of Oeganda, wat de kans op grensoverschrijdende verspreiding vergroot.

Internationale reacties en voorzorgsmaatregelen

De uitbraak leidde wereldwijd tot verschillende maatregelen en reacties.

De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) meldden dat ze internationale responsactiviteiten hebben geactiveerd en gezondheidsadviezen hebben verspreid voor artsen, reizigers en gezondheidsdiensten met betrekking tot de uitbraak in de DRC en Oeganda.

Ook buiten Afrika werden voorzorgsmaatregelen genomen. Zo werd de Vierde India‑Afrika Forumtop, die eind mei 2026 in New Delhi zou plaatsvinden, uitgesteld vanwege de zich ontwikkelende Ebola‑situatie op het continent.

Waarom gezondheidsdeskundigen bezorgd blijven

Gezondheidsorganisaties noemen meerdere redenen waarom deze uitbraak nauwlettend wordt gevolgd:

• Het virus heeft al grensoverschrijdende verspreiding tussen DRC en Oeganda laten zien.
• De betrokken virusvariant heeft geen specifiek vaccin dat direct ingezet kan worden.
• Het aantal vermoedelijke gevallen suggereert dat de uitbraak mogelijk groter is dan de bevestigde cijfers laten zien.

Om verdere verspreiding te voorkomen richten gezondheidsdiensten zich vooral op snelle opsporing van gevallen, isolatie van patiënten, contactonderzoek en voorlichting aan lokale gemeenschappen.

Volgens internationale gezondheidsautoriteiten blijft het directe risico buiten de getroffen regio voorlopig laag, maar de situatie wordt wereldwijd nauwlettend gevolgd terwijl teams ter plaatse proberen de uitbraak onder controle te krijgen.