Wanneer het conflict deze route bedreigt, veroorzaakt dat verschillende economische rimpeleffecten op de wereldmarkten:

• Het risico op verstoring van de olie- en gasaanvoer drijft de ruwe-olieprijzen op
• De kosten voor scheepvaart, vracht en verzekeringen stijgen
• Energie-intensieve industrieën krijgen te maken met hogere inputkosten
• Wereldwijde toeleveringsketens worden onbetrouwbaarder

Internationale instellingen merken op dat deze dynamiek zich gedraagt als een schoolvoorbeeld van een negatieve aanbodschok: de productiekosten in economieën stijgen, terwijl de koopkracht van consumenten afneemt.

Energieprijzen en het wereldwijde inflatierisico

Energiemarkten zijn bijzonder gevoelig voor het conflict geweest. Olieprijsstijgingen als gevolg van de oorlog hebben de energiekosten wereldwijd opgedreven, wat de bredere inflatiedruk heeft aangewakkerd. In de eurozone bijvoorbeeld stegen de energieprijzen scherp en droegen ze bij aan een jaarlijkse inflatie van ongeveer 3%, mede dankzij een stijging van de energiekosten met 10,9%.

Internationale instellingen waarschuwen dat de bredere impact op grondstoffen aanzienlijk kan zijn. De Wereldbank heeft voorspeld dat energieprijzen in 2026 met ongeveer 24% zouden kunnen stijgen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten, en dat ook de algemene grondstoffenprijzen zullen toenemen.

Omdat energie een basisinput is voor transport, productie, landbouw en elektriciteit, kunnen aanhoudende prijsstijgingen zich over de hele economie verspreiden.

India: RBI waarschuwt voor geïmporteerde inflatie en tragere groei

De centrale bank van India is expliciet geweest over de risico's. De Reserve Bank of India (RBI) heeft gewaarschuwd dat het conflict in West-Azië het land via verschillende kanalen kan treffen, met name via hogere olieprijzen en verstoringen rond de Straat van Hormuz.

Volgens RBI-functionarissen en notulen van het Monetair Beleidscomité (MPC) zou het conflict kunnen:

• De geïmporteerde inflatie opdrijven door hogere ruwe-olieprijzen
• De vracht- en verzekeringskosten voor de handel verhogen
• Toeleveringsketens en de beschikbaarheid van cruciale inputs ontwrichten
• De economische groei verzwakken als de schok aanhoudt

RBI-gouverneur Sanjay Malhotra heeft gezegd dat de centrale bank nauwlettend in de gaten houdt of de aanbodschok zich breder over de economie verspreidt en leidt tot algemene prijsstijgingen. Als de inflatiedruk hardnekkig wordt in plaats van tijdelijk, kan beleidsingrijpen nodig zijn.

Tegelijkertijd heeft de RBI opgemerkt dat de macro-economische fundamenten van India sterker zijn dan bij eerdere energieschokken, wat de economie mogelijk helpt om een deel van de impact op te vangen.

Europa: Lagere groei en hogere inflatieverwachtingen

Europa wordt met soortgelijke druk geconfronteerd omdat het een grote netto-importeur van energie is. De Europese Commissie heeft gewaarschuwd dat de door het conflict veroorzaakte energieschok het economische vooruitzicht van de regio verzwakt.

In haar meest recente prognoses heeft de Commissie:

• De verwachte EU-groei voor 2026 verlaagd tot ongeveer 1,1%, tegenover eerdere ramingen van 1,4%
• De groeiverwachting voor de eurozone verlaagd tot ongeveer 0,9%
• Een hogere inflatie voorspeld als gevolg van de gestegen energieprijzen die verband houden met het conflict en de scheepvaartrisico's rond de Straat van Hormuz

De zorg betreft niet alleen de energieprijzen zelf, maar ook de bredere effecten op het bedrijfsvertrouwen, investeringen en de uitgaven van huishoudens.

Waarom beleidsmakers een 'stagflatoir' scenario vrezen

De combinatie van tragere groei en stijgende prijzen is de uitkomst waar beleidsmakers het meest bang voor zijn. Economen beschrijven de aan Iran gerelateerde energieverstoring als het produceren van dezelfde macro-economische dynamiek als tijdens eerdere energiecrises: kostenopdrijvende inflatie gepaard gaande met een verzwakkende economische activiteit.

Voor centrale banken creëert dit een lastig beleidsdilemma:

• Het verhogen van de rente kan de inflatie beheersen, maar verzwakt de groei verder.
• Het verlagen van de rente om de groei te ondersteunen, riskeert het aanwakkeren van een nog hogere inflatie.

Als gevolg hiervan hanteren veel centrale banken een voorzichtige 'afwachtende' houding, terwijl ze monitoren of de door energie gedreven prijsstijgingen zich over de bredere economie verspreiden.

Het wereldwijde vooruitzicht: Groei trager, inflatie hoger

In alle grote economieën is het transmissiekanaal van het conflict in grote lijnen hetzelfde:

Conflict Iran → verstoring energievoorziening → hogere olieprijzen → stijgende transport- en productiekosten → inflatiedruk → zwakkere economische groei.

Zelfs als het conflict geografisch beperkt blijft, zou een aanhoudende verstoring van de olie stromen door de Straat van Hormuz de energieprijzen hoog kunnen houden en de inflatiedruk wereldwijd kunnen verlengen. Economen beschouwen de crisis dan ook steeds meer als een belangrijk neerwaarts risico voor de wereldeconomie op de korte termijn.

Wanneer het conflict deze route bedreigt, veroorzaakt dat verschillende economische rimpeleffecten op de wereldmarkten:

• Het risico op verstoring van de olie- en gasaanvoer drijft de ruwe-olieprijzen op
• De kosten voor scheepvaart, vracht en verzekeringen stijgen
• Energie-intensieve industrieën krijgen te maken met hogere inputkosten
• Wereldwijde toeleveringsketens worden onbetrouwbaarder

Internationale instellingen merken op dat deze dynamiek zich gedraagt als een schoolvoorbeeld van een negatieve aanbodschok: de productiekosten in economieën stijgen, terwijl de koopkracht van consumenten afneemt.

Energieprijzen en het wereldwijde inflatierisico

Energiemarkten zijn bijzonder gevoelig voor het conflict geweest. Olieprijsstijgingen als gevolg van de oorlog hebben de energiekosten wereldwijd opgedreven, wat de bredere inflatiedruk heeft aangewakkerd. In de eurozone bijvoorbeeld stegen de energieprijzen scherp en droegen ze bij aan een jaarlijkse inflatie van ongeveer 3%, mede dankzij een stijging van de energiekosten met 10,9%.

Internationale instellingen waarschuwen dat de bredere impact op grondstoffen aanzienlijk kan zijn. De Wereldbank heeft voorspeld dat energieprijzen in 2026 met ongeveer 24% zouden kunnen stijgen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten, en dat ook de algemene grondstoffenprijzen zullen toenemen.

Omdat energie een basisinput is voor transport, productie, landbouw en elektriciteit, kunnen aanhoudende prijsstijgingen zich over de hele economie verspreiden.

India: RBI waarschuwt voor geïmporteerde inflatie en tragere groei

De centrale bank van India is expliciet geweest over de risico's. De Reserve Bank of India (RBI) heeft gewaarschuwd dat het conflict in West-Azië het land via verschillende kanalen kan treffen, met name via hogere olieprijzen en verstoringen rond de Straat van Hormuz.

Volgens RBI-functionarissen en notulen van het Monetair Beleidscomité (MPC) zou het conflict kunnen:

• De geïmporteerde inflatie opdrijven door hogere ruwe-olieprijzen
• De vracht- en verzekeringskosten voor de handel verhogen
• Toeleveringsketens en de beschikbaarheid van cruciale inputs ontwrichten
• De economische groei verzwakken als de schok aanhoudt

RBI-gouverneur Sanjay Malhotra heeft gezegd dat de centrale bank nauwlettend in de gaten houdt of de aanbodschok zich breder over de economie verspreidt en leidt tot algemene prijsstijgingen. Als de inflatiedruk hardnekkig wordt in plaats van tijdelijk, kan beleidsingrijpen nodig zijn.

Tegelijkertijd heeft de RBI opgemerkt dat de macro-economische fundamenten van India sterker zijn dan bij eerdere energieschokken, wat de economie mogelijk helpt om een deel van de impact op te vangen.

Europa: Lagere groei en hogere inflatieverwachtingen

Europa wordt met soortgelijke druk geconfronteerd omdat het een grote netto-importeur van energie is. De Europese Commissie heeft gewaarschuwd dat de door het conflict veroorzaakte energieschok het economische vooruitzicht van de regio verzwakt.

In haar meest recente prognoses heeft de Commissie:

• De verwachte EU-groei voor 2026 verlaagd tot ongeveer 1,1%, tegenover eerdere ramingen van 1,4%
• De groeiverwachting voor de eurozone verlaagd tot ongeveer 0,9%
• Een hogere inflatie voorspeld als gevolg van de gestegen energieprijzen die verband houden met het conflict en de scheepvaartrisico's rond de Straat van Hormuz

De zorg betreft niet alleen de energieprijzen zelf, maar ook de bredere effecten op het bedrijfsvertrouwen, investeringen en de uitgaven van huishoudens.

Waarom beleidsmakers een 'stagflatoir' scenario vrezen

De combinatie van tragere groei en stijgende prijzen is de uitkomst waar beleidsmakers het meest bang voor zijn. Economen beschrijven de aan Iran gerelateerde energieverstoring als het produceren van dezelfde macro-economische dynamiek als tijdens eerdere energiecrises: kostenopdrijvende inflatie gepaard gaande met een verzwakkende economische activiteit.

Voor centrale banken creëert dit een lastig beleidsdilemma:

• Het verhogen van de rente kan de inflatie beheersen, maar verzwakt de groei verder.
• Het verlagen van de rente om de groei te ondersteunen, riskeert het aanwakkeren van een nog hogere inflatie.

Als gevolg hiervan hanteren veel centrale banken een voorzichtige 'afwachtende' houding, terwijl ze monitoren of de door energie gedreven prijsstijgingen zich over de bredere economie verspreiden.

Het wereldwijde vooruitzicht: Groei trager, inflatie hoger

In alle grote economieën is het transmissiekanaal van het conflict in grote lijnen hetzelfde:

Conflict Iran → verstoring energievoorziening → hogere olieprijzen → stijgende transport- en productiekosten → inflatiedruk → zwakkere economische groei.

Zelfs als het conflict geografisch beperkt blijft, zou een aanhoudende verstoring van de olie stromen door de Straat van Hormuz de energieprijzen hoog kunnen houden en de inflatiedruk wereldwijd kunnen verlengen. Economen beschouwen de crisis dan ook steeds meer als een belangrijk neerwaarts risico voor de wereldeconomie op de korte termijn.