De Russische regering stuurt voor 2026 aan op een federaal begrotingstekort van maximaal 3% van het bbp. Dat is bijna dubbel zo hoog als de in de begrotingswet vastgelegde doelstelling van 1,6%. Volgens minister van Financiën Anton Siluanov zijn tijdens de uitvoering van de begroting extra financieringsbehoeften ontstaan, vooral in een periode waarin de oorlog tegen Oekraïne steeds meer publieke middelen vraagt.
2
5
Het tekort ligt al boven de oorspronkelijke jaardoelstelling
Van januari tot en met augustus 2026 bedroeg het federale begrotingstekort 5,8 biljoen roebel, oftewel 2,5% van het bbp. Daarmee lag het al boven de oorspronkelijke jaardoelstelling van 3,8 biljoen roebel, of 1,6% van het bbp. De federale uitgaven stegen in die acht maanden met 14,7% op jaarbasis, terwijl de inkomsten met 9,2% toenamen. De uitgaven groeiden dus sneller dan de ontvangsten.
11
34
Augustus vormde daarop een tijdelijke uitzondering: die maand sloot de begroting af met een overschot van 660 miljard roebel, het grootste maandelijkse overschot in een jaar. De belangrijkste oorzaak waren dividendbetalingen door grote staatsbanken en staatsbedrijven over hun winsten van het voorgaande jaar. Volgens Bloomberg kwam er daardoor 691 miljard roebel aan dividenden binnen. Dat bood de schatkist tijdelijk lucht, maar heft het opgelopen tekort over de eerste acht maanden niet op.
29
Eerdere gegevens van het Russische begrotingsportaal wezen er al op dat de uitgaven in 2026 boven plan konden uitkomen terwijl de geraamde inkomsten gelijk bleven. Daardoor zou het voorziene tekort in roebels met meer dan 1 biljoen roebel kunnen toenemen.
3
Defensie slokt steeds meer begrotingsruimte op
Een analyse van gegevens van het Russische ministerie van Financiën door het Duitse onderzoeksinstituut SWP becijferde de militaire uitgaven in de eerste helft van 2026 op 10,7 biljoen roebel. Dat is 30% meer dan in dezelfde periode van 2025. Het bedrag komt overeen met 4,7% van het voor heel 2026 verwachte bbp en met 10,5% van het bbp in de eerste jaarhelft.
33
De Russische begroting voor 2026 ging uit van 14,9 biljoen roebel aan militaire uitgaven, of 6,3% van het bbp. Na zes maanden was dus al ongeveer 72% van die jaarplanning besteed.
40
33
Vergeleken met de situatie vóór de grootschalige oorlog is de stijging nog scherper: op basis van dezelfde begrotingsgegevens lagen de militaire uitgaven in de eerste helft van 2026 meer dan vijf keer zo hoog als in 2021.
51
Dat betekent niet automatisch dat het uiteindelijke jaarbedrag precies zo hoog uitvalt. Wel maakt het duidelijk waarom de overheid bezuinigt of schuift met civiele uitgaven. Als defensie, veiligheid en oorlogskosten sneller oplopen dan verwacht, kan Moskou op korte termijn vooral ruimte maken door niet-essentiële betalingen buiten die prioriteiten uit te stellen. In augustus meldden media dat overheidsinstanties opdracht hadden gekregen om zulke uitgaven uit te stellen wegens geldgebrek en een oplopend tekort.
32
Hoe Moskou het gat wil financieren
Siluanov heeft gezegd dat er aanvullende financieringsbronnen komen voor de extra uitgaven. De gemelde maatregelen omvatten het aanspreken van opgebouwde saldo’s op rekeningen en leningen op de binnenlandse schuldmarkt.
19
Ook belastingverhogingen maken deel uit van de aanpak. Rusland verhoogde in 2026 belastingen om het tekort te beperken en tegelijk de militaire operaties te financieren. Zo ging het btw-tarief aan het begin van het jaar omhoog naar 22%.
2
14
Daarnaast werkt het ministerie van Financiën aan wijzigingen in de belastingwetgeving voor uitgaven van bedrijven aan de bescherming van installaties en aan herstel na schade door droneaanvallen. Daarmee wordt zichtbaar dat de financiële gevolgen van de oorlog verder gaan dan directe defensiebegrotingen: ook bescherming en herstel van economische activa in Rusland zelf worden een kwestie van begrotings- en belastingbeleid.
31
Civiele programma’s worden de flexibele post
Het uitstellen van civiele programma’s schrapt de verplichtingen van de overheid niet, maar verschuift het moment waarop wordt betaald. Het geeft het Kremlin wel ruimte om beschikbare middelen eerst naar defensie, veiligheidsdiensten en andere oorloggerelateerde noden te leiden, terwijl het inkomsten probeert te verhogen en extra geld leent.
De druk op de overheidsfinanciën blijkt ook uit maatregelen buiten de reguliere begroting. Eind augustus tekende president Vladimir Poetin een decreet dat overdracht van kritieke infrastructuur aan extern beheer mogelijk maakt als eigenaren die infrastructuur onvoldoende beschermen, ook tegen droneaanvallen. Volgens een analyse van Carnegie kan die regeling tevens een route bieden voor herverdeling van bezittingen.
36
Samen wijzen uitgestelde civiele uitgaven, hogere belastingen, binnenlandse leningen, kosten voor bescherming van infrastructuur en voorgenomen fiscale regels voor herstelwerk op een begroting die meerdere lasten tegelijk moet dragen. Het gaat niet alleen om uitgaven aan het front, maar ook om de kosten van bescherming en herstel binnen Rusland.
Voor 2027 ligt de doelstelling lager, maar die berust op aannames
Poetin heeft gezegd dat het voorlopige begrotingstekort voor 2027 rond 2% van het bbp zou moeten uitkomen. Die raming is volgens hem gebaseerd op een zeer voorzichtige aanname voor de olieprijs van ongeveer 50 dollar per vat.
17
Dat is lager dan de nu besproken bovengrens voor 2026, maar het blijft een prognose. Of die haalbaar is, hangt af van belasting- en olie-inkomsten, de voorwaarden waaronder Rusland kan lenen en vooral de verdere ontwikkeling van militaire en veiligheidsuitgaven.
Poetin stelt publiekelijk dat het groeiende tekort geen „kritiek” risico voor de Russische economie vormt en beheersbaar is. Die uitspraak deed hij toen het tekort over januari tot en met juli al 2,8% van het bbp bedroeg, eveneens boven de oorspronkelijke jaardoelstelling.
1
De kern is daarmee duidelijk: het overschot van augustus gaf tijdelijk verlichting, maar het tekort over januari tot en met augustus en het tempo van de defensie-uitgaven verklaren waarom Rusland is opgeschoven van een gepland tekort van 1,6% naar een plafond van 3% van het bbp. Civiele uitgaven worden daarbij steeds nadrukkelijker de post waaraan kan worden geschoven.
2
29
33