AI-honger naar geheugen maakt smartphones onder $100 zeldzaam

De AI-boom raakt niet alleen videokaarten en datacenters, maar ook het schap met goedkope smartphones. Fabrikanten van geheugen richten capaciteit steeds vaker op hoogwaardig HBM-geheugen voor AI-versnellers en op server-DRAM. Voor het gewone DRAM- en flashgeheugen in telefoons blijft daardoor minder capaciteit over. Vooral toestellen aan de onderkant van de markt worden daarvan de dupe. 1112

Waarom de telefoon onder $100 verdwijnt

Bij een ultragoedkope smartphone is de winstmarge al flinterdun. In 2025 werden wereldwijd 173 miljoen toestellen met een prijs onder $100 geleverd. In het tweede kwartaal van 2026 lagen de leveringen in die prijsklasse bijna 60% lager dan een jaar eerder, volgens IDC-cijfers die CNBC aanhaalt. 7

De reden is vooral de opbouw van de kostprijs. Volgens Omdia bestaat bij smartphones onder $200 bijna 60% van de materiaalkosten uit geheugen en opslag. Als DRAM en opslagchips duurder worden, heeft een fabrikant van een toestel van $100 weinig aantrekkelijke opties: minder marge accepteren, specificaties verlagen, de verkoopprijs verhogen of het model schrappen. 7

Counterpoint rekende voor dat de totale onderdelenkosten van een typisch instaptoestel met 6 GB LPDDR4X-geheugen en 128 GB eMMC-opslag in het eerste kwartaal van 2026 met 25% op kwartaalbasis konden stijgen, als alle andere kosten gelijk bleven. 40

Van AI-datacenter naar telefoonkassa

HBM, oftewel high-bandwidth memory, is gespecialiseerd geheugen dat samenwerkt met AI-versnellers. Server-DRAM is nodig voor de bredere uitbreiding van datacenters. Voor geheugenproducenten zijn dit lucratievere markten dan standaard mobiel geheugen.

Volgens Counterpoint is het verschuiven van productiecapaciteit naar HBM en server-DRAM de belangrijkste oorzaak van de geheugenschaarste in 2026. Fabrikanten van goedkope smartphones voelen die druk het sterkst. 11

De prijsstijgingen zijn uitzonderlijk fors. Counterpoint meldde in het eerste kwartaal van 2026 een stijging van meer dan 50% op kwartaalbasis voor mobiel DRAM en meer dan 90% voor NAND-flash. 40 Omdia kwam later voor dat kwartaal uit op gemiddelde prijsstijgingen van meer dan 80% voor zowel DRAM als NAND, gevolgd door verdere verhogingen in het tweede kwartaal. 35

Geheugen zit in elke smartphone, maar in een budgetmodel neemt het een veel groter deel van de kostprijs in. Daarom wordt dat segment als eerste economisch onhoudbaar.

De markt kiest voor waarde boven aantallen

De vooruitzichten voor de smartphonemarkt zijn tijdens de aanhoudende schaarste verslechterd. IDC verwacht dat de wereldwijde leveringen in 2026 met 16,7% dalen tot iets meer dan 1 miljard toestellen. Het onderzoeksbureau wijst op een geheugentekort dat eind 2025 begon en meldt dat de kosten van NAND en DRAM met meer dan 300% op jaarbasis zijn gestegen. 2

Tegelijk proberen telefoonmerken de hogere componentprijzen door te berekenen en meer duurdere modellen te verkopen. Omdia verwacht dat de gemiddelde wereldwijde verkoopprijs stijgt van $467 in 2025 naar $565 in 2026: een toename van 21%. 35

Voor kopers betekent dat concreet: nieuwe smartphones in de allerlaagste prijsklasse zijn lastiger te vinden, en wat er nog is kan voor hetzelfde geld minder werkgeheugen of opslag bieden dan voorheen.

Samsung profiteert én lijdt onder dezelfde crisis

Samsung zit aan twee kanten van de geheugencyclus. De chipdivisie Device Solutions profiteert van de AI-gedreven vraag naar geheugen, terwijl de smartphoneactiviteiten juist met hogere inkoopkosten te maken hebben.

In het tweede kwartaal van 2026 boekte Device Solutions een operationele winst van 89,2 biljoen won. De bedrijfsonderdelen MX en Networks, waaronder de mobiele activiteiten vallen, leden in diezelfde periode een operationeel verlies van 0,7 biljoen won, ondanks hogere omzet. 24

Verticale integratie is dus op concernniveau een voordeel, maar maakt de verkoop van telefoons niet ineens pijnloos. Door zijn schaal, chipactiviteiten en sterke positie in het premiumsegment heeft Samsung wel meer ruimte dan veel prijsvechters om de nadruk op duurdere toestellen te leggen.

Ook Chinese merken trekken zich terug uit het laagste segment

Bij Xiaomi is dezelfde verschuiving zichtbaar. Telefoons onder $100 vormden in de eerste helft van 2025 nog 27,7% van de wereldwijde leveringen van het merk. Een jaar later was dat aandeel teruggevallen tot 11,2%. 7

Dat betekent niet automatisch dat de vraag naar betaalbare telefoons is verdwenen. De nieuwe rekensom maakt het vooral moeilijker om die vraag met een nieuw toestel tegen de oude prijs te bedienen. Voor Chinese fabrikanten wordt het verkopen van meer duurdere modellen en het beperken van producten met zeer lage marges daarmee steeds meer een financiële noodzaak.

Reken niet snel op een comeback van de allergoedkoopste telefoon

Nieuwe geheugencapaciteit bouwen kost jaren: van de bouw van fabrieken en installatie van machines tot kwalificatie en opschaling van de productie. Samsung verwacht dat het wereldwijde chiptekort tot in 2028 kan aanhouden. 17 IDC voorziet eveneens dat geheugenprijzen ten minste tot 2028 blijven oplopen, terwijl leveranciers hun portfolio aanpassen aan structureel hogere kosten. 2

Een eventuale verlichting van de schaarste kan de prijsstijgingen afremmen. Maar dat is geen garantie dat smartphones onder $100 terugkeren. Zodra fabrikanten goedkope modellijnen hebben afgebouwd en consumenten gewend zijn geraakt aan hogere prijzen, hebben merken ook commercieel weinig reden om volledig terug te keren naar de oude prijsniveaus.

De kern is dat AI smartphones niet minder belangrijk heeft gemaakt, maar wel heeft veranderd welke smartphones nog rendabel zijn om te produceren. Schaars geheugen is in 2026 een concurrentievoordeel voor chipmakers en een harde beperking voor telefoonmerken, vooral aan de onderkant van de markt. 1112