Van obligaties naar aandelen: zo werkt de kettingreactie op de financiële markten

Langlopende obligaties zijn het hardst getroffen omdat zij het meest gevoelig zijn voor langetermijninflatieverwachtingen en het verwachte rentebeleid van centrale banken.

De verborgen versneller: convexity hedging op de hypotheekmarkt

Wanneer rentes sterk stijgen, kan een technische kracht binnen de Amerikaanse hypotheekmarkt de beweging versterken: convexity hedging.

Hypotheekobligaties (Mortgage-Backed Securities, MBS) gedragen zich anders dan gewone obligaties omdat huiseigenaren hun hypotheek kunnen herfinancieren of vervroegd aflossen. Wanneer de rente stijgt, neemt herfinanciering af en blijven hypotheken langer uitstaan. Dit verlengt de duratie van de door beleggers aangehouden hypotheekobligaties.

Om dat risico te beheersen, verkopen beleggers zoals mortgage REIT's, verzekeraars en vermogensbeheerders vaak Treasuries of gebruiken ze rentederivaten.

Die hedgingtransacties zorgen voor extra verkoopdruk op de Treasurymarkt – waardoor de oorspronkelijke rentestijging wordt versterkt. Analisten zeggen dat deze dynamiek waarschijnlijk heeft bijgedragen aan de grootste rentesprong in ongeveer een jaar.

Een beleidswijziging: de markt rekent op 'hogere rente voor langer'

De stijging van de rentes weerspiegelt ook een verandering in de verwachtingen over het beleid van centrale banken.

Wanneer energieprijzen de inflatierisico's vergroten, gaan beleggers ervan uit dat centrale banken de rente hoog moeten houden – of zelfs verder moeten verhogen – om de prijsdruk te beheersen. Als gevolg hiervan schuiven markten de verwachtingen voor renteverlagingen naar achteren en rekenen ze soms opnieuw op een risico van renteverhogingen.

Die herprijzing drijft de langetermijnleenkosten in de hele economie op, met gevolgen voor hypotheken, bedrijfsobligaties en overheidsfinanciering.

Waarom aandelen in de knel komen

Hogere obligatierentes raken aandelen via verschillende kanalen.

Ten eerste verhogen stijgende rentes de discontovoet die wordt gebruikt om toekomstige winsten te waarderen. Dit treft met name snelgroeiende sectoren – zoals technologiebedrijven die de AI-rally aanvoeren – omdat een groter deel van hun verwachte winsten verder in de toekomst ligt.

Ten tweede verkrappen hogere staatsobligatierentes de financiële omstandigheden in het algemeen. Lenen wordt duurder voor bedrijven en overheden, en obligaties beginnen directer te concurreren met aandelen als aantrekkelijke inkomstenbron.

De verschuiving in sentiment is al zichtbaar in de data over fondsstromen.

Na acht opeenvolgende weken van instroom, aangewakkerd door AI-optimisme, noteerden wereldwijde aandelenfondsen hun eerste wekelijkse uitstroom in negen weken. Beleggers trokken ongeveer $6,13 miljard terug nu de langetermijnleenkosten sterk stegen.

De feedbackloop op de markt

Samengevat vormen de huidige marktdynamieken een zichzelf versterkende cyclus:

1. Stijgende olieprijzen doen de inflatiezorgen herleven.
2. Beleggers verkopen staatsobligaties, waardoor de rentes wereldwijd stijgen.
3. Hogere rentes activeren convexity hedging op de hypotheekmarkt, wat leidt tot extra verkoop van Treasuries.
4. De markt rekent op minder renteverlagingen – of zelfs op mogelijke verhogingen.
5. Hogere discontovoeten en krappere financiële omstandigheden zetten aandelen onder druk, wat leidt tot uitstroom uit fondsen.

Waarom beleggers de obligatiemarkt nauwlettend volgen

Zelfs tijdens sterke aandelenrally's bepalen obligatiemarkten vaak de onderliggende financiële omstandigheden voor de wereldeconomie. Wanneer langetermijnrentes snel stijgen – vooral boven psychologisch belangrijke niveaus zoals 5% op de Amerikaanse 30-jaarsrente – kunnen ze tegelijkertijd doorwerken op de hypotheekmarkt, de verwachtingen over centrale banken en de waardering van aandelen.

Daarom trekt de huidige obligatieverkoop zoveel aandacht: het is niet zomaar een beweging in vastrentende waarden. Het is een signaal dat het wereldwijde financiële systeem mogelijk verschuift naar krappere omstandigheden, precies op het moment dat beleggers begonnen te wedden op een makkelijker beleid en aanhoudende groei.