AI-hausse drijft tekort aan stroomchips en geheugen op — en maakt smartphones duurder

AI-infrastructuur bestaat uit veel meer dan geavanceerde GPU’s en snel geheugen. Elke AI-server heeft ook grote aantallen chips nodig voor stroomomzetting, regeling, besturing en interfaces. Veel daarvan worden gemaakt op oudere, gespecialiseerde productieprocessen. Nu AI-datacenters capaciteit opslokken en geheugen krapper wordt, raken de gevolgen ook de minder zichtbare chips achter servers — en uiteindelijk de prijs en beschikbaarheid van smartphones. 64453

De krapte zit vooral in gespecialiseerde, oudere chipprocessen

Een energie-intensieve AI-server heeft rond processors, geheugen, opslag en netwerkcomponenten uitgebreide stroomvoorziening nodig. Dat vergroot de vraag naar power-management-IC’s (PMIC’s): chips die spanningen omzetten en reguleren. Volgens TrendForce-rapportage die in de sector werd aangehaald, is vooral de beschikbare 8-inch-capaciteit voor BCD-processen een knelpunt. De levertijd voor PMIC’s zou zijn opgelopen van circa 21–26 naar 35–40 weken. 44

Dit zijn doorgaans geen chips op de allernieuwste productietechnologie. Oudere productienodes blijven juist onmisbaar voor analoge chips, energiebeheer en displaydrivers. Extra output van de meest geavanceerde logica kan die productie dus niet zomaar vervangen. Daardoor concurreren AI-servers met consumentenelektronica, industrie, telecom en auto’s om dezelfde gespecialiseerde productielijnen. 67

Dat onderscheid is belangrijk: er is geen uniform tekort in elke chipcategorie. Een marktvooruitblik zag bijvoorbeeld dat de levertijden voor mature logic — oudere logische chips — juist verbeterden naar 16–26 weken, met stabiele tot dalende prijzen. Bij bepaalde PMIC-families liep de spanning tegelijk op. Chiptype, productieproces, verpakking en klantkwalificatie maken dus het verschil. 10

Prijsverhogingen zijn gericht, niet algemeen

De vaak genoemde bandbreedte van 5–20% is geen universele opslag voor de hele chipindustrie. De gemelde aanpassingen verschillen per foundry — een chipfabriek die voor externe klanten produceert — en per product:

• SMIC verhoogde volgens TrendForce de prijs voor bepaalde processen met ongeveer 10%; Vanguard International Semiconductor (VIS) overwoog naar verluidt verhogingen van circa 4–8%. 6
• UMC wilde in de tweede helft van 2026 waferprijzen aanpassen. Eerdere berichtgeving noemde ongeveer 10%, maar het bedrijf maakte geen algemeen tarief bekend. 8
• Counterpoint meldde dat opeenvolgende verhogingen bij SMIC de prijzen voor 8-inch mature nodes met 10–20% hadden opgedreven. UMC mikte volgens dat rapport op 8–12% voor gespecialiseerde nodes. 13
• Nexchip verhoogde naar verluidt zijn 8-inch-foundryprijzen met 10%; gemiddeld zouden 8-inch-foundryprijzen in de eerste helft van 2026 met 5–15% zijn gestegen. 5

De rode draad is dat fabrikanten meer prijsruimte krijgen waar de vraag het sterkst is, vooral bij energiegerelateerde en gespecialiseerde processen. Dat betekent niet dat elk ouder chipproces terug is in de extreme schaarste van eerdere jaren. 5610

Powerchip laat zien hoe de druk de keten doorloopt

Powerchip Semiconductor Manufacturing Corp. (PSMC) gaf in juli een opvallend voorbeeld. Het bedrijf zei de DRAM-prijzen die maand met 45% te verhogen en de prijzen van chips voor energiebeheer en displaydrivers met 10–15%. PSMC verwachtte bovendien dat structurele tekorten tot in 2027 kunnen aanhouden. 18

Eerder in 2026 verhoogde het bedrijf ook afzonderlijk de prijzen voor displaydrivers: met 30% voor 12-inch-productie en 15% voor 8-inch-productie, wegens beperkte beschikbaarheid. 26

Daarmee komen twee delen van de elektronicaketen tegelijk onder druk:

1. Geheugen: AI-rekenwerk en clouduitbreidingen vragen veel DRAM-capaciteit.
2. Randchips op oudere nodes: systemen rond AI-versnellers hebben energiebeheer- en besturingschips nodig, vaak geproduceerd op 8-inch- of andere gespecialiseerde lijnen.

Als beide lagen tegelijk duurder en krapper worden, stijgen voor apparatenmakers zowel de kosten van geheugen als die van chips voor energiebeheer, laden, beeldschermen en besturing.

Waarom dit nu zichtbaar wordt in smartphones

IDC schrijft de scherpe verslechtering van zijn vooruitblik voor smartphones in 2026 toe aan de geheugencrisis. Het onderzoeksbureau verwacht dat de wereldwijde smartphoneverzendingen met 16,7% dalen tot iets meer dan 1 miljard toestellen: de sterkste jaarlijkse krimp die IDC ooit heeft geregistreerd. Tegelijk stijgt de gemiddelde verkoopprijs naar verwachting met 27,6% tot 581 dollar. De totale marktwaarde kan daardoor nog 6,3% groeien tot 613 miljard dollar: niet meer verkochte aantallen, maar hogere prijzen dragen de markt. 53

Dat is de doorwerking van duurder wordende onderdelen. Als DRAM en NAND-flash duurder worden of lastiger te verkrijgen zijn, hebben telefoonmakers grofweg vier opties:

• de hogere materiaalkosten zelf dragen en minder marge accepteren;
• de winkelprijs verhogen;
• beschikbare onderdelen reserveren voor modellen met een hogere marge; of
• specificaties en inkoopplannen aanpassen.

De bronnen onderbouwen de brede kostendruk, maar niet elke circulerende bewering over afzonderlijke telefoonmarkten of exacte percentages van de materiaalkosten. Claims over bijvoorbeeld een vaste geheugencomponent in de kostprijs van premiumtelefoons of een identiek prijseffect in elk land blijven marktspecifieke schattingen zolang ze niet afzonderlijk zijn onderbouwd.

Voor goedkope telefoons is de kwetsbaarheid groter, omdat daar minder marge is om een schok in geheugen- of stroomcomponenten op te vangen. Zuid-Koreaanse berichtgeving meldde bijvoorbeeld dat de verzendingen van smartphones onder 100 dollar in het tweede kwartaal ongeveer 60% lager lagen dan een jaar eerder, naast de bredere wereldwijde prijsstijging. 57

Waarom verlichting op zich kan laten wachten

De krapste categorieën zijn niet snel op te lossen: ze hangen af van specifieke processen en productielijnen. TrendForce wijst op aanhoudende vraag naar energiebeheerchips voor AI, terwijl bepaalde 8-inch-capaciteit wordt afgebouwd. Die combinatie heeft de bezettingsgraad verhoogd en prijsaanpassingen ondersteund. 7

Ook geheugen blijft duurder worden. Een TrendForce-enquête waarover Tom’s Hardware berichtte, voorspelde voor het derde kwartaal van 2026 stijgende contractprijzen van 13–18% kwartaal op kwartaal voor conventioneel DRAM en 10–15% voor NAND. Dat is nog altijd fors, al ligt het tempo lager dan de stijgingen van ongeveer 60% die voor het tweede kwartaal werden gemeld. 21

De meest verdedigbare conclusie is daarom voorzichtig: krapte bij DRAM en bij geselecteerde energiebeheer- en displaycomponenten op oudere nodes kan tot in 2027 aanhouden, zoals PSMC verwacht. Een tekort tot 2028 of later staat echter niet vast. Dat hangt af van AI-investeringen, de verdeling van geheugenproductie, capaciteitsbesluiten van foundries en de vraag vanuit telefoons, auto’s en industriële elektronica. 18

Waar je op moet letten

Een algemeen etiket als ‘chiptekort’ zegt minder dan deze signalen:

• Levertijden voor PMIC’s: een aanhoudend niveau van circa 35–40 weken wijst op blijvende druk op de stroomvoorziening van AI-servers. 44
• Bezettingsgraad van 8-inch- en gespecialiseerde nodes: hier worden veel energiebeheer- en displaycomponenten gemaakt. 67
• Contractprijzen voor DRAM en NAND: duurdere geheugenchips werken rechtstreeks door in server- en telefoonkosten. 21
• Smartphonemix en verkoopprijzen: IDC’s prognose van minder verkochte toestellen maar hogere gemiddelde prijzen laat zien hoe kosten worden doorberekend. 53

De AI-boom jaagt dus niet alleen de vraag naar de krachtigste processors op. Ook stroomvoorziening, geheugen en ondersteunende chips op oudere productieprocessen worden strategische knelpunten — en de consument merkt dat steeds vaker buiten het datacenter.