De RAMpocalyps van 2026: AI maakt geheugen schaars en zet de pc-markt op zijn kop

DRAM-prijzen schieten omhoog

De prijsstijgingen behoren tot de scherpste die de geheugenmarkt ooit heeft gezien:

• LPDDR5X, gebruikt in onder meer dunne laptops en premium smartphones, werd in het tweede kwartaal van 2026 89 procent duurder dan in het voorgaande kwartaal. De contractprijs van een module van 12 GB steeg van 77,10 dollar naar 145,90 dollar .
• DDR4, nog altijd veelgebruikt in desktops en oudere laptops, steeg in dezelfde periode met maximaal 51 procent .
• De totale DRAM-contractprijzen waren in het eerste kwartaal al met 90 tot 95 procent gestegen. Voor het tweede kwartaal werd vervolgens een verdere toename van 58 tot 63 procent voorspeld .

Ook de levertijden lopen op. Voor geavanceerde geheugencomponenten bedraagt de wachttijd inmiddels 40 tot 58 weken . Analisten schatten dat AI-datacenters in 2026 ongeveer 70 procent van het hoogwaardige DRAM kunnen verbruiken. Dat draait de traditionele marktverhouding om: voorheen ging het grootste deel van de productie naar consumentenelektronica .

Pc-makers leveren in op de specificaties

Het tekort is niet langer alleen zichtbaar op prijslijsten. Het begint ook door te werken in de productconfiguraties.

Een opvallend voorbeeld is de AOOSTAR NEX395, een compacte workstation-pc met AMD's Ryzen AI Max+ 395-processor. Toen AOOSTAR het model in augustus 2026 opnieuw lanceerde, was de configuratie gehalveerd: van 128 GB LPDDR5X en een SSD van 2 TB naar 64 GB RAM en 1 TB opslag . De processor en de rest van het platform bleven volgens de beschikbare informatie ongewijzigd .

De prijs van de uitgeklede uitvoering ligt rond 1.922 tot 2.000 dollar . Meerdere publicaties beschrijven de wijziging als een rechtstreeks gevolg van de zogenoemde ‘RAMpocalyps’, die de markt voor krachtige werkstations onder druk zet .

Voor kopers betekent dit dat een hogere prijs niet automatisch nog dezelfde hoeveelheid geheugen oplevert. IDC en andere analisten waarschuwen bovendien dat de gevolgen voor laptop- en gaminghardware tot ver in 2027 kunnen aanhouden .

CXMT groeit uit tot vierde grote DRAM-leverancier

De grootste uitdager die van deze schaarste profiteert, is ChangXin Memory Technologies (CXMT), de grootste DRAM-fabrikant van China.

Volgens Counterpoint Research had CXMT in het tweede kwartaal van 2026 ongeveer 7 procent van de wereldwijde DRAM-markt in handen op basis van omzet. Een jaar eerder was dat nog 4 procent . Op basis van het aantal verscheepte bits lag het aandeel in 2025 al hoger, rond 9 tot 11 procent. Nomura verwacht dat dit tegen het einde van 2028 kan oplopen tot ongeveer 18 procent .

Daarmee staat CXMT wereldwijd op de vierde plaats, achter Samsung met ongeveer 39 procent, SK hynix met 26 procent en Micron met 25 procent .

De omzetgroei is al even opvallend: CXMT rapporteerde in het tweede kwartaal een stijging van 716 procent op jaarbasis . De omzet over de eerste helft van 2026 kwam uit op 110 tot 120 miljard yuan, bijna het dubbele van de omzet over heel 2025 .

Chinese geheugenchips komen in meer laptops terecht

De schaarste verandert ook de toeleveringsketens van grote pc-merken. HP, Asus en Acer gebruiken volgens berichtgeving van Nikkei Asia inmiddels beperkte hoeveelheden CXMT-DRAM in geselecteerde budgetlaptops die buiten de Verenigde Staten worden verkocht. De onderdelen zouden rond het midden van 2026 zijn gekwalificeerd .

Het gaat voorlopig om kleine volumes en specifieke instapmodellen, niet om een volledige overstap van de gevestigde leveranciers. Toch is de ontwikkeling belangrijk: een Chinese DRAM-fabrikant die tot voor kort vooral als regionale speler werd gezien, wordt nu door internationale pc-producenten in de praktijk getest en ingezet.

Apple zou daarnaast CXMT-geheugen hebben getest voor producten die in China worden verkocht . De beursgang van CXMT op de Shanghai STAR Market in juli 2026 waardeerde het bedrijf op ongeveer 85 miljard dollar .

Ambitie: 30 procent marktaandeel en HBM

CXMT wil de huidige doorbraak verder uitbouwen. Het bedrijf mikt op 30 procent van de wereldwijde DRAM-markt tegen 2030 en wil zijn productiecapaciteit tegen die tijd uitbreiden tot 600.000 wafers per maand .

Ook de lucratieve HBM-markt staat op de agenda, al is de planning niet volledig duidelijk:

• MS Hwang, onderzoeksdirecteur bij Counterpoint Research, zei dat CXMT vanaf eind 2026 HBM wil produceren. De eerste producten zouden waarschijnlijk HBM3E of HBM3 zijn .
• In het prospectus voor de beursgang staat echter geen afzonderlijk HBM-project en ook geen concreet bedrag voor een snelle uitbreiding van HBM-productie. Dat maakt de timing onzeker .
• Nomura verwacht dat CXMT in 2027 met massaproductie van HBM3 kan beginnen, terwijl HBM3E tegelijkertijd in ontwikkeling blijft .

Zelfs als die plannen slagen, loopt CXMT technisch nog achter op de marktleiders. De eerste HBM-generaties van het bedrijf zouden één tot twee generaties achterlopen op de producten waar Samsung en SK hynix al aan werken .

De machtsverhoudingen verschuiven

De AI-boom heeft de ranglijst van DRAM-fabrikanten merkbaar veranderd. Volgens Counterpoint Research ziet de verdeling in het tweede kwartaal van 2026 er als volgt uit:

(Bronnen: Counterpoint Research, aangehaald in .)

SK hynix zag zijn aandeel aanzienlijk dalen, van circa 39 naar 26 procent. Het bedrijf stuurde productiecapaciteit richting HBM voor AI-servers, waardoor grote klanten op zoek moesten naar alternatieve leveranciers, waaronder CXMT .

Samsung, SK hynix en Micron hebben samen nog altijd meer dan 90 procent van de markt in handen. CXMT profiteert echter van de vraag die de drie gevestigde spelers tijdens de huidige schaarste niet kunnen dekken .

Wanneer wordt geheugen weer betaalbaar?

Voor consumenten is de vooruitblik weinig rooskleurig. Analisten die worden aangehaald door onder meer TweakTown, Fortune en BIS Infrastructure verwachten geen normalisering vóór 2028 .

Daar zijn verschillende structurele redenen voor:

• De vraag naar geheugen voor AI blijft groeien en er zijn vooralsnog geen duidelijke signalen dat de investeringen in datacenters afnemen .
• Nieuwe chipfabrieken bouwen en op volume brengen kost jaren. Bovendien richt de uitbreiding van CXMT zich voor een groot deel op conventioneel DRAM en niet uitsluitend op de consumentenchips die de prijzen van laptops en smartphones snel zouden kunnen verlichten .
• De DRAM-prijzen zullen waarschijnlijk gedurende 2027 en 2028 hoog blijven. Een gedeeltelijke normalisering wordt pas waarschijnlijk wanneer nieuwe fabrieken op volle schaal produceren; een echte overaanbod-situatie wordt niet vóór 2028 of 2029 verwacht .

Wat betekent dit voor pc-kopers?

De geheugencrisis van 2026 is geen gewone schommeling in een cyclische chipmarkt. Het is een door AI aangedreven herverdeling van de wereldwijde DRAM-productie. Dat raakt consumenten via hogere prijzen, minder ruime configuraties en een kleiner aanbod van laptops en desktops met veel geheugen.

CXMT is voorlopig de opvallendste winnaar. Door de tekorten is het bedrijf in korte tijd uitgegroeid van een relatief kleine Chinese leverancier tot een serieuze vierde kracht op de wereldmarkt. Tegelijkertijd blijven Samsung, SK hynix en Micron dominant, vooral in de gespecialiseerde HBM-markt voor AI-systemen.

Wie binnenkort een pc koopt of het geheugen van een bestaand systeem wil uitbreiden, doet er daarom verstandig aan rekening te houden met hoge prijzen en minder keuze. Op basis van de huidige ramingen kan die situatie nog minstens 12 tot 18 maanden aanhouden.