El Niño 2026 is nu zeer sterk, maar een record is nog niet zeker

El Niño wint in uitzonderlijk hoog tempo aan kracht in de tropische Stille Oceaan. De meest recente wekelijkse Relative Oceanic Niño Index (RONI) kwam uit op +2,0 °C: de grens van NOAA’s hoogste categorie, ‘zeer sterk’. Dat is opvallend, maar het betekent nog niet dat een nieuw record vaststaat. NOAA vergelijkt de sterkte van gebeurtenissen vooral met een voortschrijdend gemiddelde over drie maanden, en de cruciale periode oktober-december moet nog komen.125

Zeer sterk, maar nog niet officieel recordsterk

NOAA gaf op 11 juni een El Niño Advisory uit. In september meldde de Amerikaanse weerdienst dat de kans groter is dan 90% dat de gebeurtenis in de herfst en winter van 2026-2027 op het noordelijk halfrond zeer sterk wordt.119

Belangrijker voor de recordvraag is de verwachting voor oktober-december. NOAA geeft 75% kans dat de RONI over die drie maanden uitkomt op minstens +2,5 °C. Volgens NOAA zou dat sterker zijn dan alle eerdere El Niño-gebeurtenissen in de eigen meetreeks die teruggaat tot 1950.2

Kort gezegd: op basis van de wekelijkse meting is El Niño nu al zeer sterk. Een historische seizoenspiek is waarschijnlijker dan niet, maar blijft vooralsnog een verwachting en geen vastgesteld record.

Wat meet de RONI precies?

De RONI is bedoeld om het El Niño-signaal te onderscheiden van de algemene opwarming van de tropische oceaan. De index begint met de afwijking van de zeewatertemperatuur in Niño-3.4, een gebied in de equatoriale Stille Oceaan. Daar wordt vervolgens de gemiddelde temperatuurafwijking van de tropische oceaan van afgetrokken; NOAA past ook de variatie van de uitkomst aan zodat die vergelijkbaar blijft met de oorspronkelijke Niño-3.4-index.1

Dat onderscheid is relevant in een tijd waarin de oceanen breed genomen ongewoon warm zijn. Een hoge RONI wijst erop dat het centrale deel van de Stille Oceaan uitzonderlijk warm is ten opzichte van de rest van de tropen, en niet alleen op een algemeen warmere oceaanachtergrond.

Hoe lang houdt het patroon aan?

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) verwacht dat El Niño de komende maanden verder in kracht toeneemt en tegen het einde van 2026 piekt. Volgens de prognoses blijft het verschijnsel met een kans van bijna 100% aanwezig tot en met februari 2027.35

Dat betekent niet dat elk effect even lang aanhoudt of overal optreedt. El Niño verandert de kans op bepaalde weerpatronen; het bepaalt niet de uitkomst van elke storm, elk seizoen of elke plaats.

Atlantische orkanen: het verwachte remmende effect is zichtbaar

In NOAA’s bijgewerkte verwachting voor het Atlantische orkaanseizoen van 2026 is een beneden-normaal seizoen de waarschijnlijkste uitkomst. Een sterker wordende El Niño tijdens de piekmaanden van het orkaanseizoen is een van de aangehaalde redenen.18

El Niño maakt de Atlantische Oceaan vaak minder gunstig voor tropische cyclonen, onder meer door sterkere windschering hoog in de atmosfeer. Rond de klimatologische piek van het seizoen was er nog geen Atlantische orkaan gevormd, meldde berichtgeving.20

In het centrale en oostelijke deel van de Stille Oceaan werkt El Niño anders: daar kan het patroon orkaanactiviteit juist bevorderen, terwijl het die in het Atlantisch gebied afremt.27 Dat is een reden om gebieden zoals Hawaï nauwlettend te volgen, maar het is nadrukkelijk geen voorspelling van een orkaanlanding op Hawaï.

Indonesië, Hawaï en markten: alert blijven, geen harde lokale voorspellingen

El Niño wordt vaak geassocieerd met drogere omstandigheden in delen van Indonesië. Daardoor kunnen risico’s op droogte, brandgevaar en rook- of neveloverlast toenemen. Het beschikbare bronmateriaal biedt echter geen basis om een specifieke Indonesische natuurbranduitkomst in 2026 al aan deze El Niño toe te schrijven.

Voor Hawaï geldt dezelfde terughoudendheid: droogte en tropische cyclonen in de centrale Stille Oceaan verdienen extra aandacht, maar een bepaald lokaal gevolg is niet af te leiden.

Ook voor een aantoonbare, door deze El Niño veroorzaakte beweging op de markt voor weersderivaten bevat het beschikbare materiaal onvoldoende betrouwbare onderbouwing.

Noord-Amerikaanse winter: duidelijker patroon op grote schaal dan per stad of skigebied

Een sterke El Niño bevordert vaak een actievere stormbaan over het zuiden van de Verenigde Staten. Daardoor neemt de kans op natter weer toe in delen van het zuiden en zuidoosten van het land.56 Seizoensverwachtingen die aan NOAA zijn gekoppeld, laten daarnaast de grootste kansen op bovengemiddelde temperaturen zien langs de noordelijke strook van de VS.47

Voor Canada en het noorden van de VS kan dat op een relatief zachte winter wijzen. In het zuiden van de VS kan een natter patroon de overstromingskans vergroten wanneer zware stormen passeren. Dat zijn statistische tendensen, geen weersverwachtingen per woonplaats.

En Utah?

Utah ligt aan de rand van de brede El Niño-patronen. De uitkomst hangt er sterk af van de stormbaan, hoogte en temperatuur. Een natter koel seizoen, vooral verder naar het zuiden, kan de kans op neerslag verhogen, maar garandeert geen dik sneeuwdek op elke hoogte. In lagere gebieden kan neerslag als regen vallen; voor de sneeuwvoorraad in de bergen is vooral bepalend of afzonderlijke stormen koud genoeg uitpakken.

Kelvin-golf maakt Californië op korte termijn kwetsbaarder

Veranderingen in de equatoriale wind tijdens El Niño kunnen Kelvin-golven op gang brengen, die oostwaarts over de Stille Oceaan trekken. Wanneer ze de Amerika’s bereiken, kunnen ze noordwaarts afbuigen als kustgebonden golven langs de Pacifische kust van Noord-Amerika.48

Volgens berichtgeving op basis van uitspraken van kustgolvenexpert Dillon Amaya zou een nieuwe golf het zeeniveau voor de kust van Californië met ongeveer 15 cm extra kunnen verhogen; de effecten kunnen maanden aanhouden.45 Andere berichtgeving schatte dat het totale waterpeil langs de Californische kust, inclusief deze golf, tegen half oktober ongeveer 25 tot 36 cm boven normaal kan uitkomen.52

Dat is geen blijvende sprong in de zeespiegel. Het gaat om een tijdelijke regionale verhoging die kan samenvallen met hoogwater, hoge golven en stormen. Daarmee nemen de risico’s toe op stranderosie, hinderlijke overstromingen en ernstigere kustinundatie. Hoe sterk de gevolgen verder noordwaarts, ook voor Brits-Columbia, zullen zijn, hangt af van de ontwikkeling van de golf en van lokale getijden en weersomstandigheden.

Warmterisico’s reiken door tot in 2027

De WMO verwacht de komende maanden ongewoon warme omstandigheden in grote delen van de wereld, terwijl deze El Niño sterker wordt. Klimaateffecten kunnen tot in 2027 doorwerken.35

El Niño kan warmte uit de oceaan aan de atmosfeer afgeven. Daardoor volgen mondiale temperatuureffecten vaak pas nadat het signaal in de Stille Oceaan sterker is geworden. Deze gebeurtenis verhoogt dus het risico op uitzonderlijke mondiale warmte, naast verschuivende patronen van droogte, zware regenval en kusteffecten.

De precieze omvang van een mogelijk mondiaal temperatuurrecord, de regionale verdeling van de effecten en een eventuele stijging van de mondiale gemiddelde zeespiegel zijn met het beschikbare bewijs nog niet betrouwbaar te kwantificeren.

Conclusie

De El Niño van 2026 ontwikkelde zich sinds de officiële NOAA-waarschuwing in juni tot een zeer sterke gebeurtenis in september. De wekelijkse RONI van +2,0 °C is bijzonder, maar pas het driemaandsgemiddelde later dit jaar kan de recordvraag beantwoorden. NOAA’s kans van 75% op een historische piek in oktober-december maakt die mogelijkheid reëel. De meest directe, praktisch relevante zorg in de VS is intussen een hogere kans op kustoverstromingen in Californië, waar een Kelvin-golf kan samenvallen met getijden en stormen.245