EU Chips Act II: Waarom Brussel autobouwers dwingt chipleveranciers te spreiden

De eerste Europese Chips Act creëerde een kader om het halfgeleider-ecosysteem van de EU te versterken via investeringen, onderzoek en monitoring van de toeleveringsketen. Het was ontworpen om:

• Productiecapaciteit en innovatie te stimuleren
• De veerkracht van de toeleveringsketen te verbeteren
• De afhankelijkheid van externe leveranciers te verminderen
• Europa te positioneren als leider in chiptechnologie

Het langetermijndoel van de EU is ambitieus: het aandeel van Europa in de wereldwijde halfgeleiderproductie verhogen tot 20% in 2030.

Chips Act II zal dit beleid naar verwachting verfijnen en uitbreiden, met een sterker accent op industriële weerbaarheid en strategische autonomie.

Waarom de EU autobouwers wil dwingen chipleveranciers te spreiden

Een van de meest besproken ideeën in het kader van de nieuwe wet is het verplichten van autofabrikanten om hun halfgeleiderleveranciers te spreiden.

Volgens berichten in Europese media zouden autofabrikanten verplicht kunnen worden om voor bepaalde chips minstens twee leveranciers te hebben en weerbaarheid in hun inkoopbeslissingen te verwerken.

De logica is eenvoudig: één ontbrekend onderdeel kan een complete productielijn stilleggen. Als kritieke chips van slechts één leverancier – of uit één geopolitieke regio – komen, neemt het risico op verstoring aanzienlijk toe.

Europese beleidsmakers zien halfgeleidervoorziening steeds meer niet alleen als een economisch vraagstuk, maar ook als een strategisch veiligheidsvraagstuk dat raakt aan technologische soevereiniteit.

De Nexperia-crisis van 2025: een waarschuwing voor Europa

De roep om strengere regels voor weerbaarheid kreeg meer vaart na de Nexperia-crisis in 2025, die de wereldwijde toeleveringsketen voor de auto-industrie ontwrichtte.

Eind september 2025 nam de Nederlandse regering de controle over Nexperia, een Nederlandse chipfabrikant in handen van het aan China gelinkte Wingtech Technology, vanwege nationale veiligheidsrisico's.

China reageerde met vergeldende exportbeperkingen die de toeleveringsketen van Nexperia troffen, wat de spanningen opvoerde en de beschikbaarheid van halfgeleiders voor de auto-industrie in gevaar bracht.

Omdat Nexperia veelgebruikte chips voor voertuigelektronica produceert, leidde de verstoring al snel tot angst voor productiestops in de hele Europese auto-industrie.

De gebeurtenis legde verschillende structurele kwetsbaarheden bloot:

• Grote afhankelijkheid van een klein aantal leveranciers
• Concentratie van productie in geopolitiek gevoelige regio's
• Beperkt zicht op complexe toeleveringsketens van halfgeleiders

Voor beleidsmakers in Brussel versterkte de crisis de noodzaak om chipvoorziening als kritieke infrastructuur te behandelen, en niet als een puur commercieel vraagstuk.

Maatregelen die worden besproken voor Chips Act II

Hoewel de definitieve wettekst nog niet is gepubliceerd, wijzen beleidsdiscussies en berichtgeving op verschillende mogelijke instrumenten.

Risicogebaseerde inkoopregels

Autofabrikanten moeten mogelijk aantonen dat ze de inkoop van belangrijke halfgeleidercomponenten spreiden, inclusief het betrekken van meerdere leveranciers.

Voorwaardelijke subsidies

Overheidsfinanciering kan worden gekoppeld aan weerbaarheidsdoelen – vergelijkbaar met de eerste Chips Act, die financiële steun koppelt aan projecten die de Europese voorzieningscapaciteit versterken.

Meer EU-financiering voor halfgeleiderprojecten

Industriegroepen en beleidsdiscussies rond 'Chips Act 2.0' pleiten voor sterkere gecentraliseerde EU-financieringsmechanismen om investeringen in halfgeleiders en concurrentievermogen te versnellen.

Brede instrumenten voor ketenweerbaarheid

De EU onderzoekt ook manieren om monitoring, vraagcoördinatie en industriële opschaling in de hele halfgeleiderwaardeketen te verbeteren.

Deze maatregelen worden nog besproken; de uiteindelijke wet kan afwijken van de huidige voorstellen.

Hoe het plan past in de bredere halfgeleiderstrategie van Europa

Chips Act II maakt deel uit van een bredere Europese inspanning om de technologische soevereiniteit in kritieke industrieën te versterken.

Europa is momenteel sterk afhankelijk van halfgeleiderproductie buiten de regio. De oorspronkelijke Chips Act moest dit gat dichten door meer dan €43 miljard aan publieke en private investeringen te mobiliseren voor onderzoek, ontwerp en productiecapaciteit.

De strategie combineert verschillende elementen:

• Subsidies en stimulansen voor nieuwe chipfabrieken
• Ondersteuning voor onderzoek en chipontwerp
• Crisisbewaking en coördinatie tussen EU-lidstaten
• Maatregelen voor ketenweerbaarheid in sleutelsectoren

De auto-industrie speelt een centrale rol in deze strategie omdat het een van de grootste industriële sectoren in Europa is en een van de meest gevoelige voor chiptekorten.

Wat staat er te gebeuren?

Chips Act II blijft een gepland voorstel, geen aangenomen wet. De tijdlijn van de Europese Commissie wijst op een mogelijk wetsvoorstel in 2026, na evaluatie van feedback van belanghebbenden en de werking van de oorspronkelijke wet.

Als het wordt aangenomen, markeert het nieuwe kader een verschuiving in hoe Europa halfgeleidervoorziening behandelt – van een puur marktgedreven model naar een strategisch industriebeleid gericht op weerbaarheid, spreiding en eigen capaciteit.

De Nexperia-crisis heeft laten zien hoe snel een geopolitiek conflict door toeleveringsketens kan razen. Voor Europese beleidsmakers is Chips Act II een poging om te zorgen dat de volgende verstoring niet de fabrieken op het continent stillegt.