China zet niet op één nucleaire oplossing in voor de groeiende stroomvraag van datacenters. De tijdlijn maakt het verschil: bestaande kernreactoren leveren al elektriciteit, nieuwe conventionele reactoren kunnen dat na voltooiing doen, en kleinere reactoren en kernfusie bevinden zich nog in de ontwikkelfase.
4
7
19
Hoe groot wordt de stroomvraag?
Volgens een prognose van adviesbureau Wood Mackenzie kan het elektriciteitsverbruik van alle Chinese datacenters samen oplopen tot 774 terawattuur (TWh) in 2030: ongeveer vier keer het huidige niveau en circa 6% van het nationale verbruik. AI is een belangrijke aanleiding voor de aandacht voor extra stroom, maar de raming gaat over datacenters in het algemeen, niet alleen over AI-toepassingen. Het blijft bovendien een voorspelling, geen vaststaand verbruik.
1
4 Uitbreiding van CO₂-arme stroomproductie past ook bij China’s doel om in 2060 klimaatneutraal te zijn.
1
Eerst: conventionele kerncentrales
China telt volgens de aangehaalde cijfers 64 operationele kernreactoren. Nog eens 38 reactoren, met samen bijna 40 gigawatt aan capaciteit, zijn in aanbouw.
4 Voor de stroomvraag richting 2030 zijn die bestaande en in aanbouw zijnde splijtingsreactoren relevanter dan voorgestelde fusiecentrales. Dat betekent niet dat hun elektriciteit rechtstreeks of uitsluitend naar datacenters gaat: die maken deel uit van een groter elektriciteitssysteem.
4
14
Daarna: Junhe’s kleine modulaire reactor
Het in Shanghai gevestigde Junhe Nuclear heeft naar verluidt 300 miljoen yuan aan durfkapitaal aangetrokken. Het bedrijf ontwerpt een demonstratieproject voor een kleine modulaire reactor (SMR) en wil die rond 2031 in bedrijf nemen. Junhe heeft ook gesproken over het hergebruiken van voormalige kolencentrales en het inzetten van hun werknemers.
7
17
Een SMR van Junhe werkt met kernsplijting, net als een conventionele kernreactor. Het is dus iets anders dan de compacte kernfusiemachines die NovaFusionX ontwikkelt. Het jaartal 2031 is een doelstelling voor een demonstratieproject, geen bewijs dat er al een centrale is gebouwd of stroom levert.
7
17
Veel geld voor fusie, maar nog geen leverbare stroom
NovaFusionX heeft volgens berichtgeving in totaal 2,4 miljard yuan opgehaald: 500 miljoen yuan in een eerste investeringsronde, 700 miljoen yuan in een volgende ronde en 1,2 miljard yuan in latere financieringsrondes.
18 Het bedrijf werkt aan een kernfusieconcept met een zogeheten field-reversed configuration. Het mikt op eerste plasma vóór eind 2026 en op experimentele netto-energiewinst in 2029.
18
19 De oprichter heeft de ambitie uitgesproken kernfusie binnen vijf tot tien jaar commercieel toepasbaar te maken.
19
Dat zijn belangrijke, maar verschillende stappen. ‘Eerste plasma’ betekent dat het apparaat plasma heeft geproduceerd; ook een experimenteel resultaat met netto-energiewinst is nog geen centrale die langdurig bruikbare elektriciteit levert. NovaFusionX plaatst plannen voor een demonstratiecentrale in de jaren 2030. Kernfusie kan daarom niet als zekere bijdrage aan de geraamde stroomvraag van 2030 worden meegeteld.
12
19
China en de VS: verschillende sterke punten
China kan de bouw van reactoren combineren met binnenlandse productie en gecoördineerde publieke investeringen. Bij één gerapporteerd Chinees kernenergieproject leverden binnenlandse bedrijven meer dan 90% van de apparatuur.
50 Voor kernfusie schat denktank CSIS dat China van 2023 tot en met 2025 minstens 6,5 miljard dollar aan publieke middelen heeft gemobiliseerd. Dat is een schatting van financiering, geen aanwijzing dat commerciële fusie nabij is.
33
De Verenigde Staten hebben een omvangrijke private kernfusiesector, met onder meer investeringen die verbonden zijn aan technologiebedrijven, naast federaal onderzoek en steun gekoppeld aan ontwikkelmijlpalen.
27
32 De Amerikaanse overheidsroutekaart mikt op de eerste inzet van fusiecentrales halverwege de jaren 2030, maar benoemt ook knelpunten rond materialen, infrastructuur, toeleveringsketens en personeel.
28 Een vergelijking van publieke uitgaven alleen vertelt dus niet welk land kernfusie als eerste commercieel inzet.
Voor de stroomvoorziening telt vooral wanneer een technologie beschikbaar is. Conventionele Chinese kerncentrales kunnen nu al bijdragen aan het net, met extra capaciteit zodra projecten zijn afgerond. Junhe werkt toe naar een demonstratie rond 2031; NovaFusionX moet eerst experimentele fusiedoelen bereiken. De groei van AI helpt de investeringen verklaren, maar brengt die drie tijdlijnen niet samen.
4
7
19