VS zet AI in als nieuw geopolitiek wapen op APEC-top

Tijdens de APEC-bijeenkomsten promootten Amerikaanse functionarissen actief AI-tools en aanverwante digitale technologieën als praktische oplossingen voor regionale uitdagingen op het gebied van handel, landbouw en veiligheid. De boodschap werd gepresenteerd als een manier om economische samenwerking te versterken en tegelijkertijd het Amerikaanse leiderschap in opkomende technologieën te onderstrepen.

In plaats van zich alleen te richten op traditionele handelsonderhandelingen, legde Washington de nadruk op technologiepartnerschappen en digitale capaciteiten – een verschuiving die sommige analisten omschrijven als een vorm van “technologie-diplomatie”, waarbij invloed wordt opgebouwd door de adoptie van softwareplatforms, datasystemen en technische standaarden.

Door Amerikaanse technologieën te verankeren in partnerlanden, kunnen netwerkeffecten op lange termijn ontstaan: zodra overheden en industrieën specifieke tools en standaarden hebben geïmplementeerd, wordt overschakelen naar alternatieve ecosystemen steeds moeilijker.

Een fonds van $20 miljoen om AI-adoptie te versnellen

Een centraal initiatief dat rond de bijeenkomsten werd aangekondigd, is een Amerikaans fonds van $20 miljoen dat bedoeld is om partnerlanden te helpen bij de adoptie van Amerikaanse AI-technologieën. Volgens Amerikaanse functionarissen die bij de APEC-gesprekken betrokken waren, moet het fonds pilotprogramma’s, technische bijstand en projecten ondersteunen die praktische toepassingen van AI in regionale industrieën demonstreren.

Het doel is niet alleen het exporteren van software, maar ook het helpen van landen om AI-mogelijkheden te integreren in openbare diensten en economische sectoren – en daarmee Amerikaanse technologie in die systemen te verankeren.

Praktische toepassingen: voedsel, biotechnologie en maritiem toezicht

De Amerikaanse pitch richtte zich op concrete toepassingen in plaats van abstracte AI-mogelijkheden. Voorbeelden die tijdens de APEC-gesprekken werden uitgelicht, zijn onder meer:

• Voedseltraceerbaarheidssystemen die toeleveringsketens volgen en de voedselveiligheid verbeteren
• Genoomsequencing en biotechnologische toepassingen voor gezondheids- en levenswetenschappelijk onderzoek
• Maritieme surveillance- en visserijmonitoringstools die illegale visserij moeten helpen opsporen en mariene hulpbronnen beschermen

Deze sectorspecifieke toepassingen illustreren een bredere aanpak: AI inbedden in regelgevende en wetenschappelijke infrastructuur, zoals landbouw, milieumonitoring en biotechnologie.

Dergelijke systemen kunnen bepalen hoe overheden gegevens verzamelen, normen handhaven en toeleveringsketens beheren – gebieden waar technologische standaarden vaak diepgeworteld raken.

De strategische context: concurrentie met China

De Amerikaanse push op APEC is nauw verbonden met de bredere technologische concurrentie met China. Washington beschouwt de adoptie van digitale infrastructuur en AI-platforms steeds meer als een strategisch vraagstuk, met het argument dat technologiekeuzes economische afhankelijkheden en geopolitieke allianties kunnen beïnvloeden.

Berichten over de APEC-bijeenkomsten beschreven het initiatief als onderdeel van een bredere inspanning om China’s groeiende technologische en maritieme invloed in de regio tegen te gaan door alternatieven te bieden op basis van Amerikaanse systemen en bedrijven.

China promoot op zijn beurt ook zijn eigen digitale platforms en infrastructuur in Azië, waardoor veel landen feitelijk voor een keuze staan tussen concurrerende technologie-ecosystemen.

Parallel spoor: VS-China overleg over AI-veiligheid

Ondanks de concurrentiële dynamiek onderhoudt Washington beperkt contact met Peking over AI-veiligheid en risicobeheer. Amerikaanse en Chinese functionarissen hebben gesprekken gevoerd over de gevaren van geavanceerde AI-systemen en de noodzaak om mondiale risico’s van de technologie te verminderen.

Amerikaanse functionarissen hebben benadrukt dat deze gesprekken niet bedoeld zijn om technologiebeleid op één lijn te brengen of kerncapaciteiten te delen. Het gaat erom communicatiekanalen open te houden en potentiële gevaren van steeds krachtigere AI-systemen aan te pakken.

Dit weerspiegelt een tweesporenaanpak:

• Wereldwijd concurreren op technologisch leiderschap en marktadoptie
• Beperkt samenwerken op het gebied van veiligheid en risicoreductie waar belangen overlappen

Het grotere plaatje

De initiatieven die op APEC werden getoond, laten zien hoe internationaal technologiebeleid aan het verschuiven is. AI is niet langer alleen een binnenlandse innovatiekwestie – het wordt een instrument van economische staatsmanschap.

Door pilotprogramma’s te financieren, sectorspecifieke toepassingen te promoten en regionale partners aan te moedigen Amerikaanse systemen te adopteren, probeert de Verenigde Staten de technologische fundamenten van de Aziatisch-Pacifische economie vorm te geven. Tegelijkertijd laat de voorzichtige dialoog met China over AI-veiligheid zien dat zelfs intense strategische rivalen de noodzaak van communicatie over de risico’s van krachtige AI-technologieën inzien.

Hoe breed Aziatische economieën Amerikaanse tools zullen adopteren – of zullen diversifiëren over meerdere technologie-ecosystemen – zal mede bepalend zijn voor de machtsbalans in het mondiale AI-landschap van het komende decennium.