APPEC 2026: niet alleen ruwe olie, maar vooral scheepvaart en diesel bepalen het risico

De oliemarkt die afreist naar APPEC 2026 wordt bepaald door twee elkaar versterkende conflicten: verstoorde exportcorridors in het Midden-Oosten en een krapper wordende mondiale dieselmarkt nadat Rusland de uitvoer aan banden legde. Daardoor raakt de markt verder versnipperd. Niet alleen de hoeveelheid beschikbare ruwe olie telt, maar ook of die olie daadwerkelijk verzekerd, vervoerd en op tijd geleverd kan worden.

Brent nadert opnieuw de grens van 100 dollar

Brent sloot op 1 september op 94,65 dollar per vat, na hernieuwde gevechten tussen de Verenigde Staten en Iran: een stijging van 4,6% op één dag. Berichten dat tankers waren geraakt nadat zij de Straat van Hormuz hadden verlaten, vergrootten de vrees voor verdere leveringsproblemen. 2

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) stelde in augustus dat de mondiale olieaanvoer in 2026 met 4,3 miljoen vaten per dag, circa 4%, kan dalen door verstoringen in het Midden-Oosten. Het noemde de sluiting van Hormuz, een blokkade van Iraanse export, aanvallen rond Bab el-Mandeb en lagere export van Kazachse CPC Blend. 1

Een Brent-prijs van 100 dollar is daarmee een voorstelbaar risicoscenario, geen voorspelling. De prijsrichting hangt sterk af van de vraag of schepen veilig en voorspelbaar kunnen varen — niet alleen van de theoretische productiecapaciteit van olieproducenten.

Verstoringen bij Hormuz brengen een logistieke opslag met zich mee

Iran heeft de lijst uitgebreid van schepen die het als niet-conform beschouwt. Die vaartuigen kunnen boetes, inbeslagname of detentie tegemoetzien als ze de Straat van Hormuz proberen te passeren. 6 Ook wanneer vaart nog mogelijk is, maakt dit het transport van olie duurder en onzekerder door hogere verzekerings- en vrachtkosten, ingewikkeldere planning en risico op vertraging bij aflevering.

Voor Aziatische raffinaderijen is de consequentie helder: een lading die op papier beschikbaar is, is niet per definitie een betrouwbare lading voor de raffinaderij. Dat verklaart waarom veilige routes en alternatieve aanvoercorridors centraal staan op APPEC, dat van 7 tot en met 10 september in Singapore plaatsvindt. 16

De beschikbare berichtgeving wijst erop dat de stromen onder het normale niveau blijven, maar hoe lang dat duurt en hoe snel herstel mogelijk is, blijft onzeker. Marktpartijen moeten daarom onderscheid maken tussen een formele sluiting en de langduriger last van selectieve, verstoorde of risicovolle doorvaart.

Diesel is krapper dan ruwe olie

De markt voor geraffineerde olieproducten staat meer onder spanning dan die voor ruwe olie. Rusland voerde op 8 juli een exportverbod op diesel in wegens binnenlandse brandstoftekorten en raffinaderijverstoringen na herhaalde Oekraïense droneaanvallen. De beperkingen zijn verlengd tot en met 30 september en gelden voor diesel, scheepsbrandstof en gasolie die door Russische producenten worden verscheept. 3733

Dat is belangrijk omdat ruwe olie en diesel niet onderling uitwisselbaar zijn. Ruwe olie kan worden omgeleid, opgeslagen of uit voorraden worden vrijgegeven. Extra diesel vraagt daarentegen om passende raffinagecapaciteit, geschikte ruwe olie als grondstof en tijd. Reuters meldde dat brandstofmarkten op een aanbodcrisis wezen, zelfs wanneer de olieprijs rustiger was: de prijsverschillen tussen brandstof en ruwe olie liepen sterk op. 35

Het Russische verbod versterkt dus de schok in de scheepvaart vanuit het Midden-Oosten. Importeurs moeten concurreren om vervangende midden-destillaten, precies op het moment dat regionale handelsstromen al meer risico lopen.

China is een belangrijke schokdemper, maar geen blijvende oplossing

China heeft de directe druk op de wereldolieprijs deels beperkt door minder te kopen en eigen voorraden aan te spreken. Schattingen plaatsen de gezamenlijke strategische en commerciële olievoorraden op ongeveer 1,3 tot 1,5 miljard vaten, al publiceert Peking geen volledig voorraadcijfer. 21

China sprak in mei en juni voorraden aan onder druk van leveringsbeperkingen en kwam in juli weer uit op een geschat bescheiden overschot van 210.000 vaten ruwe olie per dag. Reuters meldde ook dat aankomsten over zee meer dan 3 miljoen vaten per dag onder het niveau van vóór het conflict lagen. 18

Die flexibiliteit maakt China tot een uitzonderlijk belangrijke swing buyer: minder inkoop kan de concurrentie om olie per schip verminderen, terwijl opnieuw voorraad opbouwen de markt snel kan verkrappen. Maar voorraden lossen de fysieke beperkingen niet op. Ze maken een gevaarlijke vaarroute niet veilig en vervangen geen raffinageproductie die wegvalt doordat diesel niet meer wordt uitgevoerd.

Golfproducenten concurreren om marktaandeel en passen prijzen aan

De aanbodverstoring valt samen met verschuivende verhoudingen tussen producenten in de Golf. Het vertrek van de Verenigde Arabische Emiraten uit OPEC en de daaropvolgende hogere productie voegden een strijd om marktaandeel toe aan de regionale onrust. Besluiten van OPEC+ hebben tijdens de conflictgedreven verstoring van export via Hormuz bovendien minder invloed op de prijzen gehad. 43

ADNOC, de nationale oliemaatschappij van Abu Dhabi, wijzigt ook de prijsstelling voor Aziatische kopers. Vanaf 1 november worden de maandelijkse officiële verkoopprijzen voor al zijn oliesoorten niet langer gekoppeld aan Murban-futures, maar aan de Platts Dubai-prijs voor de eerstvolgende maand, plus een door ADNOC vastgesteld prijsverschil. Volgens ADNOC sluit de nieuwe methode beter aan bij de laadmaand. 5154

Voor raffinaderijen en handelaren is dit een concrete verandering in de afdekking van prijsrisico en de economie van langlopende contracten, in een periode waarin timing van ladingen en routerisico uitzonderlijk waardevol zijn geworden.

Waar deelnemers aan APPEC op letten

De directe agenda draait waarschijnlijk om vier samenhangende vragen:

• Kunnen de stromen via Hormuz herstellen zonder nieuwe aanvallen, detentierisico's of onbetaalbare scheepvaartkosten?
• Hoe lang blijven de Russische dieselbeperkingen van kracht, en hoeveel vervangend aanbod kunnen andere raffinaderijen leveren?
• Blijft China zijn voorraden flexibel inzetten, of keert het terug als agressievere koper van ruwe olie?
• Hoe stellen Aziatische afnemers langetermijnaanvoer veilig nu routebetrouwbaarheid, prijsmechanismen en de strijd om marktaandeel tegelijk veranderen?

De kerntegenstelling in de markt is dat productiecapaciteit op zichzelf niet langer een afdoende maatstaf voor energiezekerheid is. Afnemers hebben olie en brandstoffen nodig die ook daadwerkelijk kunnen worden verscheept, gefinancierd, verzekerd en op tijd afgeleverd.

Vooruitblik: meer volatiliteit en hogere energiekosten bij aflevering

Een nieuwe escalatie van de verstoringen in de scheepvaart in het Midden-Oosten is het duidelijkste opwaartse risico voor de olieprijs. Door de Russische dieselbeperkingen kan de scherpste druk bij midden-destillaten blijven liggen, zelfs wanneer de aanvoer van ruwe olie minder krap lijkt. 23335

De Chinese voorraad vormt een betekenisvolle buffer en extra productie uit de Golf kan enig tegenwicht bieden. Maar geen van beide vervangt veilige doorvaart door Hormuz of kan snel de beschikbaarheid van geraffineerde producten herstellen. Voor importafhankelijke Aziatische economieën wijst dat op hogere daadwerkelijk geleverde energiekosten en aanhoudende onzekerheid voor transport, industrie en raffinagemarges.

De centrale boodschap van APPEC zal daarom vermoedelijk minder gaan over de vraag of er wereldwijd genoeg olie in de grond zit, en meer over de vraag of de juiste vaten betrouwbaar genoeg kunnen worden vervoerd en geraffineerd om aan de vraag te voldoen.