De AI-geheugenschaarste verandert smartphones, Macs en spelconsoles

De AI-boom verandert niet alleen datacenters, maar ook de rekensom achter de apparaten die consumenten kopen. Geheugenproducenten geven voorrang aan high-bandwidth memory (HBM) en server-DRAM voor AI-infrastructuur. Daardoor blijft er minder ruimte over voor de geheugenchips in smartphones, pc’s en spelconsoles.

Fabrikanten komen daardoor voor een ongemakkelijke keuze te staan: hogere kosten doorberekenen, hun winstmarges accepteren of de specificaties minder snel verbeteren. Volgens J.P. Morgan Global Research kunnen DRAM-prijzen tussen het begin van 2024 en het einde van 2026 met meer dan 400% stijgen. 52

Meer betalen voor een minder grote upgrade

Bij een normale smartphonecyclus krijgt de koper voor ongeveer hetzelfde bedrag meer werkgeheugen, opslag, cameramogelijkheden of rekenkracht. De huidige geheugenschaarste draait die verwachting om.

De Samsung Galaxy S26 FE laat dat op productniveau goed zien. Het toestel begint bij 699,99 dollar en is vanaf 4 september algemeen verkrijgbaar. De telefoon heeft volgens de beschikbare productinformatie een Exynos 2500-chip, 8 GB RAM en een ontwerp dat grotendeels aansluit bij de vorige FE-generatie. 192124

De voorganger had in de Verenigde Staten een vanafprijs van ongeveer 649 dollar. Daarmee is het nieuwe model circa 50 dollar duurder, terwijl de hoeveelheid werkgeheugen niet is uitgebreid. 20 Het toestel is niet per definitie slechter, maar de vooruitgang per uitgegeven dollar is minder groot.

Er is bovendien een belangrijk detail om recht te zetten: de beschikbare productrapporten noemen voor de Galaxy S26 FE Samsung’s Exynos 2500, niet een MediaTek-processor. 181921 Eén rapport beschrijft een andere configuratie, waardoor tegenstrijdige processor- en geheugendetails voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd. 23

Samsung lijkt met de FE-strategie een productcategorie te willen beschermen door de RAM-configuratie behoudend te houden en slechts bepaalde onderdelen te vernieuwen. Zo blijft de stijging van de productiekosten beperkt, maar wordt de jaarlijkse upgrade minder spectaculair.

Apple kan de schok niet volledig opvangen

Bij Apple is duidelijk te zien hoe de hogere geheugenkosten doorwerken in de marges. CEO Tim Cook omschreef de situatie als een “100-year flood” in de geheugenprijzen, een uitzonderlijk zware en zeldzame prijsstijging. Hij zei dat Apple met tegenzin de prijzen had verhoogd. 110

Apple verhoogde volgens berichtgeving de prijzen van delen van zijn Mac- en iPad-assortiment, met stijgingen van 100 tot 300 dollar bij sommige modellen. 1214 Het bedrijf waarschuwde daarnaast dat leveringsbeperkingen de verkoop van iPhones, Macs en iPads in het kwartaal van september zouden raken. 1

Apple verwacht voor dat kwartaal een brutomarge van ongeveer 47% tot 48%. Dat is het aandeel van de omzet dat overblijft na aftrek van de directe productiekosten en laat zien dat prijsverhogingen de druk niet volledig wegnemen. 7

Verwachtingen dat de iPhone 18 Pro 200 tot 300 dollar duurder wordt, zijn voorlopig ramingen van analisten en geen aangekondigde Apple-prijzen. 3 Dat onderscheid is belangrijk: de Mac- en iPad-verhogingen zijn bevestigd, terwijl toekomstige iPhone-prijzen pas vaststaan wanneer Apple ze officieel bekendmaakt.

Ook spelconsoles verliezen hun vanzelfsprekende prijsdalingen

De schaarste raakt eveneens een vertrouwd patroon in de gamingmarkt. Naarmate een console ouder wordt en de productie efficiënter verloopt, dalen de prijzen vaak of verschijnen er vaker aanbiedingen. Hogere geheugenkosten maken zulke kortingen moeilijker.

De standaard-PS5 kost volgens berichtgeving inmiddels 649,99 dollar, tegenover 499,99 dollar bij de lancering. 33 Sony zegt tegelijkertijd dat het voldoende geheugen heeft veiliggesteld om de verwachte PS5-verkoop te ondersteunen tot en met het boekjaar dat eindigt in maart 2027. 3436

Die twee feiten spreken elkaar niet tegen. Genoeg geheugen vastleggen voor een verkoopprognose is iets anders dan onbeperkte hoeveelheden inkopen tegen prijzen die forse kortingen of een goedkope opvolger mogelijk maken. Sony kan zijn kortetermijnplanning dus beschermen, terwijl de geheugenschaarste nog altijd invloed heeft op de planning van toekomstige hardware.

Waarom AI-infrastructuur meer onderhandelingsmacht heeft

Fabrikanten van consumentenelektronica concurreren om geheugenchips met cloudbedrijven en exploitanten van AI-infrastructuur. Voor die partijen zijn geheugenchips onderdeel van datacenters die direct gekoppeld zijn aan de groei van AI-diensten. HBM en geavanceerde servergeheugens leveren bovendien hogere marges op, waardoor chipproducenten bij beperkte capaciteit een financiële prikkel hebben om deze producten voorrang te geven. 5052

Dat verschuift de machtsverhouding in de sector. Smartphone-, pc- en consolefabrikanten kunnen reageren met langlopende leveringscontracten, voorzichtiger voorraadbeheer en minder agressieve acties. Ook kan de markt sterker worden opgedeeld: premiummodellen behouden ruimere geheugenconfiguraties, terwijl middenklassetoestellen dezelfde bekende specificaties aanbieden tegen hogere prijzen.

Voor consumenten hoeft dat niet meteen zichtbaar te zijn als een volledig verdwenen functie. Fabrikanten kunnen kosten ook doorberekenen door het RAM-geheugen gelijk te houden, minder opslag voor dezelfde prijs te bieden, kortingen te beperken of een grote hardwarevernieuwing uit te stellen.

De schaarste kan aanhouden, maar een einddatum staat niet vast

De huidige situatie verschilt van een kortstondige logistieke verstoring. De belangrijkste motor is de aanhoudende bouw van AI-capaciteit. J.P. Morgan stelt dat het jaren kan duren voordat het evenwicht op de markt terugkeert. IDC verwacht dat de problemen met de geheugervoorziening gedurende 2026 en waarschijnlijk tot ver in 2027 aanhouden. Volgens IDC komt sterkere groei op de smartphonemarkt mogelijk pas in 2028 terug, maar dat blijft een prognose en geen gegarandeerde hersteldatum. 5259

Het is daarom te vroeg om te concluderen dat de prijszettingsmacht definitief is verschoven naar geheugenproducenten of AI-chipbedrijven. De halfgeleidermarkt blijft cyclisch. Als producenten capaciteit uitbreiden terwijl cloudbedrijven en fabrikanten uit voorzorg te veel bestellen, kan een latere groeivertraging juist leiden tot overtollige voorraden en een scherpe prijsdaling.

De meest verdedigbare conclusie is voorlopig beperkter: AI-infrastructuur heeft de onderhandelingspositie binnen de consumentenelektronica veranderd. De Galaxy S26 FE toont hoe dat er voor kopers uitziet: een hogere prijs met behoudende specificaties. De prijsverhogingen bij Apple laten de druk op marges zien, en Sony’s voorraadplanning maakt duidelijk waarom zelfs goed gevulde winkels geen garantie bieden op goedkope toekomstige hardware.