ADNOC schroeft Murban-aanbod terug: Aziatische oliemarkt voelt de krapte

Een kleine vermindering kan een grote prijsreactie veroorzaken wanneer juist de vaten verdwijnen waarop handelaren rekenen om de vraag op korte termijn in balans te houden. ADNOC zou de hoeveelheid Murban die via de spotmarkt aan Aziatische klanten wordt verkocht in augustus en september met ongeveer 5% verlagen. Dat helpt de premie van de vlaggenschipkwaliteit op te drijven tot bijna 7 dollar per vat boven Brent — het hoogste niveau sinds begin april. De verklaring dat onderhoud aan olievelden de oorzaak is, komt van bronnen die bekend zijn met de situatie en is niet publiekelijk door ADNOC bevestigd.

Waarom 5% op de spotmarkt zoveel effect heeft

De gemelde vermindering geldt voor fysieke ladingen die over the counter worden verhandeld. Volumes die via ICE Futures Abu Dhabi worden gekocht, zouden volgens ingewijden niet worden geraakt. Dat onderscheid is belangrijk: het direct beschikbare aanbod aan fysieke vaten wordt kleiner, maar er is geen sprake van een algemene annulering van de gecontracteerde leveringen van ADNOC.

Spotladingen zijn vooral relevant wanneer raffinaderijen en handelaren snel vervangende vaten nodig hebben. Als er minder aanbiedingen zijn, moeten kopers agressiever bieden op Murban en vergelijkbare kwaliteiten. De prijsreactie wordt bovendien versterkt door de sterke regionale vraag. ADNOC verkocht bij zijn meest recente tender volgens door Reuters aangehaalde handelsbronnen minstens 12 miljoen vaten spotolie aan Aziatische raffinaderijen en handelshuizen, tegen premies.

Daarom kan het prijsverschil van Murban veel sterker bewegen dan de kop van 5% doet vermoeden. Het gaat om een reactie op schaarste in de fysieke markt voor directe levering — niet om bewijs dat het wereldwijde olieaanbod met hetzelfde percentage is gedaald.

Hoe deze verlaging zich verhoudt tot eerdere maatregelen

De huidige, gemelde verlaging lijkt beperkter dan de leveringsonderbreking van ADNOC in juli 2025. In juni 2025 meldden handelaren aan S&P Global dat ADNOC verschillende Murbanladingen voor verscheping in juli had verlaagd met percentages van 5% tot bijna 40%. De totale vermindering werd geschat op meer dan 3 miljoen vaten. De verlagingen verschilden per lading en zouden kopers met langlopende contracten niet hebben geraakt.

Het grootste deel van de levering aan de equitypartners van ADNOC werd later voor juli hersteld. Het bedrijf zei bovendien dat klanten met termijncontracten hun afgesproken volumes bleven ontvangen. Dat wijst erop dat de episode van 2025 vooral een onrustige, specifieke toewijzingskwestie was en geen permanente exportstrategie.

Ook de lagere exportbeschikbaarheid die voor eind 2025 en begin 2026 werd gemeld, is niet één op één te vergelijken met de huidige actie op de spotmarkt. In een prognose van november 2025 rekende ADNOC voor december op ongeveer 1,58 miljoen vaten Murban per dag voor export. Dat cijfer zou geleidelijk oplopen tot circa 1,59 miljoen vaten per dag in februari en maart 2026. In eerdere prognoses werden sommige verlagingen toegeschreven aan plannen om meer Murban in ADNOC’s eigen raffinaderij te verwerken.

Er moeten dus drie verschillende mechanismen uit elkaar worden gehouden:

• De huidige maatregel: een naar verluidt tijdelijke vermindering van het spotaanbod voor augustus en september 2026.
• De episode van juli 2025: scherpe en ongelijke verlagingen voor geselecteerde ladingen, met een geschat totaal van meer dan 3 miljoen vaten.
• De prognoses voor eind 2025 en begin 2026: geplande wijzigingen in de exportbeschikbaarheid, waaronder beslissingen over raffinage, en niet noodzakelijk hetzelfde type spotbeperking.

Wat betekent dit voor de wereldwijde oliemarkt?

Op korte termijn is het nieuws positief voor de premies van ruwe olie uit het Midden-Oosten die direct beschikbaar is. Dat geldt vooral voor kwaliteiten die kopers als alternatief voor Murban beschouwen. Op zichzelf vormt de maatregel echter geen doorslaggevende verandering in het totale wereldwijde olieaanbod, omdat de gerapporteerde vermindering zich concentreert op een deel van ADNOC’s spotverkopen.

De bredere impact hangt vooral af van de duur. Als het onderhoud volgens planning wordt afgerond en de spotaanbiedingen in oktober terugkeren naar een normaal niveau, kan de premie van Murban weer dalen. Blijft de beschikbaarheid krap terwijl Aziatische kopers om directe ladingen blijven concurreren, dan kan de druk overslaan naar vergelijkbare Golfkwaliteiten en kunnen regionale prijsverschillen langer hoog blijven.

Die gevoeligheid is niet nieuw. Eerdere wijzigingen in de manier waarop ADNOC olie verdeelde tussen export, partners en zijn eigen raffinaderij veranderden de beschikbaarheid van andere kwaliteiten uit Abu Dhabi en beïnvloedden de prijsdynamiek in het Midden-Oosten.

Hogere kosten voor Aziatische raffinaderijen

Raffinaderijen die afhankelijk zijn van Murbanladingen op de spotmarkt krijgen te maken met hogere vervangingskosten voor leveringen in september en oktober. Ze kunnen uitwijken naar andere vaten, maar substitutie is niet zonder meer mogelijk. Oliekwaliteit, de configuratie van de raffinaderij, vrachtkosten en laadcapaciteit bepalen samen of een andere kwaliteit economisch echt gelijkwaardig is.

Een aanhoudend hogere Murbanpremie maakt de totale ruwe-oliesamenstelling van getroffen raffinaderijen dus duurder. Hun marges komen onder druk te staan tenzij de prijzen van geraffineerde producten voldoende stijgen om de extra kosten te compenseren. Kopers kunnen ook eerder inkopen of meer betalen voor concurrerende kwaliteiten uit de Golf, het Atlantische bekken of andere geschikte herkomstgebieden. Daarmee kan een deel van de premie doorwerken in de bredere regionale markt.

Het effect zal niet overal hetzelfde zijn. Vooral kwaliteiten die nauw bij Murban aansluiten, zullen waarschijnlijk extra koopinteresse aantrekken. Zwaardere of duidelijk afwijkende oliesoorten profiteren mogelijk minder, tenzij raffinaderijen vooral extra volume nodig hebben en hun grondstoffenmix kunnen aanpassen.

ADNOC verandert in november zijn prijsformule

De aanbodkwestie speelt zich af naast een belangrijke wijziging in de officiële verkoopprijs van ADNOC. Vanaf 1 november 2026 stapt het bedrijf voor alle Abu Dhabi-kwaliteiten over van een systeem gebaseerd op het Murban-futurescontract op ICE Futures Abu Dhabi naar een methode gebaseerd op de prompt-maandprijs van Platts Dubai, plus een door ADNOC aangekondigd prijsverschil.

De huidige methode prijst ruwe olie twee maanden vóór de laadmaand. De nieuwe structuur moet de officiële verkoopprijzen nauwer laten aansluiten op de maand waarin de lading daadwerkelijk wordt geladen.

Dat heeft twee praktische gevolgen:

1. Termijnprijzen reageren waarschijnlijk directer op de fysieke markt op korte termijn. Een referentie voor de prompt-maand van Dubai kan beter aansluiten op de markt waarmee raffinaderijen rond de levering te maken hebben. Het door ADNOC vastgestelde prijsverschil blijft daarbij bepalend.
2. Murban-futures worden minder centraal in de termijnprijsstelling van ADNOC. Handelaren zouden posities die aan het IFAD-contract zijn gekoppeld na de aankondiging afbouwen of sluiten.

De nieuwe formule betekent niet automatisch dat Murban voortaan permanent met een hogere premie wordt verkocht. De referentie verandert; het fysieke prijsverschil blijft afhangen van vraag, aanbod en de aanpassing die ADNOC bekendmaakt.

Een aanwijzing voor de bredere strategie van ADNOC

De gemelde selectieve beperking van het spotaanbod, de tenders tegen premies en de overstap naar prijsstelling op basis van de prompt-maand wijzen samen op een commercieel beleid dat sterker op de markt reageert. Dat is een interpretatie en geen door ADNOC uitgesproken doelstelling. Wel lijkt het patroon te wijzen op meer aandacht voor de waarde en timing van de vaten die in Azië worden verkocht, in plaats van uitsluitend op maximale volumes binnen een vaste prijsstructuur.

Azië is al een centrale bestemming voor olie uit de Verenigde Arabische Emiraten. Volgens Kpler-gegevens die door Reuters zijn aangehaald, was het aandeel van de VAE in de oliezendingen uit het Midden-Oosten naar Azië in juni 32% en in juli 27%, tegenover 20% een jaar eerder. Dat maakt de Aziatische spotmarkt extra belangrijk voor de prijszettingsmacht en exportstrategie van ADNOC.

De belangrijkste vraag voor de komende maanden is of de krapte rond Murban een korte, onderhoudsgerelateerde verstoring blijft of uitmondt in een langere periode van doelbewust aanbodbeheer. Voor raffinaderijen bepaalt dat of de huidige premie slechts een tijdelijk inkoopprobleem is — of een substantiële bron van hogere grondstofkosten in het vierde kwartaal.